Δίκη υποκλοπών: Οι απαντήσεις που εξέθεσαν την Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) και ο αστείος έλεγχος στην ΕΥΠ

Μία από τις πιο αμήχανες στιγμές στη δίκη των υποκλοπών ήταν όταν κλήθηκε να καταθέσει η διοικήτρια της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ), Αλεξάνδρα Ρογκάκου. Η κα Ρογκάκου είχε πάρει αυτή τη θέση λίγο καιρό πριν, καθώς για ένα αρκετά μεγάλο διάστημα διατηρούσε τη θέση της αναπληρώτριας διοικήτριας, εκτελώντας χρέη διοικήτριας έπειτα από την αποχώρηση του πρώην διοικητή της Αρχής κ. Άγγελου Μπίνη. Η περίπτωση του κ. Μπίνη έχει επίσης ενδιαφέρον σε ό,τι αφορά τη διαλεύκανση του σκανδάλου των υποκλοπών στο βαθμό που αφορά την ΕΑΔ.

Η ξαφνική αποχώρηση του κ. διοικητή

Κι αυτό επειδή ο κ. Μπίνης αποχώρησε εντελώς ξαφνικά από τη θέση του διοικητή το καλοκαίρι του 2022 λίγο πριν ξεσπάσει το σκάνδαλο και αφού προηγουμένως είχε ασκηθεί ο υποτιθέμενος έλεγχος της ΕΑΔ στην ΕΥΠ με δική του εντολή. Πιο συγκεκριμένα ο κ. Μπίνης αποχώρησε από τη θέση του προκειμένου να βρει άλλη θέση στις Βρυξέλλες κι εν συνεχεία αν και κλήθηκε από τις αρμόδιες αρχές δεν προσήλθε να καταθέσει και να φωτίσει ενδεχομένως την υπόθεση.

Το άλλο στοιχείο που πρέπει να εκτιμηθεί ιδιαίτερα είναι πως ο κ. Μπίνης αποτέλεσε προσωπική επιλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη για τη θέση του διοικητή της ΕΑΔ (αν και ο ίδιος ο κ. Μπίνης είχε την απαίτηση να τον προσφωνούν… governor (σ.σ. κυβερνήτης) και μάλιστα υπέγραφε έτσι). Η σχέση τους πάει αρκετά πίσω, όταν συνεργάστηκαν στενά την περίοδο που ο κ. Μητσοτάκης ήταν υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση Σαμαρά. Συν τοις άλλοις ή ίδια η ΕΑΔ αποτέλεσε έργο Μητσοτάκη από την πρώτη περίοδο διακυβέρνησης της ΝΔ.

Κατά συνέπεια και για να επανέλθουμε στη δίκη των υποκλοπών, η κα Ρογκάκου δεν είχε την ευθύνη του αρχικού ελέγχου  (καθώς αυτός προήλθε έπειτα από εντολή του κ. Μπίνη), παρ΄ όλα αυτά δεν κατάφερε να υπερασπιστεί την πληγωμένη τιμή της ΕΑΔ που όπως αποδείχθηκε τα έκανε ολίγον τι… μαντάρα στο πλαίσιο του ελέγχου.

Ο ελεγχόμενος ενημέρωσε τον… ελεγκτή!

Από την κατάθεσή της αποδείχθηκε ότι η ΕΑΔ δεν προέβη σε τεχνικό έλεγχο του χώρου ή του εξοπλισμού. Η δική τη έρευνα κατά κύριο λόγο εξαντλήθηκε στο γεγονός ότι στάλθηκε έγγραφο στην εποπτεύουσα Εισαγγελέα Εφετών της ΕΥΠ (σ.σ. την Βασιλική Βλάχου), η οποία διενήργησε δική της έρευνα, παρουσία δύο προανακριτικών υπαλλήλων και απάντησε ότι υπάρχει μόνο σύμβαση 1580/2021 με την RCS ETM Sicurezza για «σύγχρονο σύστημα νόμιμης επισύνδεσης», η οποία δεν σχετίζεται με Predator ή άλλα λογισμικά.

Τα στοιχεία διασταυρώθηκαν με απαντήσεις από τις εταιρείες και την ΑΑΔΕ και κάπως έτσι βγήκε το… περίφημο πόρισμα της ΕΑΔ που αποφαινόταν ότι η ΕΥΠ δεν έχει υπογράψει κάποια σύμβαση για την προμήθεια του λογισμικού Predator από την Intellexa ή από άλλη εταιρεία.

Κι εδώ βέβαια κάθε λογικός άνθρωπος μπορεί να τραβήξει τα μαλλιά του, αφενός επειδή οι ελεγκτές (ΕΑΔ) ζήτησαν από τον…. ελεγχόμενο (ΕΥΠ) να τους υποδείξει εάν έχουν τέτοια σύμβαση στα χέρια τους. Λες και αν την είχαν, θα την έδειχναν ώστε να μπουν σε μπελάδες. Εντύπωση προκαλεί επίσης το γεγονός ότι οι ελεγκτές της ΕΑΔ περίμεναν να βρουν κάποιο χαρτί σύμβασης που να λέει ότι η ΕΥΠ συνεργαζόταν με την Intellexa και δεν προχώρησαν πιο βαθιά τον έλεγχο. Τα όσα ανέφερε η κα Ρογκάκου στο δικαστήριο ήταν… αποκαλυπτικά.

«Πρόεδρος: Στην ΕΥΠ έκαναν δικό τους έλεγχο οι επιθεωρητές;

Α. Ρογκάκου: Οι επιθεωρητές όπως και στις άλλες υπηρεσίες έστειλαν έγγραφα, αναζήτηση στοιχείων όπως κάνουμε και σε όλη την ελεγκτική διαδικασία και στην ΕΥΠ εστάλη έγγραφο στην εποπτεύουσα Εισαγγελέα Εφετών και εκείνη έκανε τη δική της έρευνα και μας απάντησε με την…

Πρόεδρος: Αυτό όμως δεν είναι δική τους έρευνα. Είναι έρευνα του ελεγχόμενου.

Α. Ρογκάκου: Είναι έρευνα που έκανε η ίδια η Εισαγγελέας Εφετών και μας έστειλε όλα τα στοιχεία.

Πρόεδρος: Δεν είναι όμως ένα επισφαλές αποτέλεσμα, όταν εκδίδεις ένα συμπέρασμα με βάση στοιχεία που σου δίνονται και τα θεωρείς ότι είναι προϊόν δικής σου έρευνας; 

Α. Ρογκάκου: Ξεκινάμε πρώτα απ’ όλα από την παραδοχή ότι τα αποτελέσματα αυτά μας τα έδωσε η Εισαγγελέας Εφετών, η οποία προέβη σύμφωνα με το δικό της έγγραφο και το απαντητικό της έγγραφο σε έρευνα με παρουσία δύο προανακριτικών υπαλλήλων. Κατά δεύτερον, έχω να πω ότι τα στοιχεία αυτά που εστάλησαν διασταυρώθηκαν και από την πλευρά των εταιρειών, για να δούμε αν πράγματι ήταν έτσι ή όχι τα λεγόμενα».

Τα στοιχεία της σύμβασης…

Ενδιαφέρον είχε και ο διάλογος του προέδρου με την κα Ρογκάκου αναφορικά με τα στοιχεία της σύμβασης που αναζητούσαν οι επιθεωρητές της ΕΑΔ όπως επίσης και ο έλεγχος πέριξ της Intellexa – στις εταιρείες δορυφόρους και στην Krikel. Εκεί δηλαδή που η διοικήτρια της ΕΑΔ παραδέχεται πως ένα τέτοιο προϊόν όπως το Predator δεν θα μπορούσε να αναγράφεται φαρδιά πλατιά σε κάποια σύμβαση.

«Πρόεδρος: Γνωρίζετε αν το συγκεκριμένο λογισμικό το οποίο ερευνάται είναι νόμιμο ή όχι;

Α. Ρογκάκου: Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι αυτό δεν είναι νόμιμο…

Πρόεδρος: Θα μπορούσε ένα τέτοιο προϊόν να περιληφθεί σε ένα τιμολόγιο και σε ένα…;

A. Ρογκάκου: Όχι, δεν θα μπορούσε. 

Πρόεδρος: Άρα, τι ψάχνατε; 

A. Ρογκάκου: Εμείς ψάχναμε αυτό ακριβώς γιατί μας έχει γίνει αυτή η ερώτηση. Αν υπήρξε σύμβαση δημόσια, δηλαδή υπάλληλοι εργαζόμενοι, διοικητικοί υπάλληλοι, οικονομικοί υπάλληλοι υπέγραψαν και προχώρησαν διαδικασία σύμβασης με ένα παράνομο λογισμικό. Αυτό δεν προέκυψε από τα στοιχεία μας».

Το γεγονός ότι η ΕΑΔ πραγματοποίησε εντελώς προσχηματικό έλεγχο στην ΕΥΠ βεβαιώνεται και από άλλο ένα γεγονός: από τις παραμέτρους της εντολής ελέγχου όπως αυτές δόθηκαν από τον κ. Μπίνη στους επιθεωρητές. Αποκαλύπτεται στο διάλογο που έχει ο πρόεδρος του δικαστηρίου με την κα Ρογκάκου αναφορικά με τον έλεγχο των συμβάσεων της ΕΥΠ με την Krikel και με άλλες εταιρείες…

«Πρόεδρος: Δεν είναι και αυτό αντικείμενο της έρευνας;

Α. Ρογκάκου: Το αντικείμενο ελέγχου ξεκάθαρα στην εντολή ελέγχου ήταν αν έχει συναφθεί σύμβαση με το Δημόσιο με μία από αυτές τις εταιρείες. Δεν ήταν παραπέρα ο έλεγχος των συμβάσεων.

Πρόεδρος: Γιατί δεν είναι παραπέρα ο έλεγχος των συμβάσεων;

Α. Ρογκάκου: Δεν ήταν αντικείμενο αυτού του ελέγχου.

Πρόεδρος:  Ναι… Δεν έπρεπε να γίνει και αντικείμενο του ελέγχου; 

Α. Ρογκάκου: Δεν κρίθηκε ότι έπρεπε να γίνει, γιατί το αντικείμενο αυτό που θέλαμε να δούμε, να καλύψουμε καλύφθηκε με τον έλεγχο και την έρευνα που έγινε.

Πρόεδρος: Εσείς δηλαδή καλυφθήκατε από τον έλεγχο. Αφού βρήκατε ότι είχαν συναφθεί οι συμβάσεις με την Krikel. Δεν έπρεπε να τις ερευνήσετε;

Α. Ρογκάκου: Αυτές ερευνήθηκαν. Ότι είχαν γίνει αυτές οι συμβάσεις…

Πρόεδρος: Πριν μας είπατε ότι δεν ερευνήθηκαν. 

Α. Ρογκάκου: Αυτό που ήταν το αντικείμενο είναι αν αυτές οι συμβάσεις εμπεριείχαν… αν το φυσικό τους αντικείμενο είχε σχέση με το παράνομο λογισμικό Predator. Αυτό λοιπόν φάνηκε ότι δεν είχε τέτοιο συσχετισμό…

Πρόεδρος: Εσείς ερευνήσατε αν υπήρξε πραγματικά, η σύμβαση αν υλοποιήθηκε, με ποιο τρόπο και λοιπά; 

Α. Ρογκάκου: Δεν προχωρήσαμε στον έλεγχο όλης της διαδικασίας των συμβάσεων. Το αντικείμενο της εντολής ελέγχου ήταν πολύ οριοθετημένο. Και εκεί μένουν οι επιθεωρητές».

Η επιμονή του προέδρου

Σε άλλο σημείο και αφού ο πρόεδρος έχει ρωτήσει που βρίσκεται ο κ. Μπίνης και αναρωτιέται -ρητορικά μάλλον- γιατί δεν εμφανίστηκε ως μάρτυρας, συνεχίζει να επιμένει να μάθει πως ακριβώς έγινε ο έλεγχος από πλευράς ΕΑΔ.

«Πρόεδρος: Υπάρχει μία περιγραφή, υπάρχει ένα τίμημα. Δεν πρέπει να δείτε εσείς αν το αντικείμενο που διαπραγματεύτηκε αυτή η σύμβαση αντιστοιχεί στο κόστος των 7 εκατομμυρίων πρώτα απ’ όλα; Αρχή Διαφάνειας είστε. Τι κάνετε;

Α. Ρογκάκου: Σας το απάντησα και πρωθύστερα, ότι δεν κάναμε έλεγχο των συμβάσεων και όλης της διαδικασίας σύναψης της σύμβασης και αν υπήρχε υπερκοστολόγηση,

Πρόεδρος; Από τον έλεγχο που κάνατε, να μας πείτε με ειλικρίνεια. Από τον έλεγχο που κάνατε…

Α. Ρογκάκου: Με ειλικρίνεια μιλώ πάντα. –

Πρόεδρος:…μπορούσατε να φτάσετε σε κάποιο συμπέρασμα;

Α. Ρογκάκου: Από τον έλεγχο που κάναμε προέκυψε αυτό που εμείς κοιτάζαμε να πάρουμε ως απάντηση στο ερώτημα που θέταμε το ελεγκτικό. Εάν είχε συναφθεί… Είναι πολύ ξεκάθαρη η εντολή ελέγχου. Εάν είχε συναφθεί σύμβαση με αυτό το παράνομο λογισμικό, το περιεχόμενο το Predator, εάν είχε συναφθεί σύμβαση Krikel, Intellexa.

Πρόεδρος: Εσείς ψάχνατε σύμβαση που να γράφει επάνω παράνομο λογισμικό Predator. Εφόσον δεν έγραφε, δεν υπήρχε.

Α. Ρογκάκου: Όχι… Κοιτάζοντας τα χαρακτηριστικά, τις τεχνικές προδιαγραφές και την περιγραφή του φυσικού αντικειμένου. Από αυτά, λοιπόν, που ελέγχθησαν ως φυσικό αντικείμενο που αναγραφόταν στις συμβάσεις και τις τεχνικές προδιαγραφές που αναφέρονταν σε αυτές τις συμβάσεις δεν προέκυπτε τέτοιο συμπέρασμα. Αυτό λέω».

Η παρέμβαση του εισαγγελέα

Το γεγονός ότι οι απαντήσεις για την ποιότητα του συγκεκριμένου ελέγχου δεν έπειθαν το δικαστήριο, φάνηκε στη συνέχεια, σε έναν μικρό μονόλογο του εισαγγελέα της έδρας, ο οποίος απευθυνόμενος στην κα Ρογκάκου, ανέφερε τα εξής:

«Κοιτάξτε τι γίνεται. Σας είπε και πριν ο κ Πρόεδρος ότι… Διαβάζετε ένα δημοσίευμα. Λέει λοιπόν, «παράνομο κατασκοπευτικό λογισμικό μπορεί να έχει παρεισφρήσει» και τα λοιπά. Τι αναζητάτε; Αναζητάτε απαντήσεις. Οι απαντήσεις δεν βγαίνουν αυτόματα. Οι απαντήσεις πρέπει να ρωτήσεις τις κατάλληλες ερωτήσεις για να βγουν οι απαντήσεις…

…Αυτός που θέτει την εντολή ελέγχου και το πλαίσιο ελέγχου πρέπει να ξέρει να ρωτήσει τις κατάλληλες ερωτήσεις. Και
εφόσον εδώ πέρα ξέρατε από την αρχή ή μάλλον ευλόγως φανταζόσασταν ότι δεν υπάρχει περίπτωση να υπάρχει μία σύμβαση που να λέει άλφα εγώ η Krikel, βήτα εγώ Ελληνικό Δημόσιο πουλάω λογισμικό ονόματι Predator που μπαίνει στα τηλέφωνα και κάνει αυτό και αυτό, αυτό, μάλλον δεν περιμένατε να το δείτε. Ας πούμε ότι κάνατε μία έρευνα για τυπικούς λόγους αλλά δεν περιμένατε να το βρείτε…

…Περιμένατε ενδεχομένως σε κάποια από αυτές τις ερωτήσεις μία από τις συμβάσεις ή απόρρητες ή όχι που έχει συμβληθεί να έχει παρεισφρύσει ένα κονδύλιο περίεργο. Ή να μην είναι έτσι τα πράγματα όπως αναγράφονται. Μόνο ο διοικητικός έλεγχος τι εξυπηρετεί;».

Κάπως έτσι τελείωσε μάλλον άδοξα ο ρόλος της ΕΑΔ στο θέμα της διαλεύκανσης του σκανδάλου των υποκλοπών.