Πώς να απαντήσεις σε κάποιον που λέει «Δεν είμαι ρατσιστής, αλλά…»;

«Πώς να απαντήσω σε κάποιον που συμμετέχει σε μια συζήτηση λέγοντας «Δεν είμαι ρατσιστής, αλλά…» και στη συνέχεια αναπόφευκτα προχωρά σε ρατσιστικό σχόλιο, όπως για μετανάστες που λαμβάνουν επιδόματα ή για προτεραιότητα στη στέγαση;».

Το παραπάνω ερώτημα κατετέθηκε από αναγνώστη του Guardian, ο οποίος ζήτησε να μάθει πώς μπορεί να εκφράσει την διαφωνία του, χωρίς να γίνει επιθετικός ή περιφρονητικός.

Την απάντηση έδωσε η αρθρογράφος συμβουλών της εφημερίδας, Eleanor Gordon-Smith.

«Δεν είμαι ρατσιστής, αλλά…»;

 Η Eleanor Gordon-Smith απαντάει ως εξής:

«Είχα μια γειτόνισσα που ήταν φανατική των θεωριών συνωμοσίας. Είχε απόψεις για τη σελήνη και πόσοι από εμάς έχουμε πάει σε αυτήν (μηδέν, έλεγε), για τα παιδιά, τις θυσίες της κυβέρνησης (πολλές θυσίες) και για τις θρησκείες που ελέγχουν τον κόσμο (τουλάχιστον μία).

Μια μέρα συνειδητοποίησα ότι από την οπτική της γωνία, φαινόταν ότι όλοι συμφωνούσαν μαζί της. Έφερνε τα θέματα στο τραπέζι και όλοι, άκουγαν ευγενικά.

Κανείς δεν της είπε ποτέ, ότι όλοι πιστεύαμε ότι αυτά που έλεγε ήταν εντελώς λάθος…

Αφήνεις τους ανθρώπους στην παγίδα τους όταν δεν τους λες ότι διαφωνείς. Τους βοηθάς να συνεχίσουν να σκέφτονται ότι «οι περισσότεροι άνθρωποι συμφωνούν».

Συμφωνώ λοιπόν μαζί σου ότι είναι σημαντικό να εκφράσεις τη διαφωνία σου, τόσο για το καλό τους όσο και για το δικό σου. Αυτή θα μπορούσε να είναι μια πολύτιμη ευκαιρία να μάθεις ότι οι άλλοι άνθρωποι στη ζωή τους δεν βλέπουν τα πράγματα όπως τα βλέπεις εσύ.

Νομίζω ότι το πώς θα το κάνεις αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον σκοπό της έκφρασης της διαφωνίας σου. Είναι ουσιαστικά «για τα πρακτικά» ή μήπως για να αλλάξει γνώμη ο συνομιλητής σου;

Αυτά τα δύο πράγματα συχνά οδηγούν σε αντίθετες κατευθύνσεις.

Μπορεί να αλλάξετε γνώμη πιο αποτελεσματικά αν ακούσετε, δείξετε ενσυναίσθηση, συγχωρήσετε – ακόμα και όταν ο θυμός και η περιφρόνηση είναι λογικές αντιδράσεις υπό τις περιστάσεις.

Κάντε τον εαυτό σας πιο ελκυστικό ώστε να είστε πιο πειστικοί (αποκλείοντας τον θυμό που δικαιούστε) ή εκφράστε τα συναισθήματά σας γνωρίζοντας ότι δεν θα θεωρηθείτε πειστικοί.

Ίσως αξίζει να αποφασίσετε εκ των προτέρων αν θέλετε περισσότερο να πείσετε ή να καταγράψετε τη διαφωνία. Διαφορετικά, διακινδυνεύετε να πληρώσετε όλο το κόστος χωρίς να πετύχετε κανένα από τα δύο.

Επίσης μπορείτε να απαντήσετε ως εξής: «Δεν συμμερίζομαι αυτή την άποψη και δεν θέλω να μιλάω για τους μετανάστες με αυτόν τον τρόπο». Λίγα λόγια για να αποδείξει ότι δεν συμφωνούν όλοι.

…και μια Σωκρατική στρατηγική

Μια άλλη στρατηγική είναι σχεδόν Σωκρατική: κάντε ένα σωρό ερωτήσεις, πιέστε τους να ορίσουν τους βασικούς τους όρους.

Το κόλπο είναι να το κάνετε αυτό με μια εντελώς αδιάφορη αίσθηση. Δεν μπορεί να είναι μια αντεξέταση.

Πρέπει να έχει την αίσθηση ο άλλος ότι προσπαθείτε πραγματικά να φτάσετε στην ουσία των πραγμάτων.

«Γιατί είπατε, «Δεν είμαι ρατσιστής, αλλά;» «Τι κάνει κάποιον ρατσιστή;» «Πώς ορίζετε τον όρο «μετανάστης»;».

Αυτό είναι πιο αντιπαραθετικό. Όταν αυτό γίνει σωστά, μπορείτε να κάνετε τον αντίπαλό σας να αποκαλύψει την ασυναρτησία της δικής του άποψης, χωρίς ποτέ να δηλώσετε τη δική σας.

Η Eleanor Gordon-Smith, υπενθυμίζει τέλος τα λόγια του ακτιβιστή Kwame Ture: «Αν ένας λευκός θέλει να με λιντσάρει, αυτό είναι δικό του πρόβλημα. Αν έχει τη δύναμη να με λιντσάρει, αυτό είναι δικό μου πρόβλημα. Ο ρατσισμός δεν είναι θέμα στάσης. Είναι ζήτημα εξουσίας».

Η προσπάθεια να αλλάξει κανείς γνώμη είναι γενναία. Αλλά η στάση αυτών των ανθρώπων έχει σημασία μόνο στο βαθμό που ενώνονται με την εξουσία. Μπορεί να διαπιστώσετε ότι οι τρόποι για να ξεπεράσετε τις αδικίες που σας κάνουν να θυμώνετε στοχεύουν στην αλλαγή της εξουσίας, όχι μόνο του μυαλού.