Όσκαρ Πιστόριους: Καμία προσευχή για το δολοφόνο της Ρίβα Στίνκαμπ – Που κρύβεται σήμερα ο Παραολυμπιονίκης γυναικοκτόνος

Δεκατρία χρόνια μετά τη μοιραία 14η Φεβρουαρίου του 2013, ο Όσκαρ Πιστόριους που κάποτε έτρεχε πιο γρήγορα από τη μοίρα του, βρίσκεται εγκλωβισμένος σε μια σιωπηλή καθημερινότητα, αναζητώντας τη λύτρωση ανάμεσα σε εκκλησιαστικά στασίδια και την απομόνωση μιας έπαυλης στην Πρετόρια.

Με την τραγική απώλεια της Ρίβα Στίνκαμπ να έχει στοιχειώσει για πάντα τη Νότια Αφρική, ο ατιμασμένος δρομέας, πρώην χρυσός Παραολυμπιονίκης γυναικοκτόνος επιχειρεί να ανασυνθέσει τα κομμάτια μιας κατεστραμμένης ζωής υπό το άγρυπνο βλέμμα των αρχών, την ώρα που η οικογένεια του θύματος ανεβαίνει τον δικό της Γολγοθά.

Ο Όσκαρ Πιστόριους, ο άνθρωπος που κατέρριψε τα όρια της ανθρώπινης θέλησης ως ο πρώτος αθλητής με ακρωτηριασμένα μέλη που αγωνίστηκε σε Ολυμπιακούς Αγώνες, ζει σήμερα μια ζωή που δεν θυμίζει σε τίποτα το ένδοξο παρελθόν του.

Μετά την αποφυλάκισή του με όρους τον Ιανουάριο του 2024, ο Blade Runner έχει αποσυρθεί πλήρως από τη δημόσια σφαίρα, διαμένοντας στην πολυτελή έπαυλη του θείου του, Άρνολντ Πιστόριους, στο εύπορο προάστιο Γουότερκλουφ της πόλης.

Η καθημερινότητά του διέπεται από αυστηρούς περιορισμούς που θα παραμείνουν σε ισχύ μέχρι τη λήξη της ποινής του το 2029.

Ο Πιστόριους απαγορεύεται να καταναλώνει αλκοόλ, να δίνει συνεντεύξεις στα μέσα ενημέρωσης και να επικοινωνεί με την οικογένεια Στίνκαμπ.

Όπως επιβεβαιώνουν δημοσιεύματα τοπικών ΜΜΕ, οι αρχές πραγματοποιούν απροειδοποίητους ελέγχους στο σπίτι του, ενώ ο ίδιος οφείλει να συμμετέχει σε προγράμματα διαχείρισης θυμού και ευαισθητοποίησης για τη βία κατά των γυναικών.

Παρά την άνεση της έπαυλης, η απομόνωση είναι σχεδόν καθολική, καθώς ο ίδιος αποφεύγει τις δημόσιες εμφανίσεις για να μην προκαλέσει την οργή της κοινής γνώμης.

Tελευταία έξοδος; Θεός

Στην προσπάθειά του να βρει μια νέα ταυτότητα, ο Πιστόριους έχει στραφεί στη θρησκεία.

Σύμφωνα με πληροφορίες από το περιβάλλον του, προσφέρει εθελοντική εργασία στην ολλανδική μεταρρυθμισμένη εκκλησία της περιοχής του, εκτελώντας χρέη φροντιστή και καθαριστή.

Οι μάρτυρες περιγράφουν έναν άνθρωπο που προσπαθεί να περνά απαρατήρητος, σκουπίζοντας τα πατώματα της εκκλησίας και συμμετέχοντας στις λειτουργίες από τις πίσω σειρές.

Η στροφή του αυτή στην πνευματικότητα είχε ξεκινήσει ήδη από τη φυλακή, όπου διοργάνωνε ομάδες μελέτης της Βίβλου για τους συγκρατούμενούς του.

Ωστόσο, η επανένταξή του στην αγορά εργασίας αποδεικνύεται ακατόρθωτη. Παρά τις κρούσεις που φέρεται να έκανε στη Διεθνή Παραολυμπιακή Επιτροπή για να προσφέρει τις υπηρεσίες του, η απάντηση ήταν αρνητική.

Το όνομά του θεωρείται πλέον «τοξικό» για οποιονδήποτε οργανισμό ή χορηγό.

Η εικόνα του παγκόσμιου πρεσβευτή της θέλησης έχει αντικατασταθεί οριστικά από εκείνη του ανθρώπου που πυροβόλησε τέσσερις φορές μέσα από την πόρτα του μπάνιου, αφαιρώντας τη ζωή της συντρόφου του.

Κανένας Βαλεντίνος

Η αντίστροφη μέτρηση για την εκκωφαντική πτώση του Όσκαρ Πιστόριους και το βάναυσο τέλος της συντρόφού του, ξεκίνησε τις πρώτες πρωινές ώρες της 14ης Φεβρουαρίου 2013.

Στο πολυτελές συγκρότημα κατοικιών Σίλβερ Λέικς στην Πρετόρια, ο χρυσός παραολυμπιονίκης πυροβόλησε τέσσερις φορές μέσα από την κλειδωμένη πόρτα του μπάνιου, δολοφονώντας τη Ρίβα Στίνκαμπ. Οι σφαίρες τη βρήκαν στο κεφάλι, το χέρι και το ισχίο.

Ο ισχυρισμός του ότι την πέρασε για διαρρήκτη αποτέλεσε τον πυρήνα μιας υπερασπιστικής γραμμής που δίχασε την κοινή γνώμη, αλλά δεν κατάφερε να καλύψει τις μαρτυρίες για προηγηθέντες καβγάδες και τη βίαιη συμπεριφορά του αθλητή.

Η δικαστική πορεία που ακολούθησε ήταν ένας μαραθώνιος ανατροπών. Το 2014, η αρχική καταδίκη για ανθρωποκτονία εξ αμελείας προκάλεσε διεθνή κατακραυγή, καθώς θεωρήθηκε σκανδαλωδώς επιεικής.

Χρειάστηκαν αλλεπάλληλες εφέσεις από την εισαγγελία για να ανατραπεί η απόφαση το 2015 και να κριθεί τελικά ένοχος για φόνο.

Η τελική του ποινή ορίστηκε στα 13 έτη και 5 μήνες κάθειρξης, μια απόφαση που σφράγισε την πτώση του πρώην ειδώλου και τη μετατροπή του σε έναν από τους πιο διαβόητους κρατούμενους της χώρας.

«Είσαι κακός»

Το θύμα, μοντέλο και δικηγόρος, γνωρίστηκε με τον Νοτιοαφρικανό πρώην Παραολυμπιονίκης στίβου το 2012. Αν και αρχικά κράτησαν τη σχέση τους ιδιωτική, επιβεβαίωσαν το ειδύλλιό τους αφού εμφανίστηκαν μαζί στα South Africa Sports Awards τον Νοέμβριο.

Τις εβδομάδες που ακολούθησαν, η Στίνκαμπ μοιράστηκε στιγμιότυπα από τη σχέσης τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συμπεριλαμβανομένων αναρτήσεων στο Instagram. Λίγους μήνες μετά, ο σύντροφός της τη δολοφόνησε.

View this post on Instagram

A post shared by Reeva Steenkamp (@reevasteenkamp)

Στην πολύκροτη δίκη του Όσκαρ Πιστόριους, τα μηνύματα που αντάλλαξε το ζευγάρι μέσω της εφαρμογής WhatsApp λειτούργησαν ως η «φωνή» της νεκρής Ρίβα Στίνκαμπ μέσα στη δικαστική αίθουσα.

Ενώ η υπεράσπιση προσπαθούσε να παρουσιάσει μια εικόνα απόλυτης αρμονίας, τα γραπτά ντοκουμέντα αποκάλυψαν μια πολύ πιο σκοτεινή πραγματικότητα.

Σε ένα μακροσκελές μήνυμα που εστάλη μόλις τρεις εβδομάδες πριν από τη δολοφονία της, η Ρίβα έγραφε χαρακτηριστικά:

«Με φοβίζεις μερικές φορές, τον τρόπο που μου επιτίθεσαι και τον τρόπο που αντιδράς σε μένα».

Η φράση αυτή συγκλόνισε το ακροατήριο, καθώς αποδομούσε το προφίλ του «στοργικού συντρόφου» που προσπαθούσε να προβάλει ο αθλητής.

Η Ρίβα εξέφραζε συχνά την απογοήτευσή της για τις εκρήξεις θυμού του Πιστόριους, ειδικά σε δημόσιους χώρους. Σε ένα άλλο περιστατικό, μετά από ένα πάρτι, του έγραψε:

«Με έκανες να νιώθω άχρηστη. Με επέκριναv δυνατά μπροστά σε όλους και ένιωσα τόσο ντροπή».

Τα μηνύματα αυτά σκιαγραφούσαν έναν άνδρα που απαιτούσε απόλυτο έλεγχο και μια γυναίκα που προσπαθούσε διαρκώς να «περπατάει πάνω σε αναμμένα κάρβουνα» για να μην προκαλέσει την οργή του.

Η Ρίβα παραπονιόταν ότι ο Πιστόριους την κατηγορούσε διαρκώς ότι «φλέρταρε» με άλλους ή ότι η συμπεριφορά της τον πρόσβαλλε, δημιουργώντας ένα ασφυκτικό περιβάλλον ζήλειας. «Είσαι κακός» του έγραψε.

Η τελευταία προσπάθεια

Παρά την ένταση, τα μηνύματα έδειχναν επίσης τη βαθιά επιθυμία της Ρίβα να σώσει τη σχέση τους. «Θέλω απλώς να σε αγαπώ και να με αγαπάς. Θέλω να σε κάνω χαρούμενο», του έγραφε, προσπαθώντας να κατευνάσει τα πνεύματα μετά από έναν ακόμα καυγά.

Ωστόσο, η ίδια ένιωθε ότι η προσπάθεια ήταν μονόπλευρη, σημειώνοντας ότι ένιωθε παραγκωνισμένη και ότι ο Πιστόριους την αντιμετώπιζε με σκληρότητα.

Η αντίθεση ανάμεσα στα τρυφερά «σ’ αγαπώ» και τις ψυχρές, επιθετικές απαντήσεις του αθλητή ήταν εμφανής, ενισχύοντας την πεποίθηση της κατηγορίας ότι το κλίμα στο σπίτι το μοιραίο βράδυ ήταν κάθε άλλο παρά ήρεμο.

Η ανάλυση των εκατοντάδων μηνυμάτων από τον αστυνομικό εμπειρογνώμονα έδειξε ότι, αν και το μεγαλύτερο μέρος της επικοινωνίας τους ήταν τυπικό για ένα νέο ζευγάρι, οι συγκρούσεις τους ήταν δυσανάλογα έντονες και συχνές για μια σχέση μόλις λίγων μηνών.

Η Ρίβα, σε μια στιγμή απόλυτης ειλικρίνειας, είχε γράψει: «Είμαι η κοπέλα που έπεσε πάνω σου και σε ερωτεύτηκε, αλλά είμαι και η κοπέλα που δέχεται πυρά όταν είσαι σε κακή διάθεση».

Αυτές οι λέξεις έμελλε να αποδειχθούν τραγικά προφητικές, καθώς η λεκτική βία που περιέγραφε μετατράπηκε σε δολοφονική πράξη μέσα σε λίγες ημέρες.

Σκοτεινός Blade Runner

Όπως αποδείχθηκε, πίσω από τη χαλύβδινη θέληση των παραολυμπιακών μεταλλίων κρυβόταν ένας ψυχισμός γεμάτος ρωγμές. Το προφίλ του αναλύθηκε εξονυχιστικά από κορυφαίους ειδικούς για να εξηγηθεί το ανεξήγητο έγκλημα της Πρετόρια καθώς η δίκη ήταν και μια βαθιά κατάδυση στα άδυτα ενός ανθρώπου που πάλευε ανάμεσα στο μεγαλείο του παγκόσμιου ειδώλου και τον τρόμο ενός απροστάτευτου παιδιού.

Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, η ψυχολογική κατάσταση του Όσκαρ Πιστόριους βρέθηκε στο μικροσκόπιο των ειδικών, αποκαλύπτοντας έναν άνθρωπο που ζούσε σε μια διαρκή κατάσταση εσωτερικής σύγκρουσης.

Η ψυχίατρος Μέριλ Βόρστερ κατέθεσε ότι ο Πιστόριους έπασχε από Γενικευμένη Αγχώδη Διαταραχή, η οποία είχε τις ρίζες της στον ακρωτηριασμό των ποδιών του σε ηλικία έντεκα μηνών και στον τρόπο που μεγάλωσε.

Η μητέρα του, η οποία κοιμόταν με ένα όπλο κάτω από το μαξιλάρι της λόγω του φόβου για την εγκληματικότητα στη Νότια Αφρική, μετέδωσε στον γιο της ένα έντονο αίσθημα ανασφάλειας, το οποίο σε συνδυασμό με την αναπηρία του -υποστήριξε η νομική του ομάδα-, τον έκανε να νιώθει διαρκώς εκτεθειμένος σε κινδύνους.

Αυτή η ευαλωτότητα, σύμφωνα με την υπεράσπιση, τον οδήγησε στο να αναπτύξει μια υπερβολική απόκριση στο φόβο.

Όταν ο Πιστόριους δεν φορούσε τα τεχνητά του μέλη, η αίσθηση αδυναμίας του πολλαπλασιαζόταν, γεγονός που τον καθιστούσε επιρρεπή σε μια κατάσταση «μάχης ή φυγής» (fight or flight).

Οι ειδικοί εξήγησαν ότι το βράδυ του φόνου, η αντίδρασή του στον υποτιθέμενο ήχο του εισβολέα δεν ήταν μια λογική απόφαση, αλλά μια αυτόματη, ενστικτώδης κίνηση ενός ανθρώπου που ένιωθε ότι δεν μπορεί να τρέξει για να σωθεί και έπρεπε να επιτεθεί για να επιβιώσει.

Ολέθριος ναρκισσισμός

Από την άλλη πλευρά, η εισαγγελία και οι ψυχολόγοι που εξέτασαν τον αθλητή για λογαριασμό του κράτους παρουσίασαν μια διαφορετική εικόνα.

Σκιάγραφησαν μια προσωπικότητα με έντονα ναρκισσιστικά στοιχεία, που είχε συνηθίσει στην καθολική αποδοχή και τη δόξα.

Ο Πιστόριους περιγράφηκε ως ένας άνθρωπος με χαμηλή ανοχή στην κριτική και μια τάση να ξεσπά βίαια όταν τα πράγματα δεν γίνονταν με τον δικό του τρόπο.

Οι μάρτυρες ανέφεραν περιστατικά όπου ο αθλητής επιδείκνυε αλαζονική συμπεριφορά και μια αίσθηση ότι βρίσκεται πάνω από τον νόμο, ειδικά σε ό,τι αφορούσε τη χρήση πυροβόλων όπλων.

Η ανάλυση των ειδικών έδειξε ότι ο Πιστόριους είχε ταυτίσει την αρρενωπότητά του με την ισχύ και τον έλεγχο, αντισταθμίζοντας έτσι την αναπηρία του.

Η Ρίβα Στίνκαμπ, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, δεν ήταν απλώς η σύντροφός του, αλλά ένας άνθρωπος που μπορούσε να κλονίσει αυτόν τον εύθραυστο έλεγχο.

Οι ψυχολογικές εκθέσεις έδειξαν ότι ο αθλητής εμφάνιζε έντονα συμπτώματα μετατραυματικού στρες μετά το φόνο, ωστόσο η δικαστική κρίση στάθηκε στο γεγονός ότι, παρά το άγχος του, ήταν σε θέση να διακρίνει το σωστό από το λάθος τη στιγμή που πίεζε τη σκανδάλη.

Έγκλημα και τιμωρία

Στα τελευταία στάδια της δίκης, η ψυχολογική κατάρρευση του Πιστόριους ήταν εμφανής σε όλους.

Ο ψυχολόγος Τζόναθαν Σολτς τόνισε ότι ο αθλητής είχε εξελιχθεί σε έναν «σπασμένο άνθρωπο», υποφέροντας από σοβαρή κατάθλιψη και αυτοκτονικές τάσεις.

Η απώλεια της καριέρας του, της περιουσίας του και κυρίως η ενοχή για τον θάνατο της γυναίκας που αγαπούσε, τον είχαν οδηγήσει σε μια κατάσταση πλήρους αποδιοργάνωσης.

Κατά τη διάρκεια της κατάθεσής του, ο Πιστόριους ξεσπούσε συχνά σε λυγμούς, ενώ η εικόνα του να περπατά στο δικαστήριο χωρίς τα πρόσθετα μέλη του ήταν μια προσπάθεια της υπεράσπισης να δείξει οπτικά την ευαλωτότητα που οδήγησε στην τραγωδία.

Ωστόσο, η δικαστής Μαζίπα, αν και αναγνώρισε το ψυχικό τραύμα του κατηγορουμένου, κατέστησε σαφές ότι η ψυχολογική κατάσταση δεν μπορεί να αποτελέσει άλλοθι για την αφαίρεση μιας ζωής.

Η ανάλυση των ειδικών προσέφερε μια εξήγηση για το «γιατί», αλλά δεν μπόρεσε να αναιρέσει το νομικό βάρος του «τι» συνέβη εκείνο το βράδυ.

Ο Πιστόριους παραμένει μέχρι σήμερα μια περίπτωση μελέτης για το πώς η δόξα, το τραύμα και η οπλοκατοχή μπορούν να δημιουργήσουν ένα εκρηκτικό μείγμα με μοιραίες συνέπειες.

«Ενδεχόμενος δόλος»

Η ενοχλητικά ανατριχιαστική υπόθεση Πιστόριους άλλαξε πολλά στο δίκαιο της Νότιας Αφρικής. Η καθοριστική στιγμή ήρθε όταν το Ανώτατο Εφετείο διεύρυνε την ερμηνεία του «ενδεχόμενου δόλου».

Οι δικαστές αποφάνθηκαν ότι, ανεξάρτητα από το αν ο Πιστόριους γνώριζε ποιος ήταν πίσω από την πόρτα, όφειλε να προβλέψει ότι πυροβολώντας με όπλο μεγάλου διαμετρήματος σε έναν κλειστό χώρο, το αποτέλεσμα θα ήταν ο θάνατος ενός ανθρώπου.

Αυτή η ερμηνεία περιόρισε σημαντικά τα περιθώρια υπεράσπισης σε περιπτώσεις τυφλής βίας εντός της οικίας.

Επιπλέον, η δίκη έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη για αυστηρότερο έλεγχο της οπλοκατοχής.

Οι αποκαλύψεις για την εμμονή του Πιστόριους με τα όπλα και την απερίσκεπτη χρήση τους σε δημόσιους χώρους οδήγησαν σε αυστηροποίηση των διαδικασιών αξιολόγησης για την έκδοση αδειών.

Το κράτος αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι η κουλτούρα της βίας και η ευκολία πρόσβασης σε πυροβόλα όπλα αποτελούν θανάσιμο κίνδυνο, ειδικά στο πλαίσιο των ενδοοικογενειακών σχέσεων.

Η γέννηση ενός κινήματος

Το πιο ηχηρό αποτέλεσμα της υπόθεσης ήταν η αφύπνιση της κοινωνίας απέναντι στις γυναικοκτονίες.

Η Ρίβα Στίνκαμπ, μια μορφωμένη και δυναμική γυναίκα, έγινε το πρόσωπο χιλιάδων θυμάτων που χάνουν τη ζωή τους πίσω από κλειστές πόρτες στη Νότια Αφρική, μια χώρα με από τα υψηλότερα ποσοστά έμφυλης βίας παγκοσμίως.

Η δημοσιοποίηση των μηνυμάτων της, όπου εξέφραζε τον φόβο της για τις εκρήξεις θυμού του Πιστόριους, έσπασε τη σιωπή γύρω από τις τοξικές σχέσεις και την ψυχολογική κακοποίηση.

Η πίεση που ασκήθηκε κατά τη διάρκεια της δίκης οδήγησε στην ίδρυση ειδικών δικαστηρίων για την ενδοοικογενειακή βία και στην ενίσχυση του NSP (Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο) για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών.

Η υπόθεση ανάγκασε το νομικό σύστημα να αντιμετωπίζει πλέον με μεγαλύτερη σοβαρότητα τις καταγγελίες κακοποίησης, μειώνοντας την ανοχή απέναντι σε δράστες που χρησιμοποιούν το κοινωνικό τους κύρος ως ασπίδα.

Ο φόνος της Ρίβα μετατράπηκε σε μια δύναμη αλλαγής, διασφαλίζοντας ότι καμία άλλη γυναίκα δεν θα θεωρείται «παράπλευρη απώλεια» σε ένα σενάριο αυτοάμυνας. Όχι πως αυτό απάλυνε τον πόνο της οικογένειας της.

Το δράμα των Στίνκαμπ

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Reeva Steenkamp Foundation (@reevasteenkampfoundation)

Σήμερα, ενώ ο ατιμασμένος δολοφόνος προσπαθεί να ξαναχτίσει τη ζωή του, η οικογένεια της Ρίβα Στίνκαμπ συνεχίζει να βιώνει τις οδυνηρές συνέπειες εκείνης της νύχτας.

Η Τζουν Στίνκαμπ, η μητέρα της αδικοχαμένης κοπέλας, υπέστη βαρύ εγκεφαλικό επεισόδιο τον Σεπτέμβριο του 2025, γεγονός που την άφησε με σοβαρά προβλήματα επικοινωνίας και ανάγκη για συνεχή φροντίδα.

Η κατάστασή της επιδεινώθηκε από τη θλίψη για τον θάνατο του συζύγου της, Μπάρι, ο οποίος έφυγε από τη ζωή χωρίς να νιώσει ποτέ ότι αποδόθηκε πλήρης δικαιοσύνη για την κόρη του.

Το Ίδρυμα Ρίβα Ρεμπέκα Στίνκαμπ, το οποίο μάχεται κατά της έμφυλης βίας, παραμένει το μοναδικό στήριγμα της Τζουν, αν και πρόσφατα έγινε στόχος διαδικτυακών επιθέσεων από υποστηρικτές του Πιστόριους.

Παρά τις δυσκολίες, το περιβάλλον της Τζουν αναφέρει μικρές νίκες στην ανάρρωσή της, ενώ το ίδρυμα συνεχίζει να τιμά τη μνήμη της Ρίβα, υπενθυμίζοντας ότι το έγκλημα του Πιστόριους δεν ήταν απλώς μια δικαστική υπόθεση, αλλά μια πληγή που παραμένει ανοιχτή για τη νοτιοαφρικανική κοινωνία.

«Πράγματι, αφαίρεσα τη ζωή της Ρίβα και πρέπει να ζήσω με αυτήν», είχε πει ο γυναικοκτόνος σε μια συνέντευξη που μεταδόθηκε στο REELZ.

«Καταλαβαίνω τον πόνο που νιώθουν οι άνθρωποι που την αγαπούσαν και της λείπουν. Νιώθω τον ίδιο πόνο, νιώθω το ίδιο μίσος για τον εαυτό μου, νιώθω την ίδια δυσκολία να το καταλάβω αυτό. Και κοιτάζω πίσω και σκέφτομαι – πάντα σκέφτομαι, πώς ήταν δυνατόν να συνέβη αυτό;»

H Στίνκαμπ δεν ρωτήθηκε ποτέ.