Ένας αιώνας συμπληρώθηκε από τη γέννηση του Ντμίτρι Σοστακόβιτς
Τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Ντμίτρι Σοστακόβιτς γιορτάζει φέτος ο μουσικός κόσμος. Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους συνθέτες του 20ού αιώνα, η ζωή του οποίου σημαδεύτηκε από μια σύνθετη και αντιφατική σχέση με το σοβιετικό καθεστώς.
Ο μουσικός κόσμος γιορτάζει τη γέννηση πριν από εκατό χρόνια του Ρώσου συνθέτη Ντμίτρι Σοστακόβιτς (1906-1975), ενός από τους μεγαλύτερους συνθέτες του 20ού αιώνα, η ζωή του οποίου σημαδεύτηκε από μια σύνθετη και αντιφατική σχέση με το σοβιετικό καθεστώς, το οποίο δυο φορές αποκήρυξε τη μουσική του, το 1936 και το 1948, και κατά περιόδους απαγόρευε έργα του. Ταυτόχρονα, υπήρξε ο δημοφιλέστερος Σοβιετικός συνθέτης της γενιάς του.
Ο Σοστακόβιτς κληροδότησε αξιοσημείωτο έργο σε πρωτοτυπία και αφθονία (147 μουσικά έργα) κυρίως στην οργανική μουσική. Συνέθεσε 15 συμφωνίες και 15 κουαρτέτα εγχόρδων, είδη αρκετά ασυνήθη στην εποχή του σε σχέση με το παρελθόν, έργο για το οποίο αποκαλείτο «Μπετόβεν του 20ού αιώνα». Η εκατονταετηρίδα από τη γέννησή του, στις 25 Σεπτεμβρίου, γιορτάζεται από τις αρχές της χρονιάς σε όλο τον κόσμο με συναυλίες, νέες ηχογραφήσεις και ταινίες.
Η Βασιλική Ορχήστρα του Concertgebouw της Ολλανδίας στο Αμστερνταμ είναι η πρώτη που εγκαινίασε τις εκδηλώσεις με εννέα προγράμματα το πρώτο εξάμηνο. Ο αρχιμουσικός της, Μαρίς Γιάνσονς, ηχογράφησε στο σύνολό τους τις 15 συμφωνίες του συνθέτη, τις οποίες ερμηνεύουν οκτώ συμφωνικές ορχήστρες από την Ευρώπη και την Αμερική.
Η εθνική Ορχήστρα της Γαλλίας ήδη δίνει συναυλίες από το 2004-2005, τις οποίες θα συνεχίσει παρουσιάζοντας το πλήρες συμφωνικό έργο έως το 2007-2008. Από τις 28 του μηνός θα δώσει συναυλία με την 13η συμφωνία και θα ηχογραφήσει σε CD την 7η συμφωνία. H ορχήστρα του Παρισιού έχει προσκαλέσει τον Ροστροπόβιτς, φίλο και μαθητή του Σοστακόβιτς, για να διευθύνει την 8η συμφωνία (15 και 16 Νοεμβρίου) και την 10η συμφωνία (22 και 23 Νοεμβρίου).
Στις 25 Σεπτεμβρίου ο Ροστροπόβιτς θα διευθύνει συναυλία στο Ωδείο της Μόσχας, το οποίο το 1948 διέγραψε το συνθέτη από την Ένωση των συνθετών κατακρίνοντας «τη δυσνόητη γλώσσα και τους εξπρεσιονιστικούς παροξυσμούς» του.
Στο Λονδίνο, στο Κόβεν Γκάρντεν ετοιμάζεται για τις 30 του μηνός μια νέα παραγωγή της όπερας «Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ» που οι λογοκριτές είχαν καταδικάσει από το 1934 για «ήχους σκόπιμα παράφωνους και συγκεχυμένους». Το σύνολο της μουσικής δωματίου του συνθέτη (χωρίς τα κουαρτέτα) θα παρουσιαστεί στη βρετανική πρωτεύουσα στις 24 και 25 του μηνός.
Η εκατονταετηρίδα δίνει την ευκαιρία δισκογραφικών επανεκδόσεων, με τη μεγαλύτερη μια κασετίνα των 27 CD από τη Brillant Classics με τη συμμετοχή του Ρώσου μαέστρου Ρούντολφ Μπαρσάι που διευθύνει τη Συμφωνική Ορχήστρα της Ραδιοφωνίας της Κολονίας για τις 15 συμφωνίες.
Στο Παρίσι, ένας κύκλος μουσικής κινηματογραφημένης στο μουσείο του Λούβρου θα παρουσιάσει (18-22 Οκτωβρίου) σε πέντε ενότητες ντοκουμέντα από τα αρχεία της σοβιετικής τηλεόρασης και ερμηνείες έργων του συνθέτη από το βιολονίστα Νταβίντ Οϊστραχ, τον πιανίστα Σβιατοσλάβ Ρίχτερ, τον Ροστροπόβιτς.
Το πολιτιστικό γαλλογερμανικό δίκτυο Arte καλεί το κοινό του σε έξι συναντήσεις από το Σεπτέμβριο έως το Νοέμβριο, εκ των οποίων μια απευθείας μετάδοση από το Θέατρο Μπολσόι της Μόσχας του μπαλέτου σε τρεις πράξεις «Η Βίδα» (23 Σεπτεμβρίου) και μια μετάδοση από την Όπερα του Αμστερνταμ του σκηνικού έργου «Λαίδη Μάκβεθ».
Γεννημένος στις 25 Σεπτεμβρίου του 1906 από οικογένεια με πολωνικές ρίζες στην Αγία Πετρούπολη, ο Σοστακόβιτς κάνει λαμπρές σπουδές στο Ωδείο της πόλης, όπου επηρεάστηκε από τη μουσική των Μάλερ και Μουσόργκσκι. Πριν συμπληρώσει τα 20 του χρόνια συνθέτει την «Πρώτη Συμφωνία», που γνωρίζει γρήγορα διεθνή επιτυχία.
Η καριέρα του ήδη έχει αρχίσει: η πρώτη του όπερα «Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ» (1934) που γνωρίζει τεράστια επιτυχία (περισσότερες από 160 παραστάσεις σε δύο χρόνια), αλλά προκαλεί την πρώτη κρίση με το καθεστώς, το οποίο διαλύει το 1932 τις ενώσεις των μουσικών για να ιδρύσει μια υπό έλεγχο ένωση συνθετών. Το έργο του δεν επιβιώνει στις επιθέσεις του Στάλιν με την εφημερίδα Πράβντα να καταγγέλλει «ένα χάος, μια σύγχυση αντί για μουσική».
Σήμερα ακόμη η «περίπτωση Σοστακόβιτς» διχάζει. Ορισμένοι σχολιαστές κάνουν λόγο για τον «καιροσκοπισμό» ενός άνδρα που επέλεξε να μείνει στη χώρα του, να αποδεχθεί ορισμένες τιμητικές διακρίσεις (μέλος του γραφείου της Ένωσης των συνθετών το 1957, «δεκτός» στο κομμουνιστικό κόμμα το 1960), που καταδίκασε το συγγραφέα Ζαχάροφ σε μια επιστολή, για την οποία αργότερα μετάνιωσε. Αλλοι, ωστόσο, επιμένουν ότι ήταν διαφωνών, κυρίως από τότε που αποκαλύφθηκε ο εικονοκλαστικός χαρακτήρας ορισμένων εκ των έργων του, μετά το θάνατό του στις 9 Αυγούστου 1975 στη Μόσχα.
Η Δευτέρα 9 Μαρτίου είναι αφιερωμένη στον Αντώνη Καλογιάννη, καθώς το έργο του θα «ζωντανέψει» στη σκηνή του θεάτρου Παλλάς, μέσα από τη μουσική παράσταση «Η φωνή της ψυχής μας».