Έρευνα: Το 44% των Ελλήνων δεν εγκρίνει… την ηθική των άλλων – Γιατί μας αρέσει να κουνάμε το δάχτυλο

Η πρόσφατη έρευνα του Pew Research Center για το τι κάνει έναν λαό εθνικά υπερήφανο, μας έδειξε ότι ως Έλληνες καυχιόμαστε για το ένδοξο παρελθόν μας, αλλά όχι απαραίτητα για το παρόν μας.

Νέα δημοσκόπηση του Pew σε 25 χώρες, εξετάζει πώς αξιολογεί ο κάθε λαός την ηθική των συμπατριωτών του. Παράλληλα χαρτογραφεί τις απόψεις των πολιτών για μια σειρά συμπεριφορές  – μεταξύ άλλων τη χρήση αλκοόλ, τον τζόγο, τις εξωσυζηγικές σχέσεις, και κατά πόσο τις θεωρούν ηθικά αποδεκτές, μη αποδεκτές ή αδιάφορες.

Ο πιο καχύποπτος λαός της Ευρώπης

Δυστυχώς η έρευνα δείχνει ότι οι Έλληνες είμαστε ο πιο καχύποπτος λαός στην Ευρώπη, σε ό,τι αφορά την εμπιστοσύνη στην ηθική του διπλανού μας. Από όλο τον κόσμο συμμετείχαν περίπου 32.000 άτομα, άνω των 18, σε δείγμα σταθμισμένο ως προς το φύλο, την ηλικία, την εκπαίδευση και άλλα χαρακτηριστικά (εθνοτική καταγωγή, θρησκεία). Από την Ελλάδα συμμετείχαν περισσότερα από 1000 άτομα, ένα από τα μεγαλύτερα δείγματα κοινού σε αναλογία με τον πληθυσμό. Η δημοσκόπηση πραγματοποιήθηκε το πρώτο τετράμηνο του 2025 και τα αποτελέσματά της δόθηκαν στη δημοσιότητα στις 5 Μαρτίου 2026.

Η ηθική των Ελλήνων

«Σε γενικές γραμμές πώς θα αξιολογούσατε το ήθος και την ηθική των Ελλήνων;», ρώτησαν οι ερευνητές τους συμμετέχοντες, δίνοντας τέσσερις επιλογές: Πολύ καλή, σχετικά καλή, σχετικά κακή, πολύ κακή.

Το 44% βαθμολογεί την ηθική των Ελλήνων ως «σχετικά κακή / κακή» – η χειρότερη επίδοση ανάμεσα σε 10 ευρωπαϊκές χώρες.

Τα πρωτεία στην καχυποψία έχουν οι Αμερικανοί, με την πλειονότητα (53%) να θεωρεί ότι οι συμπατριώτες τους έχουν εξοκείλει ηθικά.

Ακολουθούν οι Τούρκοι και οι Βραζιλιάνοι, με την κοινή γνώμη να είναι σχεδόν διχασμένοι.

Οι Έλληνες βρισκόμαστε στην τέταρτη χειρότερη θέση παγκοσμίως. Αναλυτικά, το 40% θεωρούμε ότι ως προς την ηθική μας είμαστε «σχετικά καλοί» και μόλις 15% «πολύ καλοί».

Το 35% βαθμολογεί τους συμπολίτες του ως «σχετικά κακούς» και ένα διόλου ευκαταφρόνητο 9% θεωρεί ότι οι Έλληνες ως λαός είναι «πολύ κακοί».

Ποιοι μας συναγωνίζονται

Αμέσως πιο κάτω από εμάς είναι οι Γάλλοι, με το 43% να έχει αρνητική γνώμη για την ηθική των κατοίκων της χώρας του. Οι Ιταλοί είναι στην τρίτη χειρότερη θέση στην Ευρώπη και στην 6η παγκοσμίως, με το 59% να έχουν θετική γνώμη για την ηθική των συμπατριωτών τους και το 40% αρνητική.

Ο λιγότερο επικριτικός λαός στην Ευρώπη είναι οι Σουηδοί, με εννιά στους δέκα (88%) να έχουν καλή γνώμη για την ηθική των συμπολιτών τους. Βρετανοί και Ολλανδοί είναι επίσης οk με τον διπλανό τους. Το 82% και 80% αντίστοιχα θεωρούν τους συμπατριώτες τους πολύ ή σχετικά ηθικούς. Ενδιάμεσα βρίσκονται οι Γερμανοί, Ισπανοί, Πολωνοί και Ούγγροι, όπου  περίπου οι επτά στους δέκα (72% ως 68%) εμπιστεύονται την ηθική των άλλων.

Την καλύτερη γνώμη για την ηθική των συμπολιτών τους, σε παγκόσμιο επίπεδο, έχουν οι Καναδοί, οι Ινδονήσιοι και οι Ινδοί. Σε αυτές τις χώρες λιγότερο από ένας στους δέκα κρίνει αρνητικά τον διπλανό του.

Γιατί στραβοκοιτάμε τον γείτονα;

Η έρευνα του Pew παραδέχεται πώς όταν η κουβέντα έρχεται στην ηθική, τα πράγματα δεν είναι τόσο εύκολα ερμηνεύσιμα. Οι Αμερικανοί είναι ο μόνος λαός που είναι πιο πιθανό να αξιολογεί αρνητικά τον διπλανό του, αφού σε όλες τις υπόλοιπες χώρες υπερτερεί (έστω οριακά) η θετική άποψη. «Επειδή δεν έχουμε ξανακάνει την ερώτηση αυτή στο παρελθόν, δεν ξέρουμε αν η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιμετώπιζαν πάντα κριτικά την ηθική των συμπολιτών τους ή αν πρόκειται για καινούργια τάση και τι την πυροδοτεί.  Πάντως ξέρουμε ότι η πολιτική τοποθέτηση παίζει σημαντικό ρόλο».

Στις ΗΠΑ όσοι υποστηρίζουν το Δημοκρατικό κόμμα, είναι πιο πιθανό να κρίνουν τους άλλους ως «ηθικά κακούς» (60%), έναντι των Ρεπουμπλικανών (46%). Ως γενικός κανόνας, στις περισσότερες χώρες όσοι δεν υποστηρίζουν τον κυβερνών κόμμα είναι πιο πιθανό να κρίνουν αρνητικά την ηθική των άλλων.

Μια άλλη πιθανότητα είναι οι Αμερικανοί να είναι πιο ηθικολόγοι από ό,τι οι λαοί σε άλλες χώρες, δηλαδή είναι πιο πιθανόν να κρίνουν ορισμένες συμπεριφορές ως «ανήθικες» ή «αμαρτωλές». Από άλλες έρευνες πάντως δεν επιβεβαιώνεται ότι η κοινή γνώμη των ΗΠΑ είναι ιδιαίτερα επικριτική προς τους άλλους.

Τι μας νοιάζει τι κάνουν οι άλλοι … στο κρεβάτι τους;

Το Pew Research Center ζήτησε από τους συμμετέχοντες να «βαθμολογήσουν» εννέα συμπεριφορές, δίνοντας μόνο τρεις επιλογές: Ηθικά αποδεκτή, ηθικά απαράδεκτη, ηθικά αδιάφορη. Οι ίδιοι οι συμμετέχοντες σε κάποιες περιπτώσεις ζήτησαν μια τέταρτη επιλογή, «εξαρτάται από την περίσταση», ενώ υπήρχε και το κλασικό ΔΞ/ΔΑ.

Πολύ μεγάλες αποκλίσεις από χώρα σε χώρα παρουσιάζουν οι απόψεις για την ομοφυλοφιλία.

Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες είναι ελάχιστοι εκείνοι που θεωρούν την ομοφυλοφιλία «ηθικά μη αποδεκτή». Μόλις 5% σε Σουηδία και Γερμανία, 7% στην Ισπανία (κι ας πρόκειται για μια χώρα με ισχυρή καθολική εκκλησία), 8% στην Ολλανδία.

Οι Έλληνες είμαστε ο πιο ομοφοβικός λαός της Ευρώπης, μετά τους Ούγγρους, με το 30% να κρίνει ως «ηθικά μη αποδεκτές» τις σχέσεις μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου. Ένα 29% τις θεωρεί ηθικά αποδεκτές, ενώ η πλειοψηφία (38%) απαντά ότι δεν είναι ηθικό ζήτημα.

Τα χειρότερα μέρη του κόσμου για τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα είναι η Νιγηρία και η Ινδονησία, αφού το 96% και το 93% της κοινής γνώμης αντίστοιχα θεωρούν την ομοφυλοφιλία «ηθικά απαράδεκτη».

Κι από εδώ… το αίσθημά μου

Οι Έλληνες είναι από τους πλέον επικριτικούς λαούς στο θέμα των εξωσυζυγικών σχέσεων. Το 77% τις θεωρεί «ηθικά μη αποδεκτές», μόνο 6% τις αποδέχεται, 15% δεν τις κρίνει ηθικά και ένα 2% απαντά «εξαρτάται από την περίσταση». Οι πιο ανεκτικοί είναι οι Γάλλοι και οι Γερμανοί, με το 44% και 43% αντίστοιχα να μην θεωρούν ηθικά προβληματικό για έναν παντρεμένο/η να έχει σχέσεις εκτός γάμου.

Διχασμένοι οι Έλληνες για τις εκτρώσεις

Αντιφατική εικόνα παρουσιάζει η Ελλάδα στο ζήτημα των αμβλώσεων. Ναι μεν η πλειοψηφία (59%) τις θεωρεί ηθικά αποδεκτές ή αδιάφορες, όταν όμως σκαλίζεις λίγο την επιφάνεια βρίσκεις μεγάλες διαιρέσεις. Το ποσοστό της κοινής γνώμης που χαρακτηρίζει «ηθικά απαράδεκτο» το να κάνει μια γυναίκα άμβλωση είναι σχεδόν ισοδύναμο με το ποσοστό που το θεωρεί αποδεκτό (31% και 32%). Άλλο ένα 27% δεν τις κρίνει ηθικά και ένα 10% απαντά «εξαρτάται». Φαίνεται πως οι οπισθοδρομικές απόψεις που εξέφρασε η κ. Καρυστιανού βρίσκουν έρεισμα σε μεγάλη μερίδα της κοινωνίας.