Ισλανδία: Επισπεύδεται η συζήτηση για ένταξη στην ΕΕ με φόντο τις απειλές Τραμπ για τη Γροιλανδία

Η Ισλανδία εξετάζει το ενδεχόμενο να διεξαγάγει δημοψήφισμα για την επανέναρξη των ενταξιακών συνομιλιών με την ΕΕ ήδη από τον Αύγουστο, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Politico.

Η κυβέρνηση της Ισλανδίας είχε δηλώσει ότι θα πραγματοποιήσει δημοψήφισμα για την επανέναρξη των ενταξιακών συνομιλιών με την ΕΕ έως το 2027, καθώς η χώρα είχε παγώσει τις διαπραγματεύσεις το 2013.

Σύμφωνα με δύο πηγές που μίλησαν στο Politico υπό τον όρο της ανωνυμίας, το χρονοδιάγραμμα επιταχύνεται λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων, των απειλών των ΗΠΑ να προσαρτήσουν τη Γροιλανδία και την απόφασή τους να επιβάλουν δασμούς στο Ρέικιαβικ.

Το κοινοβούλιο της Ισλανδίας αναμένεται να ανακοινώσει την ημερομηνία διεξαγωγής του δημοψηφίσματος μέσα στις επόμενες εβδομάδες σύμφωνα με τις ίδιες πηγές ενώ έχουν προηγηθεί συσκέψεις με αξιωματούχους της ΕΕ που υπόσχονται από τη μεριά τους να επισπεύσουν τις διαδικασίες ένταξης εάν η χώρα πει το «ναι».

Επιταχύνεται το δημοψήφισμα στην Ισλανδία

Το ισλανδικό κοινοβούλιο αναμένεται να ανακοινώσει την ημερομηνία του δημοψηφίσματος μέσα στις επόμενες εβδομάδες, σύμφωνα με τα δύο άτομα που έλαβαν ανωνυμία για να μιλήσουν ελεύθερα. Η κίνηση αυτή έρχεται μετά από μια σειρά επισκέψεων πολιτικών της ΕΕ στην Ισλανδία και πολιτικών της Ισλανδίας στις Βρυξέλλες. Εάν οι Ισλανδοί ψηφίσουν ναι, θα μπορούσαν να ενταχθούν στην ΕΕ πριν από οποιαδήποτε άλλη υποψήφια χώρα, δήλωσε ένα από τα άτομα.

«Η συζήτηση για τη διεύρυνση αλλάζει», δήλωσε στο POLITICO η επίτροπος διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος, η οποία συναντήθηκε με την υπουργό Εξωτερικών της Ισλανδίας, Κάτριν Γκουναρσντότιρ, τον περασμένο μήνα στις Βρυξέλλες. «Πρόκειται όλο και περισσότερο για την ασφάλεια, για το να ανήκουμε κάπου και για τη διατήρηση της ικανότητάς μας να ενεργούμε σε έναν κόσμο ανταγωνιστικών σφαιρών επιρροής. Αυτό αφορά όλους τους Ευρωπαίους».

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συναντήθηκε με την πρωθυπουργό της Ισλανδίας, Κριστρούν Φροσταντότιρ, στις Βρυξέλλες τον περασμένο μήνα και δήλωσε ότι η εταιρική τους σχέση «προσφέρει σταθερότητα και προβλεψιμότητα σε έναν ασταθή κόσμο».

Η συζήτηση σχετικά με την εμβάθυνση των δεσμών με την Ισλανδία και ενδεχομένως ακόμη και την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων ξεκίνησε πριν καν ο Τραμπ επιστρέψει στο αξίωμα πέρυσι, με έναν αξιωματούχο της ΕΕ να λέει ότι οι Βρυξέλλες είχαν ήδη δώσει μεγαλύτερη προσοχή στη στρατηγικά σημαντική χώρα.

Οι απειλές των ΗΠΑ

Ωστόσο, οι κλιμακούμενες απειλές από τις ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων ένα αστείο του Μπίλι Λονγκ, του υποψηφίου του Τραμπ για πρέσβη στην Ισλανδία, ότι η χώρα θα γινόταν η 52η πολιτεία των ΗΠΑ και ότι αυτός θα ήταν κυβερνήτης, έχουν αυξήσει την ανησυχία.

«Νομίζω ότι το γεγονός ότι η Ισλανδία αναφέρθηκε τέσσερις φορές σε μια ομιλία του Τραμπ [στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός τον περασμένο μήνα, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ μιλούσε για τη Γροιλανδία] σίγουρα έχει συγκεντρώσει το ενδιαφέρον», δήλωσε ένας άλλος αξιωματούχος της ΕΕ που γνωρίζει την κατάσταση, προσθέτοντας ότι «πρέπει να είναι ανησυχητικό για μια μικρή χώρα».

Η Ισλανδία υπέβαλε αίτηση ένταξης στην ΕΕ το 2009 στο αποκορύφωμα μιας οικονομικής κρίσης στην οποία κατέρρευσαν και οι τρεις μεγάλες εμπορικές τράπεζές της. Αλλά η κυβέρνηση πάγωσε τις συνομιλίες τον Δεκέμβριο του 2013, με την οικονομία της Ισλανδίας να ανακάμπτει ραγδαία, την ίδια στιγμή που οι οικονομολόγοι προειδοποιούσαν για μια πιθανή κατάρρευση της ευρωζώνης. Τον Μάρτιο του 2015, το Ρέικιαβικ ζήτησε να μην θεωρείται πλέον υποψήφια χώρα της ΕΕ.

Εμπόδια στην ενταξιακή πορεία

Η Ισλανδία καταλαμβάνει μια στρατηγικά σημαντική τοποθεσία στον Βόρειο Ατλαντικό, ακριβώς νότια του Αρκτικού Κύκλου, δεν διαθέτει στρατό και βασίζεται στην ένταξή της στο ΝΑΤΟ και σε μια διμερή αμυντική συμφωνία του 1951 με τις ΗΠΑ για την ασφάλειά της.

Αυτή η πραγματικότητα, μαζί με τα οικονομικά οφέλη από την ένταξη στην ΕΕ, φαίνεται να θερμαίνει τις δημόσιες απόψεις σχετικά με την πιθανή ένταξη στο μπλοκ, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν αύξηση της υποστήριξης.

Ωστόσο υπάρχουν σημαντικά εμπόδια. Ένα ζήτημα που σκόνταψαν οι διαπραγματεύσεις την προηγούμενη φορά ήταν τα δικαιώματα αλιείας και η μακροχρόνια κόντρα με τη Βρετανία που ήθελε να περιορίσει τον ζωτικό χώρο των Ισλανδών σε ένα τομέα που καταλαμβάνει σημαντικό μέρος της οικονομίας τους.

Μετά το Brexit οι συζητήσεις αυτές θα μπορούσαν να διευκολυνθούν ωστόσο πηγές που γνωρίζουν την ατμόσφαιρα στην Ισλανδία προειδοποιούν ότι ένα τέτοιο χρονοδιάγραμμα είναι υπερβολικά αισιόδοξο.

Για να ενταχθεί στην ΕΕ, η Ισλανδία απαιτείται να διεξάγει ένα ακόμη δημοψήφισμα για το αν θα προχωρήσει μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών.

Ανάλογα με το πόσο χρόνο θα χρειαστεί αυτό και την γεωπολιτική κατάσταση που θα έχει διαμορφωθεί τη δεδομένη στιγμή η απόφαση του δημοψηφίσματος δεν είναι δεδομένη αν συνυπολογίσει κανείς ότι τα οφέλη της ένταξης αφορούν περισσότερο την ασφάλεια και λιγότερο την οικονομική ανταμοιβή.

Η Ισλανδία έχει το πέμπτο υψηλότερο ΑΕΠ κατά κεφαλήν στον κόσμο, καθιστώντας την ένταξη στην ΕΕ λιγότερο ελκυστική σε σχέση με άλλες χώρες που διεκδικούν να ενταχθούν στο μπλοκ.