Τεστ αλήθειας στον Μακρόν – Ποιες αμαρτίες απέκρυψε στο Νταβός

Για να δικαιολογήσει ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν τα γυαλιά aviator που φορούσε στο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, παρότρυνε τον κόσμο να τα δει ως «σημάδι αποφασιστικότητας». Ενώ όσα είπε φαινομενικά ήταν ένδειξη θάρρους και αντίστασης  της ΕΕ στο πρωτόγνωρο νταηλίκι του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, η αλήθεια είναι πιο σύνθετη: Ο Μακρόν έκρυψε σκελετούς στις ντουλάπες του μπλοκ.

Υπενθυμίζεται ότι ο Μακρόν όταν ανέβηκε στο βήμα είπε:

«Η Γαλλία και η Ευρώπη είναι προσηλωμένες στην εθνική κυριαρχία και ανεξαρτησία, καθώς και στον ΟΗΕ». Τόνισε ότι θέλει να καταστήσει την G7 ένα «φόρουμ για ειλικρινή διάλογο» και για «συλλογικές και συνεργατικές λύσεις». Πρόσθεσε ότι η ΕΕ δεν πρέπει να υποκύψει στο «δίκαιο του ισχυρότερου».

«Πιστεύουμε χρειαζόμαστε περισσότερη σταθερότητα σε αυτόν τον κόσμο, αλλά προτιμούμε σεβασμό από τους νταήδες. Προτιμούμε την επιστήμη αντί για (σ.σ. τις θεωρίες συνωμοσίας) και προτιμούμε το κράτος δικαίου αντί για τη βαρβαρότητα».

Τι δεν αναφέρθηκε στο Νταβός

Λογικά ο πρόεδρος Μακρόν εννοούσε ότι η ΕΕ είναι προσηλωμένη στον ΟΗΕ και το κράτος δικαίου (άρθρο 2 της Συνθήκης για την ΕΕ), ότι υιοθετεί τον κανονισμό «Rule of Law Conditionality» και ότι προωθεί την επιστήμη μέσω επενδύσεων πολλών δισ. με τα Horizon Europe (2021–2027) για έρευνα και καινοτομία, με έμφαση σε κλιματική κρίση, υγεία, τεχνολογία. Κοντολογίς, ότι η ΕΕ είναι «καλή».

Εκεί που αρχίζει η υποκρισία είναι όταν παρουσιάζει την Ευρώπη ως αντίθετο πόλο στο «δίκαιο του ισχυρότερου» και τη «βαρβαρότητα».

Αλλαγή καθεστώτος από τους Ευρωπαίους

Η αποφυγή της ΕΕ να καταδικάσει ανοιχτά την απαγωγή ενός αρχηγού κράτος από την Ουάσιγκτον -Νικολάς Μαδούρο- θυμίζει τον ρόλο της στην ανατροπή και δολοφονία του ηγέτη της Λιβύης Μουαμάρ Καντάφι.

Το 2011 οι Ευρωπαίοι στο πλαίσιο ΝΑΤΟϊκής επιχείρησης ανέτρεψαν τον Καντάφι –με τον οποίο συνεργάζονταν άριστα έως τότε- οδηγώντας στη διάλυση του κράτους και στο χάος που υπάρχει μέχρι σήμερα.

H επιχειρησιακή πρακτική –συστηματικός βομβαρδισμός κυβερνητικών δυνάμεων, κέντρων διοίκησης και υποδομών, αεροπορική υποστήριξη των αντικαθεστωτικών– οδήγησε στην ανατροπή και τον θάνατο του Καντάφι -αφού σοδομίθηκε δημοσίως- εξελίσσοντας μια αποστολή «προστασίας αμάχων» σε de facto επιχείρηση αλλαγής καθεστώτος, πέρα από το στενό γράμμα της εντολής του ΟΗΕ, όπως συμπεραίνεται από την ερευνήτρια στον οργανισμό RUSI, Dina Mansour-Ille.

Συμφωνίες με τον Διάβολο

Μετά την πτώση Καντάφι, εκθέσεις ΟΗΕ και ΜΚΟ περιγράφουν συστηματικά βασανιστήρια, δουλεία και κακοποίηση μεταναστών σε κέντρα κράτησης, την ώρα που η ΕΕ χρηματοδοτεί και εκπαιδεύει τη «λιβυκή ακτοφυλακή». Κατ΄ αυτόν τον τρόπο το μπλοκ μετέφερε την βρώμικη δουλειά σε τρίτους, κάτι που συνεχίζεται μέχρι σήμερα όπως σημειώνει και το γερμανικό Stiftung Wissenschaft und Politik.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης και πλήθος νομικών αναλύσεων έχουν ασκήσει κριτική στη Δήλωση ΕΕ–Τουρκίας του 2016 που προέβλεπε επιστροφές «όλων των παράτυπων μεταναστών» από τα ελληνικά νησιά στην Τουρκία, με αντάλλαγμα χρηματοδότηση έως 6 δισ. ευρώ μέσω του «Facility for Refugees in Turkey». Η Δήλωση υπονόμευε την ουσιαστική πρόσβαση στο άσυλο.

Τον Ιούλιο 2023, η ΕΕ υπέγραψε Μνημόνιο Συνεργασίας με την Τυνησία, που περιλαμβάνει: πακέτο έως 785 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τουλάχιστον 105 εκατ. για «διαχείριση μετανάστευσης» και ενίσχυση της τυνησιακής ακτοφυλακής, έλεγχο συνόρων, επιστροφές.

Παρά το γεγονός ότι η Συρία δεν είναι ασφαλής χώρα, η ΕΕ συμφώνησε με τον πρώην τζιχαντιστή ηγέτη της Συρίας να τον χρηματοδοτήσει για να φροντίσει τους πρόσφυγες που θα επιστρέψουν οικειοθελώς στη χώρα τους.

Όλα αυτά, όμως, είναι πολύ μακριά από το «κράτος δικαίου αντί για βαρβαρότητα» και πολύ κοντά στο «εγώ κρατάω καθαρά τα χέρια μου, αλλά πληρώνω κάποιον άλλο να λερώσει τα δικά του».

Οικονομικός καταναγκασμός

Στην περίπτωση του Ιράν ο Ευρωπαίοι αυθαίρετα επιβάλουν σε μια ξένη χώρα να μην διαθέτει πυρηνικά, δίχως αυτό να απαγορεύεται από κάποια συνθήκη. Τον Ιανουάριο του 2012 η ΕΕ αποφάσισε εμπάργκο στο ιρανικό πετρέλαιο και πάγωμα περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν. Στις 15.3.2012, η SWIFT ανακοίνωσε ότι, κατόπιν απόφασης του Συμβουλίου της ΕΕ, διακόπτει τις υπηρεσίες σε ιρανικές τράπεζες που υπάγονται σε ευρωπαϊκές κυρώσεις – αποκόπτοντας τες από το παγκόσμιο σύστημα διατραπεζικών πληρωμών. Πρόκειται για παράδειγμα χρηματοπιστωτικού στραγγαλισμού μιας μεσαίας δύναμης από μια τεράστια αγορά, δηλαδή μια κλασική χρήση του «δίκαιου του ισχυρότερου» με θεσμικό περιτύλιγμα.

Υπενθυμίζεται ότι στην περίπτωση της Ελλάδας, το ΔΝΤ, στην Προκαταρκτική Ανάλυση Βιωσιμότητας Χρέους του Ιουνίου 2015, κατέληγε ότι οι νέες χρηματοδοτικές ανάγκες «καθιστούν τη δυναμική του χρέους μη βιώσιμη». Παρά το OXI του δημοψηφίσματος, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επέβαλαν νέο μνημόνιο, υπό καθεστώς κλειστών τραπεζών και capital controls, ενώ η ελληνική Βουλή είχε ήδη συστήσει Επιτροπή Αλήθειας Χρέους που χαρακτήριζε το χρέος μη βιώσιμο και σε τμήμα του «απεχθές». Πρόκειται για ωμή επίδειξη χρηματοπιστωτικής ισχύος απέναντι σε κράτος-μέλος, αντίθετη τόσο με τη δημοκρατική έκφραση όσο και με τις ίδιες τις τεχνικές αξιολογήσεις.

Σφίγγοντας τη στρόφιγγα

Με τον κανονισμό (ΕΕ) 2020/2092 για τη «συνδεσιμότητα κράτους δικαίου–προϋπολογισμού» η ΕΕ απέκτησε εργαλείο για να παγώνει κονδύλια σε κράτη–μέλη όταν παραβιάζονται οι αρχές του κράτους δικαίου, κάτι που το έχει χρησιμοποιήσει σε περιπτώσεις όπως η Ουγγαρία και η Πολωνία, με συνέπεια την αναστολή ή καθυστέρηση εκταμίευσης πόρων.

Ωστόσο, η αντίφαση εμφανίζεται όταν συγκρίνει κανείς αυτή τη σκληρή στάση έναντι κρατών–μελών, με την ανοχή που δείχνει σε τρίτες χώρες εταίρους, με τις οποίες η ΕΕ συνεργάζεται, παρά το γεγονός ότι το κράτος δικαίου είναι εξαιρετικά υποβαθμισμένο ή ανύπαρκτο εκεί, Λιβύη, Συρία κτλ.

Όσον αφορά την επιστήμη η Ευρώπη ασκεί «dual-use» έρευνα και συνεργασίες με φορείς που συνδέονται με στρατιωτικές χρήσεις (π.χ. στο πλαίσιο του Horizon Europe με ισραηλινές εταιρείες/ιδρύματα που εμπλέκονται σε επιχειρήσεις στη Γάζα). Έτσι, τα όρια ανάμεσα στην επιστήμη και την ισχύ είναι κάπως θολά. Υπενθυμίζεται ότι το Ισραήλ βρίσκεται στο μικροσκόπιο της Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για εγκλήματα πολέμου.

Εκεί όπου η προστασία των συνόρων ή η οικονομική ισχύς τίθενται πάνω από τα δικαιώματα, η ρητορική περί «σεβασμού, επιστήμης και κράτους δικαίου» μετατρέπεται από περιγραφή πραγματικότητας σε εργαλείο πολιτικής αυτονομιμοποίησης – αφήνοντας στον δημοσιογράφο το έργο να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στο λόγο και στην πράξη

Έτσι, η κατάσταση που βρίσκονται σήμερα οι Ευρωπαίοι έδωσε λαβή στον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν να δηλώσει: «Υπάρχει ένα σαφές δίδαγμα που πρέπει να αντληθεί από όλα αυτά: Είτε «όλες οι συμφωνίες είναι συμφωνίες», είτε «καμία χειραψία δεν σημαίνει τίποτα». Είναι τόσο αυστηρό, και η συνέπεια του δεύτερου δεν είναι τίποτα λιγότερο από την κατάρρευση της διεθνούς τάξης».