Οι σοφιστές – Γοργίας, η δύναμη του λόγου (Μέρος Γ’)
Χάρη στην εκλογή των λέξεων, αλλά κυρίως χάρη στα περίφημα «γοργίεια σχήματα», ο Γοργίας έγινε ο εισηγητής του έντεχνου πεζού λόγου και του ρητορικού ύφους
Για τον Γοργία η δύναμη του λόγου, η πειθούς δημιουργός όπως είχαν ονομάσει πιθανώς οι Σικελοί τη ρητορική, ήταν ένα μαγικό μέσο απεριόριστης αγωγής – καθοδήγησης της ψυχής.
Κι ενώ ο Πρωταγόρας αντιμετώπιζε το λόγο ως σκέψη, προκειμένου να κάνει την ανίσχυρη άποψη ισχυρή, το σαθρό επιχείρημα στέρεο (τον ήττω λόγον κρείττω ποιείν), ο Γοργίας διαφοροποιήθηκε από τον ιδρυτή της σοφιστικής προσεγγίζοντας το λόγο ως λέξη.
Κατ’ αρχάς, αντί του αληθινού, που ίσως δεν υπάρχει καθόλου και το οποίο ―σε κάθε περίπτωση― δεν είμαστε σε θέση ούτε να το γνωρίσουμε ούτε να το πούμε, ο Γοργίας προέβαλλε το εύλογο, το πιθανό (τα εικότα), το οποίο εμφάνιζε ως τέτοιο κυρίως διά του αποκλεισμού άλλων ενδεχομένων.
Παράλληλα, ο λεοντίνος σοφιστής έδινε ιδιαίτερη βαρύτητα στην εκμετάλλευση της κατάλληλης ευκαιρίας ή περίστασης, της κρίσιμης ή αποφασιστικής στιγμής (του καιρού της αρχαίας ελληνικής), και υπήρξε μάλιστα ο πρώτος που έγραψε γι’ αυτό το ζήτημα.
Όμως, το χαρακτηριστικό εκείνο που έκανε τον Γοργία να ξεχωρίσει πραγματικά ήταν η προαναφερθείσα προσέγγιση του λόγου από τη σκοπιά των λέξεων. Χάρη στην εκλογή των λέξεων, οι οποίες ως ηχητικοί φορείς καθίστανται ενσυνειδήτως όργανα ρητορικής επίδρασης, αλλά κυρίως χάρη στα περίφημα γοργίεια σχήματα, δηλαδή τα υφολογικά εκείνα στοιχεία που προσδίδουν στον πεζό λόγο την πνοή της ποίησης, ο Γοργίας έγινε ο εισηγητής του έντεχνου πεζού λόγου και του ρητορικού ύφους. Ο ίδιος ο Αριστοτέλης, κάνοντας λόγο στη Ρητορική του για τον ποιητικό τρόπο τού λέγειν, αναφέρει ως παράδειγμα το λόγο του Γοργία (διά τούτο ποιητική πρώτη εγένετο λέξις, οίον η Γοργίου).
Τα μέσα που μετήλθε ο Γοργίας και πήραν το όνομά του δεν ήταν εντελώς καινούρια. Τέτοιου είδους σχήματα λόγου εντοπίζονται και αλλού, αλλά ο ηλικιωμένος Λεοντίνος ήταν εκείνος που τα μετέφερε στη σφαίρα της δημόσιας ρητορείας. Ισόκωλα, πάρισα, παρηχήσεις, συνηχήσεις, ομοιοτέλευτα, ομοιόαρκτα κ.ά. διανθίζουν το λόγο του Γοργία και σαγηνεύουν τον ακροατή.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο Αριστοτέλης, ο οποίος αναφέρει ως παράδειγμα για τον ποιητικό τρόπο τού λέγειν το λόγο του Γοργία.
Οι σοφιστές – Γοργίας, η δύναμη του λόγου (Μέρος Α’)
Οι σοφιστές – Γοργίας, η δύναμη του λόγου (Μέρος B’)
- Γουατεμάλα: 9ος αστυνομικός νεκρός από τα πυρά συμμοριών
- Ιράν: Η Lufthansa αναστέλλει τις πτήσεις προς και από την Τεχεράνη μέχρι και τις 29 Μαρτίου
- Τουλάχιστον 1.500 μέλη του Ισλαμικού Κράτους δραπέτευσαν από φυλακές της Συρίας
- Τρίπολη – Νεστάνη: Νεκρός εντοπίστηκε ηλικιωμένος κατά την κατάσβεση πυρκαγιάς σε κατοικία
- Στα «ΝΕΑ» της Τρίτης: Τρεις ανατροπές υπέρ των παιδιών
- Η Μολδαβία αποχώρησε από την ευρασιατική ομάδα ΚΑΚ της οποία ηγείται η Ρωσία
- Η Premier League αποθέωσε τον Κωστούλα για το καταπληκτικό γκολ (vid)
- Κίνα: Η κίνηση που επαναπροσδιορίζει τον τρόπο που θα διεξάγονται οι μελλοντικές συγκρούσεις
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τρίτη 20.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/danie-franco-wEuWV0Vz9uw-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442