Τα εργατικά ατυχήματα και η κυβερνητική λάσπη – Τι δηλώνει ο πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ

Στη χώρα αυτή όσοι τολμάνε και μιλάνε για τα εργατικά ατυχήματα, παραθέτοντας στοιχεία και απόψεις που δεν ταιριάζουν με τον κυβερνητικό ισχυρισμό ότι είμαστε «η τρίτη ασφαλέστερη χώρα της ΕΕ» είναι «κίνημα τυμβωρύχων», «πολιτικοί απατεώνες» και «ξεφτίλες». Είναι επίσης «γνωστοί-άγνωστοι», «δήθεν αντικειμενικοί δημοσιογράφοι», θέλουν «να βγάλουν τον κόσμο στους δρόμους και να κάνουν καριέρα».

Όλα αυτά και ακόμα περισσότερα, δείγμα ενός υψηλού πολιτικού πολιτισμού, εκστόμισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών την Παρασκευή 29 Ιανουαρίου. Δεν έπεσε κανείς από τα σύννεφα. Μια πρόγευση είχε δώσει στη συνέντευξή του στην τηλεόραση του Σκάι την αμέσως προηγούμενη μέρα, ενώ τη σκυτάλη πήρε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης. Η ρητορική, το λεξιλόγιο, το ήθος και το ύφος παραπέμπουν στα υπόγεια της «Ομάδας Αλήθειας», κάτι που επίσης δεν μας εκπλήσσει.

Αλλά όλα αυτά δεν είναι παρά το κερασάκι στην τούρτα. Αν αντιπαρέλθουμε τον οχετό χαρακτηρισμών, αυτό που μένει είναι μια συρραφή από δικαιολογίες μετάθεσης ευθυνών και επίκλησης στην αυθεντία της στατιστικής. Μόνο που οι ίδιες οι στατιστικές, όσο και οι άνθρωποι που δουλεύουν στο πεδίο καταγράφοντας τα εργατικά ατυχήματα, διαψεύδουν τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς.

Τι διευκρινίζει η Eurostat για τα εργατικά ατυχήματα

Η Eurostat σημειώνει ξεκάθαρα, στην τελευταία ανακοίνωση για τα εργατικά ατυχήματα, ότι τα στοιχεία μεταξύ των χωρών της δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα. Αναγνωρίζει τον κίνδυνο υποδήλωσης των εργατικών ατυχημάτων και συνιστά προσοχή.

Για παράδειγμα, οι χώρες με τα λιγότερα καταγεγραμμένα σοβαρά μη θανατηφόρα ατυχήματα στην ΕΕ, ανά 100.000 απασχολούμενους, είναι η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ελλάδα. Πρώτες σε σοβαρά μη θανατηφόρα (που οδηγούν σε απουσία από την εργασία τουλάχιστον τέσσερις ημέρες), είναι η Γαλλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία.

«Τα ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά συχνότητας μη θανατηφόρων ατυχημάτων ενδέχεται να αντανακλούν την υποδήλωση, για παράδειγμα, λόγω ανεπαρκώς καθιερωμένων συστημάτων αναφοράς, ελάχιστων οικονομικών κινήτρων για τα θύματα να αναφέρουν τέτοια ατυχήματα ή μη δεσμευτικών νομικών υποχρεώσεων για τους εργοδότες. Ομοίως, τα καλά οργανωμένα συστήματα αναφοράς/αναγνώρισης μπορεί συχνά να εξηγούν τα υψηλά ποσοστά συχνότητας σε ορισμένες χώρες».

Ποιοι θάνατοι δεν καταγράφονται ως «εργατικά δυστυχήματα»

«Ενώ το φαινόμενο των χαμηλών ποσοστών συχνότητας μη θανατηφόρων ατυχημάτων μπορεί εν μέρει να θεωρηθεί ότι αντανακλά την υποδήλωση, η κατάσταση για τα ποσοστά συχνότητας θανατηφόρων ατυχημάτων είναι διαφορετική, καθώς είναι πολύ πιο δύσκολο να αποφευχθεί η αναφορά ενός θανατηφόρου ατυχήματος», υπογραμμίζει η Εurostat. Πράγματι, οι καταγεγραμμένοι θάνατοι από εργατικά ατυχήματα είναι πιο δύσκολο να κρυφτούν, εκτός και αν συντρέχουν μια σειρά προϋποθέσεις.

Για παράδειγμα, στην Ελλάδα οι θάνατοι στις αγροτικές δραστηριότητες, που είναι αποδεδειγμένα από τους πιο επικίνδυνους επαγγελματικούς κλάδους,  δεν καταγράφονται ως «εργατικά δυστυχήματα».

Στη χώρα μας, όπως αναγνωρίζουν επίσης οι επίσημες εκθέσεις της Eurostat, η πλειονότητα των αγροτοκτηνοτρόφων είναι αυτοαπασχολούμενοι ή εργαζόμενοι στην οικογενειακή φάρμα, συχνά με άτυπες μορφές εργασίας. Όσο για τους εργάτες γης, στην πλειονότητά τους μετανάστες, ούτε εκείνοι καταγράφονται αφού ως εποχικοί δεν υπολογίζονται καν στο εργατικό δυναμικό – κάτι που επίσης αναγνωρίζει η σχετική έκθεση της Εurostat.

Επίσης στην Ελλάδα, τα εργατικά δυστυχήματα που συμβαίνουν στο δρόμο, σε επαγγελματικά- αγροτικά οχήματα ή δίτροχα ή στη διαδρομή προς και από τη δουλειά, καταγράφονται στην συντριπτική τους πλειονότητα ως «τροχαία».

Οι θάνατοι εν ώρα εργασίας από παθολογικά αίτια επίσης δεν καταγράφονται ως εργατικά δυστυχήματα, μολονότι πολλοί εξ αυτών μπορεί να οφείλονται σε αιτίες που σχετίζονται με την εργασία (π.χ. θερμική καταπόνηση, εργασιακή εξουθένωση κ.λπ).

Τέλος ενώ στη χώρα μας οι αυτοαπασχολούμενοι αποτελούν ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του εργατικού δυναμικού, για πολλά χρόνια δεν καταγράφονταν καν στα εργατικά ατυχήματα, ενώ ακόμα και τώρα κινούνται σε μια «γκρίζα ζώνη».

«Αόρατα» τα επτά στα δέκα εργατικά ατυχήματα

Όλα τα παραπάνω, δεν είναι αποκύημα της φαντασίας των «δήθεν δημοσιογράφων ούτε «γνωστών αγνώστων», αλλά προέρχονται από «γνωστές-γνωστές» πηγές, με επωνυμία, έδρα και επιστημονική ιδιότητα.

Μία από αυτές τις πηγές είναι το Eurogip, ευρωπαϊκό παρατηρητή ριο που ειδικεύεται στην ανάλυση δεδομένων για την ασφάλιση και την πρόληψη εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών. Το Eurogip είναι οργανισμός δημοσίου συμφέροντος και λειτουργεί από το 1991 στη Γαλλία, υπό την αιγίδα του Εθνικού Ταμείου Ασφάλισης Υγείας Εργαζομένων, και συνεργάζεται με εθνικούς και ευρωπαϊκούς φορείς, μεταξύ άλλων και η Eurostat, την οποία αναφέρει στην έρευνά του.

Από την τελευταία έρευνα που διεξήγαγε με θέμα «Εκτιμήσεις για το φαινόμενο της υπο-Δηλωση των εργατικών ατυχημάτων στην Ευρώπη» (δείτε ΕΔΩ) καταλήγει ότι στην Ελλάδα καταγράφεται μόλις το 10% ως 30% των εργατικών ατυχημάτων (ανάλογα με τα μεθοδολογικά εργαλεία που χρησιμοποιεί) εφαρμόζονται.

Η έρευνα αναγνωρίζει ότι υπάρχει μεγάλη ανομοιογένεια στα συστήματα καταγραφής των εργατικών ατυχημάτων μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Κατά κανόνα, στις χώρες όπου λειτουργούν υποχρεωτικά Συστήματα Ασφάλισης Επαγγελματικών Ατυχημάτων, η καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων είναι πολύ υψηλή και φτάνει ως και το 100% (π.χ. Γαλλία, Γερμανία, Ισπανία, Δανία κ.ά).

Αυτό συμβαίνει επειδή οι εργαζόμενοι έχουν συμφέρον να δηλώσουν το ατύχημα ως εργατικο, γιατί αποζημιώνονται απευθείας από το ασφαλιστικό ταμείο. Στην Ελλάδα τα θύματα των εργατικών ατυχημάτων και οι συγγενείς των νεκρών σε εργατικά δυστυχήματα, περνάνε ένα δεύτερο δικαστικό Γολγοθά, αν επιδιώξουν να αποζημιωθούν, με μεγάλο οικονομικό και ψυχολογικό κόστος.

ΟΣΕΤΕΕ: «Γίνεται προσπάθεια δολοφονίας χαρακτήρα»

Ο Ανδρέας Στοϊμενίδης, πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία (ΥΑΕ) και γραμματέας ΥΑΕ ΓΣΕΕ, αντί απάντησης στην κυβερνητική εκστρατεία λάσπης, προχώρησε στην εξής δήλωση:

Επειδή γίνεται μία προσπάθεια αποδόμησης, απόδοσης κομματικής σκοπιμότητας και δολοφονίας χαρακτήρα, καθώς δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν διαφορετικά τα επιχειρήματά μας, θα ήθελα να δηλώσω ότι:

1. Ο θεσμικός μου ρόλος ως Προέδρου της ΟΣΕΤΕΕ και Γραμματέα Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία της ΓΣΕΕ μου επιτάσσει να συνεισφέρω στην ανάδειξη της ανθρωποθυσίας που εξελίσσεται στην πατρίδα μας στους εργασιακούς χώρους ώστε να φωτίσουμε το φαινόμενο στην πραγματική του διάσταση και να συνεργαστούμε με τις αρχές για την επίλυσή του.

Δεν είναι δουλειά μας η κομματική αντιπαράθεση

2. Δεν είναι η δουλειά μας η κομματική αντιπαράθεση και η συμμετοχή σε έναν κύκλο έντασης ιδιαίτερα αυτές τις μέρες πένθους, ύστερα από το τρομακτικό, πολύνεκρο, βιομηχανικό, εργατικό δυστύχημα στο εργοστάσιο της Βιολάντα στα Τρίκαλα. Λυπούμαστε για την μονόπλευρη ζοφερή ατμόσφαιρα έντασης και ζητούμε συνεργασία με όλες τις πλευρές για την ανάσχεση της ανθρωπιστικής κρίσης στους χώρους εργασίας.

3. Από το πρωί (29/1) έχει γίνει μία προσπάθεια από λίγα ΜΜΕ, να μου αποδοθεί κομματική σκοπιμότητα υπέρ διαφορετικών κομμάτων της αντιπολίτευσης, με τον κ. Κυβερνητικό Εκπρόσωπο να επικεντρώνεται σε συγκεκριμένη κατεύθυνση, προφανώς για να αποδυναμωθεί ο δημόσιος λόγος μου. Θεσμική μου υποχρέωση είναι να επικοινωνώ και να μεταφέρω τις προτάσεις των Συνδικάτων και της ΓΣΕΕ για την προστασία της εργασίας, στο Υπουργείο Εργασίας και στα πολιτικά κόμματα. Αυτό κάνω. Είναι πολιτική τους επιλογή για το αν θα γίνουν αποδεκτές και αν θα συμπεριληφθούν στους εργασιακούς νόμους ή στο πρόγραμμα των κομμάτων. Οι προτάσεις βασίζονται στην ευρωπαϊκή εμπειρία, διεθνείς καλές πρακτικές και την ελληνική πραγματικότητα.

4. Δυστυχώς από τις δεκάδες προτάσεις για θέματα ΥΑΕ που υποβάλαμε ως ΓΣΕΕ στο Υπουργείο Εργασίας, στον εργασιακό νόμο που ψηφίστηκε τον περασμένο Οκτώβριο, έγινε αποδεκτή μόλις μία. Δεν έγινε αποδεκτή η πρόταση για υποχρεωτική συγκρότηση επιτροπών ΥΑΕ στις επιχειρήσεις. Αν περιλαμβάνονταν στον νόμο, θα είχαμε αντίστοιχη επιτροπή στη Βιολάντα και θα αναδεικνύονταν οι επικίνδυνοι παράγοντες με θεσμικό τρόπο εντός της βιομηχανίας.

5. Τον Φεβρουάριο του 2025 ήμουν κεντρικός προσκεκλημένος (key speaker) σε εκδήλωση των Χριστιανοδημοκρατικών Συνδικάτων στην Αθήνα.

Να γίνει διάλογος σε θέματα ουσίας

6. Μου αποδίδεται ότι αποτυπώνοντας της πραγματική εικόνα στην ΥΑΕ χαλάω την εικόνα της χώρας στο εξωτερικό. Θεωρώ ότι η Προεδρία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, ενός Οργανισμού στον οποίο συμμετέχουν ισότιμα η κυβερνητική, η εργοδοτική και η εργατική πλευρά μίας χώρας, μπορεί να θεωρηθεί αναβάθμιση για την Ελλάδα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Παράλληλα οι ομόλογοί μου και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με έχουν επιλέξει στην Προεδρία της μοναδικής Μόνιμης Επιτροπής για θέματα ΥΑΕ, αυτής για τον εξορυκτικό κλάδο και της Ομάδας Εργασίας Vision Zero της Κομισιόν.

7. Ο περιορισμός της συζήτησης στη μέθοδο καταγραφής παρουσιάζει την απροθυμία να συζητήσουμε για θέματα ουσίας. Σήμερα παρουσιάσαμε δημόσια τις 8 δομικές θεσμικές προτάσεις μας για την ανάταξη του συστήματος ΥΑΕ. Θα συνεχίσουμε την κατάθεση ολοκληρωμένων προτάσεων στο δημόσιο διάλογο.

8. Σε όσους αντιλαμβάνονται στοιχειωδώς τις έννοιες, είναι σαφές ότι η καταγραφή της Ομοσπονδίας μας, αφορά το σύνολο των ανθρωπίνων απωλειών στους χώρους εργασίας. Θα επανέλθουμε τις επόμενες ημέρες συνεχίζοντας να καταθέτουμε στοιχεία που δεν μπορούν να αμφισβητηθούν σε περιβάλλον ήρεμου διαλόγου.

9. Η παρουσία μας και η ανάδειξη των σχετικών θεμάτων είναι σταθερή και έγκυρη. Παρουσιάσαμε τη δυστοπική εικόνα του 2025 με τελευταία ανακοίνωσή μας στις 08/01. Δεν είμαστε εμείς αυτοί που ασχοληθήκαμε με το ζήτημα της ΥΑΕ εργαλειοπειώντας το, μετά το εργατικό δυστύχημα στα Τρίκαλα.

10. Είμαστε στη διάθεση του Υπουργείου για να συνεργαστούμε. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή.