Ευεξία: Η νέα μανία βγάζει τα πειραματικά φάρμακα από το εργαστήριο

Φάρμακα και θεραπείες για ευεξία, που βρίσκονται ακόμη και σε πειραματικό στάδιο, ψάχνουν διακαώς οι λάτρεις της μακροζωίας.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του ερευνητή Terry Roberts, που είδε την έρευνα του εργαστηρίου του να προβάλλεται από health-influencers ως απόδειξη μιας σημαντικής ανακάλυψης για τη μακροζωία του ανθρώπου.

Η αξία της παγκόσμιας βιομηχανίας ευεξίας εκτιμάται σε 2 τρισεκατομμύρια δολάρια

Η ευεξία στα social media

Ο Roberts, μοριακός βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Brunel του Λονδίνου, ήταν συν-συγγραφέας μιας μελέτης που εξέταζε τις επιδράσεις του Epitalon, ενός ελάχιστα γνωστού συνθετικού μορίου, σε κύτταρα που καλλιεργήθηκαν στο εργαστήριο. Η ένωση ανήκει σε μια ευρύτερη ομάδα γνωστή ως πεπτίδια, την ίδια οικογένεια με τα φάρμακα GLP-1 που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της παχυσαρκίας, και τα ευρήματα υποδείκνυαν ότι θα μπορούσε να επηρεάσει την αναγέννηση των κυττάρων υπό αυστηρά ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες. Η έρευνα δεν περιελάμβανε δοκιμές σε ζώα ή ανθρώπους.

Αποσπάσματα της μελέτης άρχισαν να κυκλοφορούν ευρέως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προωθούμενα από influencers, συμπεριλαμβανομένων ιατρών με ιατρική ειδίκευση, ως απόδειξη ότι το Epitalon θα μπορούσε να παρατείνει τη διάρκεια ζωής.

Η βιομηχανία πεπτιδίων

Η εμπειρία του ερευνητή αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη αλλαγή στην παγκόσμια βιομηχανία «ευεξίας», η αξία της οποίας εκτιμάται σε 2 τρισεκατομμύρια δολάρια, όπου οι καταναλωτές στρέφονται όλο και περισσότερο σε διαδικτυακά φόρουμ και podcast για συμβουλές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αγοράζουν μη αδειοδοτημένα σκευάσματα που υπόσχονται βελτιώσεις σε όλα, από τον ύπνο έως το δέρμα, την ανάπτυξη των μυών και τη γήρανση.

Τα πεπτίδια είναι σύντομες αλυσίδες αμινοξέων, τα δομικά στοιχεία των πρωτεϊνών. Πολλά από αυτά υπάρχουν φυσικά στον οργανισμό και λειτουργούν ως μόρια σηματοδότησης, ρυθμίζοντας διαδικασίες που κυμαίνονται από το μεταβολισμό έως τη φλεγμονή.

Ορισμένα από αυτά χρησιμοποιούνται ήδη ή διερευνώνται ως θεραπείες για παθήσεις όπως καρδιαγγειακές νόσοι, διαβήτης, οστεοπόρωση και ορισμένοι τύποι καρκίνου.

Το ενδιαφέρον για τα πεπτίδια έχει αυξηθεί σημαντικά μετά την επιτυχία των φαρμάκων GLP-1, όπως το semaglutide, τα οποία μιμούνται μια φυσική ορμόνη που ρυθμίζει την όρεξη και το σάκχαρο του αίματος.

Οι διαδικτυακές αγορές προσφέρουν πλέον δεκάδες πεπτίδια, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που αποστέλλονται από την Κίνα, τα οποία συχνά διατίθενται στην αγορά ως «χημικά για ερευνητικούς σκοπούς» και πωλούνται χωρίς κανονιστική έγκριση. Πολλά από αυτά έχουν μελετηθεί για δεκαετίες σε εργαστηριακό περιβάλλον σε αρχικό στάδιο, αλλά δεν υπάρχουν αξιόπιστα κλινικά στοιχεία για τη χρήση τους σε ανθρώπους. Παρά τις σημαντικές προόδους στην κατανόηση του τρόπου λειτουργίας των ανθρώπινων κυττάρων, παραμένει δύσκολο να διαχωριστούν οι πολλοί παράγοντες που συμβάλλουν στις πολύπλοκες λειτουργίες και τη συμπεριφορά τους.

Το Epitalon έχει προωθηθεί ως βοήθημα ύπνου λόγω ερευνών που υποδηλώνουν ότι μπορεί να επηρεάζει την παραγωγή μελατονίνης, μιας ορμόνης που ρυθμίζει τους κιρκαδικούς ρυθμούς.

Υπάρχουν όμως και εκείνοι που υποστηρίζουν ότι μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση. Σε εργαστηριακές μελέτες, το Epitalon έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει τα τελομερή, τα προστατευτικά καλύμματα στα άκρα των χρωμοσωμάτων που συντομεύονται με τη γήρανση. Η επιβράδυνση αυτής της διαδικασίας υποτίθεται ότι υποστηρίζει τη μακροζωία.

Ωστόσο, δεν έχουν πραγματοποιηθεί μεγάλες ανεξάρτητες ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο δοκιμές που να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα του Epitalon στον ύπνο ή στην παράταση της διάρκειας ζωής.

Τα SOS

Επειδή, μάλιστα, τα πλήρη αποτελέσματά του στον ανθρώπινο οργανισμό δεν είναι πλήρως κατανοητά, η έρευνα του Roberts επισήμανε ορισμένους πιθανούς κινδύνους. Ενώ φαινόταν να αυξάνει το μήκος των τελομερών σε υγιή κύτταρα, η ομάδα του διαπίστωσε ότι φαινόταν επίσης να υποστηρίζει τη βιωσιμότητα των καρκινικών κυττάρων.

«Υπάρχει κίνδυνος η χρήση του, ειδικά σε ηλικιωμένους, να επιταχύνει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων», σημείωσε στους Financial Times. «Μερικοί από τους influencers που αναφέρουν την έρευνά μου αγνόησαν αυτό το εύρημα».

Ομοίως, οι ερευνητές έχουν επισημάνει την πιθανότητα ένα άλλο δημοφιλές πεπτίδιο, το body protection compound-157, να επιταχύνει την ανάπτυξη του καρκίνου μεταφέροντας επιπλέον οξυγόνο στους όγκους.

Ωστόσο ο Egan Peltan, βιοχημικός και συνιδρυτής μιας νεοσύστατης εταιρείας βιοτεχνολογίας που αναπτύσσει θεραπείες για την παχυσαρκία μετά την εμμηνόπαυση, τόνισε ότι τέτοιες μαρτυρίες πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή.

«Ο λόγος για τον οποίο πραγματοποιούμε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές είναι ότι είναι πολύ εύκολο να ξεγελαστεί κανείς από το φαινόμενο του placebo», είπε. «Αν οι άνθρωποι αναφέρουν ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα, δεν είναι σαφές τι το προκαλεί. Δεν υπάρχει αντίθετο σενάριο για να δείξει αν ο τραυματισμός θα είχε επουλωθεί γρηγορότερα ούτως ή άλλως, χωρίς το πεπτίδιο».

Το GHK-Cu και η ευεξία

Το ενδιαφέρον για το GHK-Cu, ένα ανθρώπινο πεπτίδιο που συνδέεται με τον χαλκό και μειώνεται σε επίπεδα με την ηλικία, χρονολογείται από περισσότερο από μισό αιώνα.

Το 1973, ερευνητές ανέφεραν στοιχεία που έδειχναν ότι φαινόταν να επιτρέπει στον γηράσκοντα ανθρώπινο ηπατικό ιστό να παράγει πρωτεΐνες πιο παρόμοιες με αυτές του νεότερου ιστού.

Η εργασία αυτή διευθύνθηκε από τον Loren Pickart, έναν στρατιωτικό μηχανικό που έγινε βιοχημικός και αποτέλεσε κινητήρια δύναμη στον τομέα αυτό. Ο Pickart το εμπορευματοποίησε για χρήση στην περιποίηση του δέρματος και υποστήριξε ευρύτερες εφαρμογές του πριν πεθάνει το 2023.

Ισχυρίστηκε ότι το GHK-Cu έχει ευρύ φάσμα χρήσεων, συμπεριλαμβανομένης της αντιμετώπισης φλεγμονών του δέρματος, επιθετικού μεταστατικού καρκίνου και χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, καθώς και εμφανών ευεργετικών αποτελεσμάτων για το νευρικό και το πεπτικό σύστημα.

Σήμερα προωθείται και πωλείται ευρέως ως καλλυντικό για τη μείωση των ρυτίδων και άλλων σημείων γήρανσης, καθώς προάγει την παραγωγή κολλαγόνου, μιας κρίσιμης δομικής πρωτεΐνης του οργανισμού. Ορισμένες κλινικές μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι το GHK-Cu βελτιώνει την εμφάνιση της γήρανσης του δέρματος, αν και πολλά από τα κύρια παραδείγματα ήταν σύντομα, διάρκειας μόλις 12 εβδομάδων, και αφορούσαν λιγότερα από 100 άτομα.

«Υπάρχουν πολλές προκλινικές μελέτες σε ζώα τα τελευταία 40 ή 50 χρόνια περίπου, αλλά δεν έχω δει καμία που να έχει προχωρήσει πέρα από αυτό το στάδιο όσον αφορά την εφαρμογή», δήλωσε η Rachael Dickman, ερευνήτρια που μελετά πιθανά φάρμακα πεπτιδίων στο University College London.

Ένα άλλο φυσικό πεπτίδιο, το MOTS-c, φέρεται να προάγει τη λειτουργία των μιτοχονδρίων, δομών εντός των κυττάρων που διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο, μεταξύ άλλων στην παραγωγή ενέργειας. Ποντίκια διαφόρων ηλικιών στα οποία χορηγήθηκε MOTS-c έδειξαν βελτιωμένη απόδοση στην άσκηση, τρέχοντας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και αποστάσεις.

Ωστόσο, τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι το MOTS-c έχει αυτή την επίδραση ή ευρύτερες αντιγηραντικές ιδιότητες στους ανθρώπους είναι ελάχιστα.

Μια ανάλυση από νευροεπιστήμονες του Alzheimer’s Drug Discovery Foundation διαπίστωσε ότι η συμπλήρωση MOTS-c «μπορεί να έχει αναζωογονητικά αποτελέσματα», αλλά αυτό δεν έχει αποδειχθεί σε ανθρώπους. Η θεραπευτική του ασφάλεια δεν έχει επίσης αποδειχθεί, σύμφωνα με την ανασκόπηση.

Το γεγονός ότι μια ουσία παράγεται από τον οργανισμό δεν σημαίνει ότι είναι ασφαλής ή αποτελεσματική όταν χορηγείται ενδοφλεβίως, σύμφωνα με τους επιστήμονες. Είναι «πολύ συνηθισμένο» οι φαινομενικά πολλά υποσχόμενες θεραπείες να αποτυγχάνουν να περάσουν από το στάδιο των εργαστηριακών ή ζωικών δοκιμών σε αυτό των δοκιμών σε ανθρώπους, δήλωσε ο Dickman. «Ένας από τους λόγους για τους οποίους τόσο λίγα φάρμακα φτάνουν στην αγορά είναι ότι βλέπουμε κάτι στο εργαστήριο, αλλά αυτό δεν μεταφράζεται ποτέ σε μελέτες ασφάλειας, πόσο μάλλον σε πραγματική αποτελεσματικότητα στον άνθρωπο».

Εν τω μεταξύ, οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες έχουν ελάχιστα κίνητρα να χρηματοδοτήσουν δαπανηρές μελέτες σε ανθρώπους για πεπτίδια που συντέθηκαν για πρώτη φορά πριν από δεκαετίες.

Πηγή ΟΤ