Πώς ο Έπσταϊν προσπαθούσε να «σβήσει» το παρελθόν του online

Μετά την καταδίκη του για σεξουαλικά εγκλήματα σε βάρος ανηλίκου και την αποφυλάκισή του το 2009, ο Τζέφρι Έπσταϊν επιχείρησε κάτι πολύ πιο φιλόδοξο από μια απλή διαχείριση κρίσης: να εξαφανίσει το παρελθόν του από το διαδίκτυο.

Η αφετηρία ήρθε τον Σεπτέμβριο του 2010, όταν έλαβε ένα email με μια ξεκάθαρη πρόταση: να «εξαφανιστεί» ουσιαστικά όλο το αρνητικό περιεχόμενο που εμφανιζόταν στη Google όταν κάποιος αναζητούσε το όνομά του. Λιγότερο από δύο ώρες αργότερα, απάντησε μονολεκτικά: «Ναι».

Αυτή η απάντηση έβαλε μπροστά μια πολυετή προσπάθεια αναδιαμόρφωσης της διαδικτυακής του εικόνας, σύμφωνα με χιλιάδες σελίδες emails, οικονομικών αρχείων και άλλων εγγράφων που δημοσιοποίησε το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ. Τα έγγραφα δείχνουν ότι ο Έπσταϊν επένδυσε συστηματικά στο να κρύψει το ποινικό του παρελθόν από τα αποτελέσματα της Google και από τη Wikipedia.

Δεν κατάφερε ποτέ να «καθαρίσει» πλήρως την παρουσία του στο διαδίκτυο πριν συλληφθεί ξανά το 2019 με κατηγορίες για sex trafficking. Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις, η προσπάθεια αυτή του επέτρεψε να διατηρήσει μια εικόνα «σεβαστού» ανθρώπου και να κρατήσει κοινωνικές επαφές που πιθανότατα θα είχε χάσει αν τα εγκλήματά του εμφανίζονταν πιο έντονα online.

Από τον Σέκελ στους «ειδικούς»

Για να υλοποιήσει το σχέδιο, στράφηκε αρχικά στον αποστολέα του email, τον Άλ Σέκελ — έναν αυτοαποκαλούμενο ειδικό στις οπτικές ψευδαισθήσεις, που είχε σχέση με την αδελφή της Γκισλέιν Μάξγουελ, της στενής συνεργάτιδας του Έπσταϊν.

Με τον καιρό, γύρω από το project συγκεντρώθηκε μια ολόκληρη ομάδα: φίλοι, βοηθοί, επαγγελματίες SEO, άτομα που αυτοπροσδιορίζονταν ως χάκερ και ομάδες παραγωγής περιεχομένου στις Φιλιππίνες. Κάποιοι, όπως ο Σέκελ, εργάζονταν χωρίς αμοιβή, ενώ άλλοι χρέωναν δεκάδες χιλιάδες δολάρια.

Τα έγγραφα δείχνουν ότι η ομάδα χειραγωγούσε τα αποτελέσματα αναζήτησης, ξενυχτούσε για να αλλοιώσει τη σελίδα του στη Wikipedia, προσπαθούσε να «θάψει» αρνητικά δημοσιεύματα, εξασφάλιζε κολακευτικά άρθρα σε μεγάλα μέσα και δημιουργούσε δεκάδες online προφίλ, έτοιμες («στημένες») συνεντεύξεις και ιστοσελίδες — όπως το jeffreyepsteinsports.com — που προωθούσαν μια ψεύτικη εκδοχή του.

Συλλογικά, αυτή η χαλαρά οργανωμένη ομάδα κατάφερε να υποβαθμίσει το ποινικό του παρελθόν και να τον παρουσιάσει ως φιλάνθρωπο και διανοούμενο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτές οι κινήσεις φαίνεται να συνέβαλαν στο να διατηρήσει σχέσεις με πρόσωπα και οργανισμούς.

Επιρροή σε οργανισμούς και πρόσωπα

Μεταξύ 2012 και 2017, στελέχη του Media Lab του MIT δέχτηκαν δωρεές ύψους 750.000 δολαρίων από τον Έπσταϊν. Εσωτερική έρευνα του πανεπιστημίου ανέφερε ότι αλλαγές στη Wikipedia —οι οποίες «μπορούσαν να εκληφθούν ως αποδυνάμωση των κατηγοριών»— ενδέχεται να επηρέασαν την απόφαση να γίνουν δεκτά τα χρήματα.

Η Ναόμι Κάμπελ, που είχε σχέσεις με τον Έπσταϊν, δήλωσε μέσω του δικηγόρου της ότι «δεν γνώριζε πως ήταν καταγεγραμμένος σεξουαλικός παραβάτης» μέχρι τη σύλληψή του το 2019.

Οι «sock puppets» και τα fake δίκτυα

Πολλές από τις μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν ξεπερνούσαν τα όρια της δεοντολογίας.

Μέλη της ομάδας δημιούργησαν δίκτυα ψεύτικων λογαριασμών στη Wikipedia («sock puppets») για να περνούν αλλαγές χωρίς να γίνονται αντιληπτές, ενώ επιχείρησαν ακόμη και να παρέμβουν σε λογαριασμούς διαχειριστών μέσω hacking. Παράλληλα, κατασκεύασαν ψεύτικες ιστοσελίδες και ανύπαρκτες ψηφιακές ταυτότητες αποκλειστικά για να ξεγελάσουν τους αλγορίθμους.

Οι πρακτικές αυτές μπορεί να μην παραβίαζαν απαραίτητα τον νόμο, αλλά θεωρούνται απαράδεκτες από πολλούς επαγγελματίες του χώρου.

«Αυτός ο κόσμος έχει και τη φωτεινή και τη σκοτεινή πλευρά του», δήλωσε ο Μπιλ Μπιούτλερ, του οποίου η εταιρεία βελτιώνει εταιρικές παρουσίες στη Wikipedia. Όπως εξήγησε, όσοι ακολουθούν τους κανόνες προτείνουν διαφανείς αλλαγές και δεν υπόσχονται θαύματα.

«Αυτό που έκανε η ομάδα του Έπσταϊν είναι το ακριβώς αντίθετο», πρόσθεσε.

«Τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό»

Παρά την έκταση της επιχείρησης, ο Έπσταϊν δεν έμεινε ποτέ ικανοποιημένος.

Στα τέλη του 2010, σε ένα από τα emails του —συχνά γραμμένα με λάθη— ζητούσε πληροφορίες για άλλες εταιρείες που θα μπορούσαν να τον βοηθήσουν ακόμη περισσότερο: «Τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό για μένα», έγραφε.

Η «βιομηχανία» της φήμης

Η διαχείριση διαδικτυακής φήμης αποτελεί μια αγορά δισεκατομμυρίων. Εταιρείες και ιδιώτες χρησιμοποιούν εξειδικευμένες τεχνικές για να επηρεάζουν το πώς εμφανίζονται στο internet.

Η καταδίκη του Έπσταϊν το 2008 είχε αφήσει βαθύ αποτύπωμα. Σε ένα από τα πρώτα emails, ο Σέκελ του έγραφε ότι υπήρχαν περισσότερες από 75 σελίδες αποτελεσμάτων στη Google με αρνητικό περιεχόμενο.

«Δεν έχεις απολύτως καμία θετική αναφορά στο διαδίκτυο — τίποτα για να δείξεις προς όφελός σου. Ό,τι υπάρχει, είναι πολύ κακό», σημείωνε.

Το σχέδιο ήταν να δημιουργηθεί μια έντονα θετική, «ανθρωπιστική» εικόνα που θα κατακλύσει το διαδίκτυο — τόσο «βαρετή», όπως έλεγε, που θα αποθαρρύνει ακόμη και τους ταμπλόιντ δημοσιογράφους.

(Ο Σέκελ πέθανε στη Γαλλία το 2015, σε υπόθεση που οι τοπικές αρχές χαρακτήρισαν αυτοκτονία.)

Παρά το γεγονός ότι πολλές εταιρείες δεν ήθελαν να συνεργαστούν μαζί του λόγω της φύσης των εγκλημάτων του, ο Έπσταϊν, χάρη στον πλούτο και τις διασυνδέσεις του, έβρισκε πάντα ειδικούς πρόθυμους να τον εξυπηρετήσουν.

Συνέδρια, χρήματα και «χάκινγκ»

Την περίοδο που ο Σέκελ παρουσίασε το σχέδιό του, ο Έπσταϊν τον είχε ήδη πληρώσει με 25.000 δολάρια για να οργανώσει ένα συνέδριο σε ξενοδοχείο στις Παρθένες Νήσους, με επισκέψεις στο ιδιωτικό του νησί.

Σε email προετοιμασίας, ο Σέκελ περιέγραφε τους ομιλητές ως «πολύ έξυπνους, έξω από τα συνηθισμένα μυαλά». Ανάμεσά τους ήταν ο Πάμπλος Χόλμαν, που δηλώνει φουτουριστής και έχει συμβάλει σε τεχνολογίες όπως λέιζερ για την εξόντωση κουνουπιών και συστήματα διάγνωσης ελονοσίας με τεχνητή νοημοσύνη.

Ο Χόλμαν επρόκειτο να κάνει επίδειξη διάρρηξης κλειδαριών στο συνέδριο και, σύμφωνα με τον Σέκελ, θα συμμετείχε και στο project «καθαρισμού» της φήμης. Ο Σέκελ ζήτησε από τον Έπσταϊν 20.000 δολάρια για να ξεκινήσει μια ομάδα «χάκινγκ», υποστηρίζοντας ότι δεν θα κρατούσε χρήματα για τον εαυτό του. Ταυτόχρονα, ζητούσε χρηματοδότηση για μη κερδοσκοπικό οργανισμό που είχε ιδρύσει, για άλλα projects, ακόμη και δάνειο 3,5 εκατομμυρίων δολαρίων.

Ο Χόλμαν, απαντώντας σε ερώτημα των New York Times, αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή, χαρακτηρίζοντας τον Σέκελ «αναξιόπιστο και δόλιο».

Η επιχείρηση Google

Η Google αποτέλεσε βασική προτεραιότητα. Η ομάδα επεκτάθηκε με τη συμμετοχή του Μάικ Κίσλινγκ, ειδικού SEO από την Καλιφόρνια, τον οποίο ο Σέκελ περιέγραφε ως φίλο που θα χρέωνε λιγότερα λόγω προσωπικής υποχρέωσης.

Ο Έπσταϊν πλήρωσε τουλάχιστον 22.500 δολάρια — ποσά που σε οικονομικά έγγραφα εμφανίζονταν ως «δώρα».

Ο στόχος ήταν να προωθηθεί περιεχόμενο που θα έσπρωχνε τα αρνητικά αποτελέσματα εκτός πρώτης σελίδας. Δημιουργήθηκαν sites που πρόβαλλαν το ενδιαφέρον του για την επιστήμη και τη φιλανθρωπία, ενώ ενισχύθηκαν αποτελέσματα για άλλους ανθρώπους με το ίδιο όνομα — από πρώην CFO της Oracle μέχρι γιατρό μεταμόσχευσης μαλλιών.

Παράλληλα, δημιουργήθηκε μια «ψευδο-εκδοχή» του Έπσταϊν, με αθλητικό προφίλ, για να «θάψει» αρνητικό περιεχόμενο. Η πρακτική αυτή ονομαζόταν μεταξύ τους «pimping».

Η διαδικασία ήταν εξαντλητική. Τα sites —που ο ίδιος ο Σέκελ χαρακτήριζε «spam»— έπρεπε να φαίνονται φυσικά, με πρωτότυπο περιεχόμενο που ξαναγραφόταν εκατοντάδες φορές από ομάδες writers στις Φιλιππίνες.

Δημιουργήθηκαν επίσης sites όπως jeffreyepstein.org, jeffreyepsteinfoundation.com και jeffreyepstein.net, ενώ ο Έπσταϊν απέκτησε παρουσία σε Blogspot, LinkedIn, MySpace, Pinterest και Vimeo.

Media και Wikipedia

Η ομάδα εξασφάλισε επίσης θετικά άρθρα σε μέσα που τότε δέχονταν περιεχόμενο από εξωτερικούς συνεργάτες, όπως το HuffPost και το Forbes, τα οποία δεν ανέφεραν το ποινικό του παρελθόν. Παρακολουθούσαν στενά αν αυτά τα άρθρα ανέβαιναν στις αναζητήσεις και «έσπρωχναν» προς τα κάτω τα αρνητικά.

Το Forbes αφαίρεσε ένα τέτοιο άρθρο το 2019, ενώ το HuffPost διευκρίνισε ότι τα κείμενα προέρχονταν από πλατφόρμα συνεργατών χωρίς δημοσιογραφικό έλεγχο.

Η ομάδα προσπάθησε ακόμη και να αφαιρέσει «τοξικούς» όρους που πρότεινε αυτόματα η Google, όπως «φυλακή» και «παιδόφιλος».

Παράλληλα, επιχείρησε να «καθαρίσει» τη Wikipedia, όπου το 2010 η καταδίκη του αναφερόταν από την πρώτη παράγραφο και υπήρχε φωτογραφία σύλληψης.

Ο Σέκελ ισχυρίστηκε ότι κατάφερε να «μαλακώσει» το προφίλ — αντικαθιστώντας τη φωτογραφία και ενισχύοντας τις αναφορές σε φιλανθρωπία. Ωστόσο, 27 συντάκτες της Wikipedia παρακολουθούσαν τη σελίδα και επανέφεραν κάθε αλλαγή μέσα σε λίγα λεπτά.

Τελικά, πολλοί από τους ψεύτικους λογαριασμούς μπλοκαρίστηκαν.

«Η Wikipedia είναι μια διαρκής μάχη», έγραφε ο Κίσλινγκ.

Διαρκής δυσαρέσκεια

Ο Έπσταϊν παρέμενε ανικανοποίητος. Λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη του project, έκανε λόγο για «μεγάλη αποτυχία», ζητώντας αναλυτικά στοιχεία για τα έξοδα.

Το 2012 πλήρωσε 2.499 δολάρια στην εταιρεία Integrity Defenders, αλλά λίγο μετά παραπονέθηκε ότι τα αποτελέσματα στη Google ήταν χειρότερα. Συνεργάτης του πρότεινε ακόμη και να ζητήσει πίσω τα χρήματα.

Αργότερα, πλήρωσε 12.500 δολάρια για δοκιμαστικό πρόγραμμα της Reputation Changer, που υποσχόταν να «πλημμυρίσει» τις πρώτες σελίδες των μηχανών αναζήτησης με θετικό περιεχόμενο. Τέσσερις μήνες μετά, παρέμενε δυσαρεστημένος, με τον λογιστή του να υποψιάζεται ότι η εταιρεία ίσως ενίσχυε αρνητικά άρθρα για να φαίνεται απαραίτητη.

Στη συνέχεια συνεργάστηκε με τον ειδικό SEO Τάιλερ Σίαρς, πληρώνοντας έως και 51.000 δολάρια σε επτά μήνες. Παρότι επιτεύχθηκαν κάποιες βελτιώσεις, ο Έπσταϊν συνέχισε να παραπονιέται.

Ο Σίαρς πρότεινε να μειώσει δραστικά τις αμοιβές του, ακόμη και στα 1.000 δολάρια τον μήνα, αρκεί να συνεχιστεί η συνεργασία. Μάλιστα, εξέφρασε και προσωπικό θαυμασμό, ζητώντας συνάντηση.

Τέσσερις μήνες αργότερα, η απάντηση του Έπσταϊν ήταν η ίδια: «Τα αποτελέσματα παραμένουν πολύ κακά».

Η απάντηση που έλαβε συνοψίζει όλη την ιστορία: «Δεν υπάρχουν δικαιολογίες — συνεχίζω να δουλεύω για να το πετύχω».

*Με πληροφορίες από: The New York Times