Γενετικές αναλύσεις αποκαλύπτουν τον αρχαιότερο γνωστό σκύλο

Ο σκελετός ενός ζώου που συμβίωνε με κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες στην Τουρκία της Νεολιθικής Εποχής είναι ο αρχαιότερος γνωστός επιβεβαιωμένος σκύλος, ηλικίας 15.800 ετών, αποκαλύπτει γενετική μελέτη.

Η ανακάλυψη, σε συνδυασμό με την εξέταση άλλων προϊστορικών σκύλων από την Ευρώπη, επιβεβαιώνει ότι οι σκύλοι –το πρώτο εξημερωμένο ζώο- ήταν τμήμα της ανθρώπινης κουλτούρας πολύ νωρίτερα από την εμφάνιση της γεωργίας πριν από περίπου 10.000 χρόνια .

Ο σκελετός του Πινάρμπασι στην Τουρκία είναι 5.000 αρχαιότερος από τον αμέσως επόμενο επιβεβαιωμένο σκύλο, ο οποίος έζησε στη Σιβηρία.

Τα ευρήματα δεν δίνουν οριστική απάντηση στο μεγάλο ερώτημα του πότε και του πού εξημερώθηκε ο γκρίζος λύκος (Canis lupus) και μετεξελίχθηκε στις εκατοντάδες ράτσες σκύλου (Canis lupus familiaris) που γνωρίζουμε σήμερα.

Παρόλα αυτά, είπαν οι ερευνητές, τα ευρήματα ενισχύουν τις προηγούμενες υποψίες ότι ο σκύλος πρωτοεμφανίστηκε στην Ασία και γρήγορα επεκτάθηκε στην Ευρώπη.

Τα γενετικά δεδομένα υποδεικνύουν μάλιστα ότι οι σκύλοι που διέφεραν σημαντικά από τους γκρίζους λύκους ήταν παρόντες σε πολλές τοποθεσίες της Ευρασίας πριν από 18.000 χρόνια.

Το προκαταρκτικό συμπέρασμα είναι ότι «οι πληθυσμοί  σκύλου και λύκου διαχωρίστηκαν πολύ νωρίτερα», πιθανώς πριν από το αποκορύφωμα της Εποχής των Παγετώνων πριν από 24.000 χρόνια, δήλωσε ο Ουίλιαμ Μαρς του Ινστιτούτου Francis Crick στο Λονδίνο, επικεφαλής της μίας μελέτης. Αναγνώρισε ωστόσο ότι η αβεβαιότητα είναι μεγάλη.

Δεδομένου ότι οι σκελετοί των σκύλων και των λύκων ήταν πολύ παρόμοιοι στα αρχικά στάδια της εξημέρωσης, μόνοι οι γενετικές μελέτες μπορούν να τους ξεχωρίσουν. Ισχυρισμοί για οστά σκύλων ηλικίας άνω των 30.000 ετών, βασισμένοι μόνο σε μορφολογικά χαρακτηριστικά, έχουν διαψευστεί από το DNA ή μένουν ανεπιβεβαίωτοι.

Η άνω σιαγόνα σκύλου απο το Σπήλαιο Κέσλερλοχ της Ελβετίας, ηλικίας 14.000 ετών (Cantonal Archaeological Service of Schaffhausen/Ivan Ivic)

Η πρώτη μελέτη, με επικεφαλής τον Μαρς, εξέτασε 261 αρχαίους σκελετούς από διάφορες περιοχές της Ευρώπης (Βέλγιο, Δανία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Σκωτία, Σουηδία, Ελβετία και Τουρκία. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μελέτη του είδους της μέχρι σήμερα.

Οι ερευνητές αναγνώρισαν 95 λύκους και 46 σκύλους, από τους οποίους ο αρχαιότερος, ηλικίας 14.200 ετών, προερχόταν από το σπήλαιο Κέσλερχλοχ στην Ελβετία.

Η δεύτερη μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου και του Πανεπιστημίου «Ludwig Maximilian» του Μονάχου αλληλούχησε το DNA οστών από το Σπήλαιο Γκαφ της νοτιοδυτικής Αγγλίας και έναν τάφο στο Πινάρμπασι της Τουρκίας.

Τα δείγματα διαπιστώθηκε ότι ανήκουν σε σκύλους και όχι λύκους. Τα γονιδιώματά τους παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες, οι οποίες υποδεικνύουν ότι οι σκύλοι εξαπλώθηκαν γρήγορα στην Ευρώπη και τη δυτική Ασία.

Τόσο τα ευρήματα στην Αγγλία όσο και αυτά στην Τουρκία μαρτυρούν ότι τα σκυλιά είχαν από τότε μεγάλη σημασία για τους ανθρώπους.  Στο Πινάρμπασι, τα οστά βρέθηκαν σε τάφους τοποθετημένα πάνω σε νεκρούς, ενώ ένα κρανίο σκύλου στο Σπήλαιο Γκαφ έφερε διακοσμητικές τρύπες, παρόμοιες με αυτές που βρέθηκαν σε ανθρώπινα κρανία της ίδιας ανασκαφής.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι, τόσο στους ανθρώπους όσο και στους σκύλους, οι οπές αυτές συνδέονται με τελετές κανιβαλισμού των νεκρών.

Σύμφωνα με αδημοσίευτη προκαταρκτική ανάλυση του Μαρς, του ερευνητή του Ινστιτούτου «Francis Crick», ο σκύλος του Πινάρμπασι παρουσιάζει μεγάλες γενετικές ομοιότητες με τα οστά από την Ελβετία και τη Βρετανία.

Η διαπίστωση αυτή ενισχύει τη θεωρία ότι οι σκύλοι της Ευρώπης και της δυτικής Ασίας έχουν κοινή καταγωγή, και δεν προέκυψαν από διαφορετικά περιστατικά εξημέρωσης.