Πληθωρισμός: Γιατί τσιμπάει στις στατιστικές, αλλά «δαγκώνει» στην τσέπη μας

Τα τελικά στοιχεία που ανακοίνωσε η Εurostat για τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) τον Ιανουάριο του 2026 επιβεβαίωσαν ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τρέχει με σημαντικά υψηλότερη ταχύτητα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης και της ΕΕ.

Η Eurostat αναθεώρησε προς τα πάνω τις αρχικές εκτιμήσεις για τη χώρα μας, με τον πληθωρισμό να διαμορφώνεται στο 2,9%, στα ίδια επίπεδα με τον Δεκέμβριο του 2025.

Αντιθέτως στην Ευρωζώνη επιβεβαιώθηκαν οι εκτιμήσεις για αισθητή επιβράδυνση, στο 1,7% από 2% τον Δεκέμβριο, και στην ΕΕ στο 2% από 2,3%.

Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα είναι ο τέταρτος υψηλότερος στην Ευρωζώνη, μαζί με τη Λετονία. Στην πρώτη τριάδα βρίσκονται η Σλοβακία, Εσθονία και Κροατία, με 4,3%, 3,8% και 3,6% αντίστοιχα.

Υπενθυμίζεται ότι από τον Ιανουάριο του 2026 έχει αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού του εναρμονισμένου και εθνικού ΔΤΚ, με νέα ταξινόμηση στα αγαθά και τις υπηρεσίες, ενώ περιλαμβάνονται πλέον και τα τυχερά παιχνίδια.

Ο πληθωρισμός των «φτωχομεσαίων»

Ο επίσημος πληθωρισμός χρησιμεύει ως μέτρο σύγκρισης για το προς τα πού κινούνται μεσοσταθμικά οι τιμές. Αποτυγχάνει όμως να αποτυπώσει το μέγεθος των  σωρευτικών ανατιμήσεων και τις επιπτώσεις που έχουν στα λαϊκά νοικοκυριά.

Αν ο όρος «λαϊκά νοικοκυριά» ακούγεται πολύ γενικός ή ιδεολογικά φορτισμένος, ας θυμίσουμε ότι για το 62% των πολιτών το εισόδημα επαρκεί ως τις 19 του μήνα και ότι το 26,9% του πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας η κοινωνικού αποκλεισμού.

Σε αυτούς δεν περιλαμβάνονται όσοι ζουν εκτός ιδιωτικών νοικοκυριών και περνάνε κάτω από τα ραντάρ των στατιστικών.

Έχει αποδειχθεί επανειλημμένα, με τεκμηριωμένα στοιχεία, ότι ο πληθωρισμός «τρέχει» πιο γρήγορα για τα φτωχότερα νοικοκυριά από ό,τι δείχνει ο γενικός ΔΤΚ. Η αιτία είναι ότι τα χαμηλότερα εισοδήματα ξοδεύουν αναλογικά μεγαλύτερο μέρος του μηνιαίου προϋπολογισμού για στέγαση, διατροφή, αγαθά και υπηρεσίες πρώτης ανάγκης, σε σύγκριση με το ανώτερο εισοδηματικό πεμπτημόριο του πληθυσμού (το πλουσιότερο 20%).

Για κάθε δέκα ευρώ που κερδίζει ένας φτωχός, τα έξι (57%) θα πάνε για να τραφεί και να στεγαστεί.

Αντίστοιχα, για όσους ανήκουν στο 1ο εισοδηματικό πεμπτημόριο, η στέγη και η διατροφή δεν αντιπροσωπεύουν ούτε το 25% των μηνιαίων εξόδων τους.

Είναι εύλογο λοιπόν, οι ανατιμήσεις στα παραπάνω αγαθά και υπηρεσίες να βαραίνουν διπλά και τριπλά για τους χαμηλούς ορόφους από ό,τι τα ρετιρέ.

Στην τελευταία στήλη βλέπει κανείς τον σωρευτικό πληθωρισμό από το 2021 πηγή: υπ. Ανάπτυξης

Αποκαλυπτική εγκύκλιος της γραματείας Εμπορίου

Μια εικόνα για τον πληθωρισμό της «τσέπης» και όχι μόνο των στατιστικών, μας δίνουν οι εγκύκλιοι που εκδίδει σε μηνιαία βάση η γενική γραμματεία Εμπορίου, για τον υπολογισμό του ΔΤΚ στο πλαίσιο του νόμου για τις δημόσιες συμβάσεις (4412/2016).

Η τελευταία εγκύκλιος του Φεβρουαρίου, που αντλεί στοιχεία από την ΕΛΣΤΑΤ, παραθέτει τις ανατιμήσεις σε όλους τους κωδικούς του καλαθιού του καταναλωτή, σε βάθος πενταετίας (2021-25), με σκοπό την αναπροσαρμογή του τιμήματος των συμβάσεων με αντικείμενο την προμήθεια αγαθών.

Οι πίνακες μας δείχνουν πόσο έχει αυξηθεί σωρευτικά ο πληθωρισμός, σε σύγκριση με το έτος που ο κάθε προμηθευτής του Δημοσίου υπέβαλε την αρχική προσφορά του. Το συνολικό ποσοστό αύξησης είναι αυτό που καταγράφεται στην τελευταία στήλη, και δείχνει πόσο έχουν ακριβύνει κάθε κατηγορία αγαθών από το 2021 ως σήμερα.

Ειδικά στα είδη πρώτης ανάγκης, οι αθροιστικές αυξήσεις  είναι πολύ υψηλότερες από τη σωρευτική άνοδο του ΔΤΚ.

Αυξήσεις ως και 72% στα τρόφιμα

Οι αριθμοί μιλάνε από μόνοι τους: Ο σωρευτικός πληθωρισμός στην κατηγορία «διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» κινήθηκε με ρυθμό 37,55%.

Το κακάο έχει ακριβύνει σωρευτικά σχεδόν 59%, ο καφές 44%. Το ελαιόλαδο, παρά τις μειώσεις των τελευταίων χρόνων, παραμένει 47% ακριβότερο από ό,τι ήταν το 2020.

Το κρέας ακρίβυνε πάνω από 55%, ενώ το μοσχάρι είναι 72% ακριβότερο. Τα ψάρια είναι 27% ακριβότερα.

Οι παιδικές τροφές ακρίβυναν σχεδόν 25%, τα λαχανικά πάνω από 42%, τα φρούτα πάνω από 36%. Τα αυγά και τα γαλακτοκομικά είναι 35% ακριβότερα.

Ακόμα και το ψωμί το πληρώνουμε σήμερα 33% ακριβότερα από ό,τι το 2020.

Το πρόχειρο φαγητό στα όρθια έχει ακριβύνει σχεδόν 36%. Ακόμα και το κάμπινγκ, που κάποτε ήταν οικονομική λύση παραθερισμού για όσους δεν είχαν χρήματα για ξενοδοχείο, έχει ακριβύνει πάνω από 34%.

Με τόσο υψηλές ανατιμήσεις, δεν είναι να απορεί κανείς που πάνω από ένα στα τρία φτωχά νοικοκυριά υποφέρει από υλική στέρηση τροφίμων. Δηλαδή δεν μπορεί να εξασφαλίσει στα μέλη του ένα πλήρες ποιοτικό γεύμα με πρωτεΐνη (κρέας, ψάρι, κοτόπουλο ή ισοδύναμο χορτοφαγικό) κάθε δεύτερη μέρα. Για το σύνολο του πληθυσμού η διατροφική επισφάλεια φτάνει στο 11,3%.
Ούτε είναι να απορεί που η «φτώχεια διακοπών» αφορά τον έναν στους δύο Έλληνες, που δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά ούτε για μια εβδομάδα ξεκούρασης μακριά από το σπίτι του.

Πώς το κεραμίδι πάνω από το κεφάλι μας έγινε… κεραμίδα εξόδων

Τα ενοίκια, σύμφωνα πάντα με την εγκύκλιο της γενικής γραμματείας Εμπορίου, έχουν ακριβύνει σχεδόν 29% σε βάθος πενταετίας. Υπογραμμίζεται ότι πρόκειται για τις μεσοσταθμικές αυξήσεις που καταγράφει η ΕΛΣΤΑΤ από τα κατατεθειμένα στοιχεία, οι οποίες δεν αντιστοιχούν με τις πραγματικές αυξήσεις στα ζητούμενα μισθώματα. Το ηλεκτρικό ρεύμα έχει ακριβύνει πάνω από 43%, το φυσικό αέριο 28%,  ενώ το πετρέλαιο θέρμανση παρά τις μειώσεις των τελευταίων ετών, παραμένει ακριβότερο κατά 30% σε σύγκριση με το 2020.

Μεσοσταθμικά η στέγαση έχει ακριβύνει κατά 27,3% – συμπεριλαμβάνοντας τις ανατιμήσεις σε ενέργεια, θέρμανση, κοινόχρηστα, ύδρευση, υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης κατοικίας κ.λπ). Σε αυτό το μείγμα εξόδων, δεν υπολογίζεται καν το κόστος της αποπληρωμής των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων, των τόκων και της φορολογίας που βαραίνει τους ιδιοκτήτες κατοικίας.

Από τα παραπάνω στοιχεία γίνεται σαφές γιατί η Ελλάδα είναι μακράν η χώρα με τα υψηλότερα ποσοστά υπερβολικής στεγαστικής επιβάρυνσης και κόστους στέγασης σε όλη την ΕΕ – πάντα σε αναλογία με το εισόδημα.

Καθηλωμένοι οι πραγματικοί μισθοί

Στο τελευταίο κυβερνητικό συμβούλιο οικονομικής πολιτικής, ο  πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε για πολλοστή φορά ότι «η αντιμετώπιση της ακρίβειας είναι προτεραιότητα της κυβέρνησης», και έδειξε ως παράδειγμα τη δημιουργία Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή.

Πρόκειται για την Αρχή που ήρθε για να «καπελώσει» ή αλλιώς να καταργήσει δια της απορρόφησης τον Συνήγορο του Καταναλωτή, όπως καταγγέλλουν οι εργαζόμενοί του, επιρρίπτοντας ευθύνες στην παραιτηθείσα πρώην υποδιοικήτρια του νεοσύστατου φορέα Άννα Στρατινάκη.

Ο πρωθυπουργός επαναλαμβάνει επίσης ότι η καταπολέμηση της ακρίβειας περνάει από την ενίσχυση των εισοδημάτων, παρουσιάζοντας ως επίτευγμα τις ονομαστικές αυξήσεις στον μέσο και τον κατώτατο μισθό. Πρόσφατα επικαλέστηκε άλλη μια φορά το «μαγικό» ποσοστό 28,3%, ως αύξηση του μέσου μισθού από το 2019 ως το 2024.

Όμως η αύξηση αυτή, όπως προκύπτει και από τους παραπάνω πίνακες του υπ. Ανάπτυξης, είναι χαμηλότερη της σωρευτικής αύξησης του πληθωρισμού στα τρόφιμα και σχεδόν αντίστοιχη με την αύξηση στη στέγαση.

Όσο για την ονομαστική  αύξηση του κατώτατου μισθού, κατά 35% από το 2019, πράγματι ξεπερνάει τη σωρευτική αύξηση του ΔΤΚ (22% σε σύγκριση με το 2020). Όμως δεν είναι επαρκής για να βγάλει από τη φτώχεια και την κοινωνική στέρηση τους χαμηλόμισθούς, που εξακολουθούν να βλέπουν τον μισθό να τελειώνει στα μισά του μήνα.