Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Ο στασιμοπληθωρισμός «χτυπά» την πόρτα της ελληνικής οικονομίας

Η γεωπολιτική αστάθεια που πυροδοτούν οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή δημιουργεί ένα σύνθετο σκηνικό για την ελληνική οικονομία. Ένα εκρηκτικό μείγμα αυξημένου πληθωρισμού και επιβραδυνόμενης ανάπτυξης απειλεί να εξελιχθεί σε ένα «τρενάκι του τρόμου» που είναι άγνωστο πότε θα σταματήσει.

Η επίπτωση στο εγχώριο οικονομικό κλίμα κατά το επόμενο διάστημα θα εξαρτηθεί από τη χρονική και γεωγραφική έκταση της νέας παγκόσμιας κρίσης

Ένας παρατεταμένος πόλεμος θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικό στασιμοπληθωριστικό σοκ. Ο όρος στασιμοπληθωρισμός προκύπτει από τη σύνθεση των λέξεων στασιμότητα (stagnation) και πληθωρισμός (inflation).

Σε μια υγιή οικονομία, όταν η ανάπτυξη σταματά, οι τιμές συνήθως πέφτουν. Στον στασιμοπληθωρισμό όμως, συμβαίνουν τα εξής: Οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών ανεβαίνουν συνεχώς. Ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας είναι πολύ χαμηλός ή μηδενικός (χαμηλό ΑΕΠ). Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται, με αποτέλεσμα να μην γίνονται προσλήψεις ή να γίνονται απολύσεις.

Τα «καμπανάκια» ηχούν δυνατά

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, προειδοποίησε για τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού βραχυπρόθεσμα, σε περίπτωση που η σύγκρουση συνεχιστεί, «χτυπώντας» χώρες που είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας.

Όπως τόνισε, οι προοπτικές για την ελληνική οικονομία παραμένουν θετικές, αλλά πολλά θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη και τη διάρκεια της κρίσης.

Ο διοικητής της ΤτΕ τόνισε σε πρόσφατη ομιλία του ότι η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στις εξελίξεις στις αγορές ορυκτών καυσίμων, και ειδικότερα στην αγορά φυσικού αερίου.

Οι επιπτώσεις της γεωπολιτικής αναταραχής ενδέχεται να ενταθούν περαιτέρω λόγω της αβεβαιότητας, της αυξημένης μεταβλητότητας στις χρηματοπιστωτικές αγορές, της αναπροσαρμογής των κινδύνων στις χρηματοπιστωτικές αγορές και της υποτονικής εξωτερικής ζήτησης που οφείλεται στις εμπορικές διαφορές.

«Αν η σύγκρουση συνεχιστεί, θα αντιμετωπίσουμε και πάλι πιέσεις, ειδικά βραχυπρόθεσμα», σημείωσε χαρακτηριστικά. «Συνολικά, οι κίνδυνοι επιβράδυνσης της ανάπτυξης σε παγκόσμιο επίπεδο και στην ευρωζώνη έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ έχουν ενισχυθεί και οι κίνδυνοι ανόδου του πληθωρισμού», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με τον Γιάννη Στουρνάρα, η ελληνική οικονομία εμφανίζει ανθεκτικότητα και οι προοπτικές παραμένουν θετικές, παρά τις δυσμενείς εξωτερικές επιρροές, αλλά πολλά θα εξαρτηθούν από την πορεία και τη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Εάν δεν ξεπεράσει τον ένα μήνα (σ.σ. βρισκόμαστε ήδη στην τρίτη εβδομάδα), το 2026 ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ στη χώρα μας αναμένεται να είναι σε γενικές γραμμές παρόμοιος με αυτόν του 2025, τόνισε.

Η μεταβλητότητα προκαλεί κλυδωνισμούς

Τη μεγάλη εικόνα περιέγραψε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης μιλώντας στο φόρουμ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων με θέμα «Μια δυνατή Ευρώπη σε έναν κόσμο που αλλάζει».

Αναφερόμενος στην κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή επεσήμανε ότι οι επιπτώσεις -όπως η άνοδος των τιμών ενέργειας και η πίεση στις εφοδιαστικές αλυσίδες- πλήττουν άμεσα την ευρωπαϊκή οικονομία. Υπογράμμισε ότι η διάρκεια αυτής της κρίσης θα καθορίσει το βάθος των οικονομικών συνεπειών για την ΕΕ.

«Η πλήρης κλίμακα των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια αυτής της κρίσης. Από αυτήν θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό το πραγματικό αποτύπωμα στις ναυτιλιακές ροές, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στην εμπιστοσύνη των επενδυτών. Οσο περισσότερο διαρκεί η αβεβαιότητα, τόσο ευρύτερο θα είναι το οικονομικό αποτύπωμα της κρίσης», ανέφερε.

Η μεγαλύτερη πληγή για τη χώρα μας παραμένει το κόστος των εισαγωγών ενέργειας. Η μεταβλητότητα στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του LNG προκαλεί κλυδωνισμούς.

Αν υποθέσουμε πως το Brent φτάσει τα 150 δολάρια η αμόλυβδη εκτιμάται ότι θα κυμανθεί μεταξύ 2,45€ και 2,65€ το λίτρο, αν και δεν πρόκειται για το πιθανότερο σενάριο.

Οι αυξήσεις πιέζουν το διαθέσιμο εισόδημα

Παράλληλα, οι ελληνικές επιχειρήσεις (ειδικά η μεταποίηση) έρχονται αντιμέτωπες με υψηλά λειτουργικά έξοδα.

Ο «πληθωρισμός της απληστίας» και οι αυξήσεις στα τρόφιμα, που τροφοδοτούνται από το κόστος μεταφορών και λιπασμάτων, πιέζουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Ο τουρισμός, η «βαριά βιομηχανία» της χώρας, δείχνει αξιοσημείωτη αντοχή, αλλά δεν μπορεί να θεωρηθεί άτρωτος.

Προετοιμασία για το… αδιανόητο

Ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει «σημαντικό στασιμοπληθωριστικό σοκ στην παγκόσμια και την ευρωπαϊκή οικονομία», προειδοποίησε και ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αρμόδιος επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις.

«Σε ένα πιο ευνοϊκό σενάριο, όπου η σύγκρουση περιοριστεί μέσα σε λίγες εβδομάδες, μπορεί να αναμένεται ότι δεν θα υπάρξει σημαντική επίδραση στην παγκόσμια και την ευρωπαϊκή οικονομία», δήλωσε στους δημοσιογράφους.

Με όλα να κρέμονται σε μια λεπτή κλωστή η επικεφαλής του Διεθνές Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, μίλησε για το ενδεχόμενο να έχουμε μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τις συνέπειές της.

Μιλώντας σε οικονομικό συμπόσιο στο Τόκιο, η επικεφαλής του ΔΝΤ, σύμφωνα με το Reuters, τόνισε ότι η συνέχιση των εχθροπραξιών ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν μπορεί να επηρεάσει το επενδυτικό κλίμα, την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.

Με την παγκόσμια οικονομία να εισέρχεται σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας «πρέπει να σκεφτούμε ακόμη και το αδιανόητο και να προετοιμαστούμε για αυτό», υπογράμμισε.

Σύμφωνα με την επικεφαλής του ΔΝΤ, ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη αύξηση των τιμών ενέργειας κατά 10% για έναν χρόνο μπορεί να αυξήσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες και να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη.