Ιράν: Πόσο αποτελεσματική είναι η τακτική αποκεφαλισμού της ηγεσίας

Η δολοφονία του Αλί Λαριτζανί, του θεωρούμενου de facto ηγέτη του Ιράν, στάθηκε αφορμή για πανηγυρισμούς από το Ισραήλ που έκανε λόγο για μεγάλο κατόρθωμα των υπηρεσιών πληροφοριών και δείγμα στρατιωτικής ανδρείας.

Μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, την πρώτη ημέρα του πολέμου, το Ισραήλ έχει διαμηνύσει ότι κάθε ένας που θα αντικαθιστά κάποιον δολοφονημένο ιρανό αξιωματούχο θα έχει την ίδια τύχη.

Ο ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Ισραέλ Κατζ, δήλωσε μάλιστα ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμιν Νετανιάχου έχει δώσει «λευκή επιταγή» στον στρατό να σκοτώνει ιρανούς αξιωματούχους χωρίς προηγούμενη έγκριση.

Με αυτόν τον τρόπο το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι θα ανοίξει ο δρόμος για την ανατροπή του καθεστώτος ενώ επιχειρεί να παρουσιάσει τις δολοφονίες ως δώρο «απελευθέρωσης» στον λαό του Ιράν.

Ανεξαρτήτως του κατά πόσο πράγματι το Ισραήλ πιστεύει – ή ενδιαφέρεται – ότι ο ιρανικός λαός μπορεί να θεωρήσει την επίθεση στη χώρα του ως απελευθερωτικό παράγοντα και να εμπιστευτεί τον ισραηλινό στρατό που διεξάγει επιχείρηση εθνοκάθαρσης στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη ενώ σκοτώνει μαζικά και στον Λίβανο, τίθεται το ζήτημα της  αποτελεσματικότητας του πλάνου αποκεφαλισμού της ηγεσίας σε σχέση με τον διακηρυγμένο στόχο της ανατροπής του καθεστώτος.

Το Ισραήλ σκοτώνει αντιπάλους επειδή απλώς μπορεί;

«Η δολοφονία Λαριτζανί», γράφουν οι New York Times, «εγείρει ερωτήματα σχετικά με το αν το Ισραήλ σκοτώνει τόσους πολλούς Ιρανούς ηγέτες επειδή αυτός φαίνεται να είναι ο πιο σίγουρος τρόπος για να επιτύχει τους στρατιωτικούς του στόχους – ή απλώς επειδή μπορεί.

Η προσέγγιση αυτή ενέχει τον κίνδυνο να γυρίσει μπούμερανγκ με απρόβλεπτους τρόπους».

Το Ισραήλ έχει μία μακρά παράδοση δολοφονιών ηγετών των αντιπάλων του.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, σκότωσε πολλούς παλαιστίνιους ηγέτες κατά τη διάρκεια της Δεύτερης Ιντιφάντα.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα δολοφόνησε τον ηγέτη της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγια, στην Τεχεράνη ενώ το 2024 σκότωσε τον ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα, στον Λίβανο αλλά και τον διάδοχό του λίγες ημέρες αργότερα.

Ωστόσο οι δολοφονίες αυτές δεν έχουν σταματήσει τη δράση ούτε της Χαμάς ούτε της Χεζμπολάχ, ενώ η εμπειρία δείχνει ότι η τακτική αυτή συνήθως οδηγεί σε μεγαλύτερη ριζοσπαστικοποίηση και συχνά οι διάδοχοι έχουν ακόμα σκληρότερη στάση απέναντι στο Ισραήλ.

Ο «πάγκος» του Ιράν έχει πολλές επιλογές

Ορισμένοι ισραηλινοί αναφέρουν τώρα ότι η δολοφονία Λαριτζανί θα μπορούσε να αποδειχθεί αντιπαραγωγική, ανάλογα με το ποιος θα πάρει τη θέση του.

Ο Λαριτζανί είχε τη φήμη πραγματιστή που είχε επιδείξει ικανότητες συνεργασίας τόσο με μετριοπαθείς όσο και με σκληροπυρηνικούς ηγέτες.

Άλλοι υποστηρίζουν ότι η ηγεσία του Ιράν – ο «πάγκος» του, με αθλητικούς όρους – έχει μακρύ κατάλογο για να φτάσει η κυβέρνησή του σε σημείο κατάρρευσης. Μετά τη δολοφονία του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, το Ιράν διόρισε τον γιο του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έναν επίσης σκληροπυρηνικό, για να τον διαδεχθεί ως ανώτατος ηγέτης.

«Ο αποκεφαλισμός έχει τα όριά του», δήλωσε στους NYT ο Ντάνι Κιτρινόβιτς, πρώην επικεφαλής του ιρανικού τμήματος των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών.

«Δεν νομίζω ότι έχουμε ξύσει ούτε την επιφάνεια της ικανότητας του Ιράν να βρει αντικαταστάτες που μπορούν να αντικαταστήσουν αυτούς που έχουν δολοφονηθεί».

«Δεν είναι ότι δεν πιστεύω ότι ο αποκεφαλισμός είναι ένα σημαντικό εργαλείο», είπε. «Αλλά δεν μπορούμε να χτίσουμε μια στρατηγική μόνο πάνω σε αυτό».

Ο Άμι Αγιαλόν, 80 ετών, πρώην διοικητής της υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας του Ισραήλ και του ναυτικού του, υπογράμμισε επίσης τον κίνδυνο του να μην γνωρίζεις ποιος ακολουθεί αλλά και τις ευρύτερες συνέπειες που μπορεί να προκύψουν.

Σε μια συνέντευξη, θυμήθηκε ότι είχε προειδοποιήσει τους «δύσπιστους Αμερικανούς αξιωματούχους» ότι η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ θα προκαλούσε χάος.

«Είμαστε πολύ, πολύ κοντά στη δημιουργία χάους όχι μόνο στο Ιράν, αλλά σε όλη τη Μέση Ανατολή», δήλωσε Αγιαλόν.

«Στο σκάκι, υπάρχουν ηλίθιοι παίκτες που πιστεύουν ότι αρκεί να σκοτώσουν τον βασιλιά για να κερδίσουν. Αλλά στην περίπτωση της ιδεολογίας, κάθε παίκτης παίζει σημαντικό ρόλο στο πεδίο της μάχης», πρόσθεσε.

Οι διαφορετικοί στόχοι Ισραήλ και ΗΠΑ

Μπορεί το Ισραήλ στον πόλεμο στο Ιράν να βρίσκει την ευκαιρία που αναζητούσε όλο αυτό το διάστημα για να συνεχίσει την εθνοκάθαρση στη Γάζα και να επεκτείνει τον πόλεμο στον Λίβανο ελπίζοντας ότι θα αλλάξει μια και καλή τις ισορροπίες στην περιοχή, ωστόσο οι ΗΠΑ που έχουν και τον αποφασιστικό λόγο έχουν φτάσει κοντά σε αδιέξοδο.

Σύμφωνα με συμβούλους του Τραμπ που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας στο Axios, οι ΗΠΑ δεν ενδιαφέρονται τόσο για τις δολοφονίες των αξιωματούχων του Ιράν αν και ο πρόεδρος φαίνεται να ενθουσιάζεται με τα νέα.

Οι σύμβουλοί του όμως δεν κρύβουν την ανησυχία τους για την ατζέντα του Ισραήλ δεδομένου ότι η Ουάσιγκτον φαίνεται να βυθίζεται στον πόλεμο στο Ιράν χωρίς εύκολη δυνατότητα διεξόδου.

Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera, ο ΥΠΕΞ του Ιράν Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι η ιρανική κυβέρνηση δεν βασίζεται σε ένα μόνο άτομο αλλά έχει μία ισχυρή πολιτική δομή με διαμορφωμένους πολιτικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς θεσμούς».

«Δεν είχαμε κανέναν πιο σημαντικό από τον ίδιο τον ηγέτη (σ.σ Χαμενεΐ), και ακόμη και αφού ο ηγέτης έγινε μάρτυρας, το σύστημα συνέχισε το έργο του και αμέσως βρήκε αντικαταστάτη», είπε και πρόσθεσε ότι αυτό θα γίνει και σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση.