«Στραγγαλίζοντας» την Κούβα – Η επόμενη πράξη της αμερικανικής ηγεμονίας Τραμπ 2.0

Βρίσκεται άραγε η κομμουνιστική Κούβα κοντά στο τέλος μιας μακράς επαναστατικής διαδρομής;

Προσώρας, το μόνο σίγουρο ότι δεν είναι καν η πρώτη φορά που βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι.

Οι ΗΠΑ επιδιώκουν καθεστωτική αλλαγή στην Αβάνα εδώ και πάνω από έξι δεκαετίες.

Μετά δε το φιάσκο με την αποτυχημένη εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων, το 1961, επέβαλε στη νησιωτική χώρα και τον κουβανικό λαό ασφυκτικό κλοιό με πλήρες οικονομικό εμπάργκο, που όλα τα χρόνια χαλάρωσε μόνο για λίγο και εν μέρει επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα.

Με την επάνοδό του στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει σφίξει κι άλλο τη «θηλιά».

Με το σιγοντάρισμα του ΥΠΕΞ στη δεύτερη κυβέρνησή του, Μάρκο Ρούμπιο -ενός σφοδρού αντικομμουνιστή, γιού Κουβανών μεταναστών στο Μαϊάμι, που εγκατέλειψαν τη νησιωτική χώρα επί δικτατορίας Μπατίστα- αύξησε με το «καλημέρα» περαιτέρω την πίεση στην Κούβα, επαναφέροντάς τη στη «λίστα κρατών που υποστηρίζουν την τρομοκρατία», δυσχεραίνοντας έτσι τις ξένες επενδύσεις και τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές.

Πλέον, έχει επιβάλλει στην Κούβα και πετρελαϊκό αποκλεισμό, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο και για πλήρη ναυτικό.

Αφότου οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν την αστραπιαία στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα με την απαγωγή και σύλληψη του προέδρου της, Νικολάς Μαδούρο, στις 3 Ιανουαρίου, η πειθήνια στην Ουάσιγκτον νέα (αν και χωρίς καθεστωτική αλλαγή) ηγεσία στο Καράκας σταμάτησε τις παραδόσεις πετρελαίου στην Αβάνα.

Η Κούβα έχασε έτσι τον μεγαλύτερο προμηθευτή της, βάσει μιας συμφωνίας που κρατούσε από την εποχή του Ούγκο Τσάβες, με αντάλλαγμα την αποστολή γιατρών και προσωπικού ασφαλείας στη Βενεζουέλα.

Σύντομα ωστόσο έχασε και τον δεύτερο μεγαλύτερο προμηθευτή, το Μεξικό -και όχι μόνο- καθώς ο Τραμπ απείλησε από τα τέλη Ιανουαρίου με νέους δασμούς όσες χώρες εξάγουν πετρέλαιο στην Κούβα.

Το αποτέλεσμα είναι καταστροφικό για τη χώρα και τον λαό της.

Η ανθρωπιστική κατάσταση θα μπορούσε να επιδεινωθεί, «αν όχι να καταρρεύσει», προειδοποιεί ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ, Στεφάν Ντουζαρίκ.

Συλλογική τιμωρία

Η Κούβα πλέον ξεμένει από καύσιμα.

Οι συνεχείς διακοπές ρεύματος δυσχεραίνουν την καθημερινότητα.

Η αύξηση στην τιμή βασικών αγαθών έχει γίνει πηγή ανισότητας μεταξύ εκείνων που δεν έχουν τίποτα και εκείνων που έχουν πρόσβαση σε ξένο νόμισμα.

Οι κρατικές εταιρείες περνούν «σε τετραήμερη εργασία», σύμφωνα με το Al Jazeera.

Οι μεταφορές με λεωφορεία και τρένα μεταξύ επαρχιών έχουν μειωθεί, όπως επίσης και οι σχολικές ημέρες.

Ο τουρισμός -βασική πηγή εσόδων για την Κούβα- βρίσκεται σε πτώση, καθώς δεν υπάρχει πλέον διαθέσιμη κηροζίνη για τον ανεφοδιασμό αεροσκαφών.

Όπως ανακοινώθηκε, οι περιορισμοί -που επηρεάζουν και τα εννέα διεθνή αεροδρόμια της Κούβας- θα ισχύσουν επί του παρόντος για ένα μήνα.

Το αποτέλεσμα είναι ξένες αεροπορικές εταιρείες να αναστέλουν προσωρινά τις πτήσεις προς το νησί της Καραϊβικής.

Το έπραξαν ήδη οι μεγαλύτερες του Καναδά -χώρα κύρια πηγή τουρισμού στην Κούβα.

Η ρωσική Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας Rosaviatsia προανήγγειλε ανάλογα μέτρα την Τετάρτη, διευκρινίζοντας ότι ρωσικές αεροπορικές εταιρείες σχεδιάζουν πτήσεις προς την Κούβα μόνο για την απομάκρυνση Ρώσων τουριστών.

Στον αντίποδα, οι ισπανικές αεροπορικές εταιρείες Air Europa και Iberia, με καθημερινά δρομολόγια προς την Αβάνα, έχουν επιλέξει να διατηρήσουν τις πτήσεις από τη Μαδρίτη, ανακοινώνοντας ότι στο εξής θα περιλαμβάνουν στάση ανεφοδιασμού στη Δομινικανή Δημοκρατία.

Η κυβέρνηση στην Αβάνα ανακοίνωσε εν τω μεταξύ το κλείσιμο ορισμένων θέρετρων με χαμηλή πληρότητα -κυρίως στο Βαραντέρο και στα βόρεια της χώρας.

«Κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει» την κατάσταση στην Κούβα που προκύπτει από τις «κυρώσεις που οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν με πολύ άδικο τρόπο», διαμαρτυρήθηκε η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούδια Σέινμπαουμ σε συνέντευξη Τύπου.

«Δεν μπορείς να στραγγαλίζεις έτσι έναν λαό».

Η χώρα της μόλις έστειλε περισσότερους από 800 τόνους ανθρωπιστικής βοήθειας στην Κούβα, διακηρύττοντας ότι θα στείλει κι άλλη, ενόσω η τραγική κατάσταση ωθεί την κουβανική κοινωνία στα όριά της.

Σχέδιο «αντίσταση»

Υπό τη «θηλιά» του αμερικανικού εμπάργκο, η κομμουνιστική Κούβα έχει βιώσει περιόδους μεγάλης κρίσης στο παρελθόν, κυρίως κατά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης.

Με γνώμονα εκείνη την περίοδο, έχει θέσει σε εφαρμογή ένα σχέδιο «αντίστασης», κλείνοντας π.χ. μέρος της οικονομίας και περιορίζοντας τη διάθεση καυσίμων, δίνοντας προτεραιότητα σε βασικές υπηρεσίες (δημόσια υγεία, παραγωγή τροφίμων και άμυνα).

Προετοιμάζεται για όλα τα ενδεχόμενα, ακόμη και του ναυτικού αποκλεισμού.

Σε αντίθεση ωστόσο με ότι συνέβαινε πριν από τρεις δεκαετίες, στην ηγεσία δεν υπάρχει πια ένας λαοφιλής Κάστρο και οι αντοχές της κουβανικής κοινωνίας έχουν εξασθενήσει.

Από την πανδημία και μετά, η χώρα πλήττεται από σοβαρή οικονομική κρίση.

Ήδη το 2021 είχε πυροδοτήσει μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, που η κυβέρνηση της Αβάνα χαρακτήρισε υποκινούμενες από τις ΗΠΑ και απάντησε με βίαιη καταστολή.

Τώρα, η κυβέρνηση Τραμπ προφανώς υπολογίζει με την πολιτική «στραγγαλισμού» θα υπάρξει οικονομική κατάρρευση και έξαρση της λαϊκής οργής.

Η κυβέρνηση της Αβάνας, από την πλευρά της, περιμένει τη στήριξη από τους πιο ισχυρούς συμμάχους της: τη Ρωσία και την Κίνα.

Η χλιαρή ωστόσο αντίδρασή τους στην απαγωγή Μαδούρο μαρτυρεί πιθανόν πολλά.

Το Πεκίνο μιλά δια του κινεζικού ΥΠΕΞ για «προστασία της εθνικής της κυριαρχίας και ασφάλειας» της Κούβας, επαναλαμβάνει ότι «αντιτίθεται στις ξένες παρεμβάσεις» και τονίζει ότι «θα παρέχει πάντα υποστήριξη και βοήθεια στην κουβανική πλευρά, στο μέγιστο των δυνατοτήτων».

Προσώρας, ο υπουργός Εξωτερικών της Κούβας Μπρούνο Ροντρίγκεζ Παρίλα μόλις ολοκλήρωσε περιοδεία στο Βιετνάμ  -όπου είχε διαβουλεύσεις με την κομμουνιστική κυβέρνηση της χώρας- και στην Κίνα.

Ο δε εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, τόνισε ότι η Ρωσία είναι «σε στενή επαφή με τους Κουβανούς φίλους μας και συζητάμε επιλογές για την παροχή βοήθειας».

Αρνήθηκε δε να σχολιάσει δημοσίευμα της εφημερίδας Izvestia ότι η Μόσχα ετοιμάζεται να στείλει φορτία αργού πετρελαίου και καυσίμων στην Κούβα «στο εγγύς μέλλον, ως ανθρωπιστική βοήθεια».

Μέχρι που θα φτάσει ο Τραμπ;

Από τη Βενεζουέλα, μέχρι την Κούβα και τη Γροιλανδία, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει θέσει σε εφαρμογή από τις αρχές του έτους μια νέα εκδοχή του Δόγματος Μονρόε, με στόχο να επιβάλει την ηγεμονία των ΗΠΑ στο Δυτικό Ημισφαίριο, επιβάλλοντας τον νόμο του ισχυρού.

Στην περίπτωση πάντως της Κούβας -που έχει σημαντικά κοιτάσματα κρίσιμων ορυκτών- ο Αμερικανός πρόεδρος ποντάρει κυνικά ότι, υποδαυλίζοντας μια ανθρωπιστική κρίση σε έναν πληθυσμό 11 εκατομμυρίων, η κυβέρνηση στην Αβάνα σύντομα θα λυγίσει.

Σύμφωνα μάλιστα με την Wall Street Journal, «η κυβέρνηση Τραμπ αναζητά άτομα από το εσωτερικό της κουβανικής κυβέρνησης για να διευκολύνει μια καθεστωτική αλλαγή μέχρι το τέλος του έτους».

Τα μηνύματα είναι ωστόσο αντιφατικά από τον Λευκό Οίκο, με τον Τραμπ να διαμηνύει ότι, σε αυτή τη φάση τουλάχιστον, επιδιώκει «συμφωνία» με την κυβέρνηση της Αβάνας.

Κατά τον Κουβανό πρόεδρο Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, η χώρα του είναι «πάντα πρόθυμη για σοβαρό και υπεύθυνο διάλογο», στη βάση «της κυρίαρχης ισότητας και του αμοιβαίου σεβασμού».

Πρόσφατα ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Κούβας, Κάρλος Φερνάντες ντε Κοσίο, ανέφερε «κάποιες ανταλλαγές μηνυμάτων», αρνήθηκε ωστόσο την ύπαρξη διμερούς διαλόγου.

Τι θα μπορούσε όμως να περιλαμβάνει μια συμφωνία;

Κατ’ αρχάς «απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, επιτρέποντας επενδύσεις», λέει στην εφημερίδα Le Monde η Ζανέτ Αμπέλ, λέκτορας στο Ινστιτούτο Ανώτερων Λατινοαμερικανικών Σπουδών (IHEAL) στο Παρίσι. Η Κούβα, εκτιμά, θα μπορούσε «να ζητήσει να αφαιρεθεί από τη λίστα των κρατών που στηρίζουν την τρομοκρατία ή ακόμα και να ανακτήσει τη ναυτική βάση του Γκουαντάναμο».

Μόλις προ ημερών, πάντως, ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που χαρακτηρίζει τις «πολιτικές, πρακτικές και ενέργειες της κυβέρνησης της Κούβας ασυνήθιστη και εξαιρετική απειλή» για «την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ», δίνοντας ειδικό βάρος στις σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα, και δη στον τομέα της άμυνας.