Τζον Κασσαβέτης: μια ασυμβίβαστη καλλιτεχνική φύση
Ο Τζον Κασσαβέτης υπήρξε ένας μοναδικός καλλιτέχνης. Ανεξάρτητος, ασυμβίβαστος, θαρραλέος. Μια έκθεση φωτογραφίας και ένα αφιέρωμα προβολών συστήνουν ξανά στο αθηναϊκό κοινό το έργο του.
«Όταν ξεκίνησα να κάνω σινεμά ήθελα να γυρίζω ταινίες σαν του Φρανκ Κάπρα. Αλλά δεν κατάφερα ποτέ να κάνω κάτι άλλο πέρα από αυτές τις τρελές, σκληρές ταινίες. Είσαι αυτό που είσαι» δήλωσε κάποτε ο Τζον Κασσαβέτης.
Και ο Τζον Κασσαβέτης δεν ήταν ποτέ ένα μόνο πράγμα. Σκηνοθέτης, σεναριογράφος, παραγωγός, ηθοποιός, πατέρας του σινεμά βεριτέ, ο Τζ.Κασσαβέτης υπήρξε πριν απ’ όλα ένας ασυμβίβαστος καλλιτέχνης.
Ως τέτοιον έβλεπε τον εαυτό του και γι’ αυτό ήρθε σε σύγκρουση με τα στούντιο, θέλησε να εργαστεί έξω από αυτά, να φτιάξει τις δικές του ταινίες, με «ήρωες» μια σειρά από αντι- ήρωες και losers που αναζητούν την αγάπη, τον έρωτα, που μιλούν για το θάνατο και τη ζωή.
Ο Τζ.Κασσαβέτης γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1929. Ήταν ο νεότερος από τους δύο γιους Ελλήνων μεταναστών. Ο Λαρισαίος πατέρας του μετανάστευσε στην Αμερική το 1908, όπου παντρεύτηκε το 1926.
Μετά το οικονομικό κραχ η οικογένεια μετακόμισε στην Ελλάδα, όπου παρέμεινε για έξι χρόνια. Εκεί ο Τζον Κασσαβέτης έμαθε να μιλάει ελληνικά, πριν επιστρέψει και πάλι στην Αμερική.
Ασχολήθηκε με το σινεμά σχεδόν τυχαία. Το 1949 αποφασίζει να παρακολουθήσει μαθήματα υποκριτικής στην American Academy of Dramatic Arts. Εκείνη την εποχή γίνεται φίλος με τον Μπαρτ Λέιν (πατέρα της Ντάιαν Λέιν) και τον φωτογράφο Σαμ Σω.
Η καριέρα του ως ηθοποιού ξεκίνησε το 1952 με ένα μικρό ρόλο στην ταινία Ταξί. Έγινε γνωστός στην τηλεόραση ως ντετέκτιβ-πιανίστας στο Τζόνι Στακάτο, ενώ πρωταγωνίστησε σε ταινίες, όπως το Και οι 12 ήταν καθάρματα και Το Μωρό της Ρόζμαρι.
Το μεγάλο του μεράκι όμως ήταν η σκηνοθεσία. Με μια ομάδα φίλων και τη σύζυγό του Τζίνα Ρόουλαντς –μούσα και συνεργάτιδά του μέχρι το τέλος της ζωής του- γυρίζει το κινηματογραφικό του ντεμπούτο, τις Σκιές.
Η ταινία χρηματοδοτήθηκε μάλιστα εν μέρει από το κοινό, μετά από ραδιοφωνική έκκληση που έκανε ο ίδιος ο Κασσαβέτης, λέγοντας ότι επιθυμεί να κάνει ένα νέο είδος σινεμά, «μια ταινία για τους ανθρώπους».
Ο σκηνοθέτης εισήγαγε νέες φόρμες. Η σκηνοθεσία του είναι ελεύθερη, σαν αυτοσχεδιασμός ενός τζαζ μουσικού. Τοποθέτησε τον ηθοποιό στο κέντρο της ταινίας, χρησιμοποιώντας στην πορεία διάφορες τεχνικές: όχι υπερβολικό ή στημένο φωτισμό, χρήση κάμερας στο χέρι, ημι-ντοκιμαντερίστικο ύφος. Το σημαντικό όμως στις ταινίες του ήταν οι ουσία του σινεμά του, το πόσο ανθρωποκεντρικό υπήρξε.
Ανθρωπος με πολλά πάθη και ο ίδιος –πολλοί μιλούν για τον απότομο χαρακτήρα του και την εξάρτησή του από το ποτό- έφτιαξε πράγματι ταινίες για τους ανθρώπους, επηρεάζοντας στην πορεία μια νέα γενιά σκηνοθετών.
Ο Φράνσις Φορντ Κόπολα δεν θα ήταν αυτό που είναι χωρίς τον Κασσαβέτη. Το ίδιο και ο Μάρτιν Σκορσέζε. «Ήταν ο μεγάλος ανεξάρτητος Αμερικανός σκηνοθέτης. […] Ο Τζον Κασσαβέτης ήταν ο δάσκαλός μου» δήλωσε κάποτε ο Σκορσέζε, λέγοντας ότι μετά τις Σκιές δεν είχε πια δικαιολογία για να μη γυρίζει τις ταινίες που θέλει. Και δεν υπήρχαν μόνο οι Σκιές. Υπήρχαν και τα Πρόσωπα, το Μια Γυναίκα Εξομολογείται, η Νύχτα Πρεμιέρας, η Γκλόρια.
Ο Τζ.Κασσαβέτης πέθανε το 1989 από κύρωση του ήπατος. Στην σχεδόν 59χρονη ζωή του μας χάρισε 12 ιδιαίτερες ταινίες, δημιουργώντας ένα δικό του σύμπαν. Η συμβολή του στο παγκόσμιο σινεμά εξακολουθεί ωστόσο να παραμένει υποτιμημένη. Το αφιέρωμά στον Κασσαβέτη μας συστήνει ξανά τον ίδιο και το έργο του.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Δευτέρα 05.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/cody-board-w59DM6d6uxM-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442