The Expla-in Project: Γιατί οι φωτογραφίες της εκτέλεσης των 200 της Καισαριανής είναι μοναδικό ντοκουμέντο
Τι αποτυπώνεται στις φωτογραφίες της συλλογής Χόιερ μέρος της οποίας είναι οι φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής - Τι δείχνει για την προπαγάνδα των ναζί.
27 Απριλίου 1944. Διμοιρία του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ επιτίθεται κατά του διοικητή της 41ης Μεραρχίας Οχυρών και υποστράτηγου της ναζιστικής Γερμανίας Φράντς Κρεχ και της συνοδείας του στην περιοχή των Μολάων της Λακωνίας, με αποτέλεσμα τον θάνατο και μελών της συνοδείας του.
Τα αντίποινα
Μετά την επίθεση των ανταρτών του ΕΛΑΣ, δημοσιεύεται η εξής ανακοίνωση των κατοχικών δυνάμεων:
«Την 27ην Απριλίου 1944 κομμουνιστικαί συμμορίαι παρά τους Μολάους κατόπιν μιας εξ ενέδρας επιθέσεως εδολοφόνησαν ανάνδρως έναν Γερμανόν Στρατηγόν και τρεις συνοδούς του. Πολλοί Γερμανοί στρατιώται ετραυματίστησαν. Ως αντίποινα διατάχτηκε:
Ο τυφεκισμός 200 Κομμουνιστών την 1.5.1944. Ο τυφεκισμός όλων των ανδρών τους οποίους θα συναντήσουν τα γερμανικά στρατεύματα επί της οδού Μολάων προς Σπάρτην έξωθεν των χωρίων. Υπό την εντύπωσιν κακουργήματος τούτου Έλληνες εθελονταί εφόνευσαν αυτοβούλως 100 άλλους κομμουνιστάς».
Η προσπάθεια της λήθης
Η θυσία των Κομμουνιστών επιχειρήθηκε να ξεχαστεί και να αντικατασταθεί να γίνει η Πρωτομαγιά «γιορτή των λουλουδιών».
Και όμως ήρθε η στιγμή που οι 200 της Καισαριανής «αποφάσισαν» να αποκαλύψουν τα πρόσωπα τους, μέσω των φωτογραφιών που εμφανίστηκαν ξαφνικά σε ηλεκτρονική δημοπρασία και επέβαλαν να ειπωθεί η ιστορία.
Η ιστορία μίας προδοσίας. Γιατί τους 200 κομμουνιστές, πολιτικούς κρατούμενους, από το 1936 στην πλειοψηφία τους, η ελληνική κυβέρνηση, το μεταξικό καθεστώς αποφάσισε να τους παραδώσει στις κατοχικές δυνάμεις, στου Ναζί και να μην τους επιτρέψει να πολεμήσουν για την πατρίδα τους, όπως οι ίδιοι ζητούσαν με επιστολές τους.
Οι φωτογραφίες δίνουν πρόσωπο στους 200 της Καισαριανής
Οι φωτογραφίες έδωσαν πρόσωπο στους 200 της Καισαριανής που πολλοί είχαν ακούσει για αυτούς, ωστόσο ντοκουμέντα δεν υπήρχαν.
Η συλλογή του Χέρμαν Χόιερ, ενός υπολοχαγού της Βέρμαχτ αποκτήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και χαρακτηρίστηκε μνημείο.
Ωστόσο μέσα από αυτές αποκαλύπτεται και η ψυχολογία των ναζιστών στρατιωτών.
Ο Χόιερ δεν δίστασε να φωτογραφήσει ακόμα και τη στιγμή που τα όπλα πυροβολούν εναντίον των μελλοθάνατων που είναι στημένοι στον τοίχο της Καισαριανής και να αποτυπώσει τη στιγμή που οι σφαίρες έχουν ήδη εκτοξευθεί για να τους αφαιρέσουν τη ζωή.
Η ανάλυση των φωτογραφιών από τους ειδικούς τις κάνει ακόμα πιο ανατριχιαστικές δίνοντας το πλαίσιο στο οποίο λειτουργούσε ο μηχανισμός προπαγάνδας των ναζί αλλά και πώς διαμόρφωνε τους ανθρώπους ως μηχανές του καθεστώτος.
Ο Χόιερ δεν είναι επαγγελματίας φωτογράφος ωστόσο είναι σαφές ότι είναι πλήρως αποστασιοποιημένος από αυτό που τραβάει, αφού «αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο τις εκτελέσεις και το μπάνιο στη θάλασσα».
Φωτογραφίες που έχουν τραβηχτεί όχι κατά παραγγελία, αλλά κατ΄εκτίμηση του Χόιερ και καταγράφουν σκηνές και πράξεις και έχουν ιδιαίτερη ιστορική αξία, ακριβώς για αυτό το λόγο.
Γιατί αποκαλύπτουν πώς λειτουργούσαν οι ναζί.
Σε ένα ευρύτερο σχέδιο προπαγάνδας
Οι συγκεκριμένες φωτογραφίες δεν είναι φωτογραφίες προπαγάνδας, αλλά συμβάλλουν στο σχέδιο του Γκέμπελς.
Ο φωτογράφος σύμφωνα με τους ειδικούς δεν φωτογραφίζει απλά, αλλά συμμετέχει στα γεγονότα πχ μεταφορά των μελλοθάνατων.
Οι 200 στις φωτογραφίες πάνε για εκτέλεση με το κεφάλι ψηλά, περήφανοι, με ρούχα καθαρά που υπογραμμίζουν και αυτά με τον τρόπο τους την αξιοπρέπεια και τη λεβεντιά τους.
Οι φωτογραφίες της Καισαριανής χαρακτηρίζονται ως μία σπουδή διαμόρφωσης των ανθρώπων πάνω στη βία και την προπαγάνδα, δεδομένου του τρόπου που λειτούργησε ο Χόιερ.
Αφού ο Γκέμπελς είχε δημιουργήσει μία φοβερή μηχανή προπαγάνδας που ενθάρρυνε τη φωτογράφιση, για να υπάρχει στο τέλος του πολέμου, που θεωρούσε βέβαιη τη νίκη της Γερμανίας ένα τεράστιο άλμπουμ με το τι είχε κερδίσει το ναζιστικό καθεστώς.
Η συλλογή Χόιερ
Η συλλογή Χόιερ περιλαμβάνει 262 φωτογραφίες. Από αυτές οι 13 αφορούν την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής. Σε αυτές αποτυπώνονται η στιγμή της εκτέλεσης, οι νεκροί στιβαγμένη ακόμα και ένα πορτρέτο μετά τη χαριστική βολή.
Οι υπόλοιπες είναι στιγμιότυπα από την καθημερινότητα και τις μετακινήσεις ναζιστικών στρατευμάτων, του τάγματος στο οποίο συμμετείχε ο Χόιερ κατά την παραμονή τους στην Ελλάδα. Με αποτέλεσμα να μπαίνουν δίπλα στις φωτογραφίες των εκτελέσεων και φωτογραφίες που οι γερμανοί στρατιώτες κάνουν μπάνιο στον Πειραιά ή πάνε βόλτα στο χιόνι, με τους ειδικούς να σημειώνουν πως ο φωτογράφος είναι αποστασιοποιημένος και αποτυπώνει τα γεγονότα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο…
Διαβάστε περισσότερα για τους 200 της Καισαριανής και τις φωτογραφίες εδώ.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Πέμπτη 05.03.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/03/mindaugas-vitkus-ju-dVR1jkmE-unsplash-1-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442