Τι αποφάσισε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για το άσυλο – Τι αλλάζει για ασφαλείς τρίτες χώρες και χώρες καταγωγής

Νέους κανόνες για ασφαλείς τρίτες χώρες και ασφαλείς χώρες καταγωγής ενέκρινε σήμερα, Τρίτη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη διαδικασία ασύλου, ώστε να καταστεί δυνατή η ταχύτερη επεξεργασία των σχετικών αιτήσεων.

Ειδικότερα, με 408 υπέρ, 184 κατά και 60 αποχές, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τη δημιουργία ενωσιακού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής. Οι ευρωβουλευτές ενέκριναν επίσης τη συμφωνία σχετικά με τον κανονισμό για την εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας, με 396 υπέρ, 226 κατά και 30 αποχές.

Ασφαλείς χώρες καταγωγής

Ο νέος πανευρωπαϊκός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής θα επιτρέψει την ταχεία διεκπεραίωση των αιτήσεων ασύλου από υπηκόους των χωρών που περιλαμβάνονται στον κατάλογο, δηλαδή, Μπανγκλαντές, Κολομβία, Αίγυπτος, Κόσοβο, Ινδία, Μαρόκο και Τυνησία.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, εναπόκειται στον εκάστοτε αιτούντα να αποδείξει ότι η διάταξη αυτή δεν θα πρέπει να εφαρμοστεί, λόγω βάσιμου φόβου δίωξης ή κινδύνου σοβαρής βλάβης σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα του.

Υποψήφιες χώρες

Οι υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες θα θεωρούνται επίσης ασφαλείς χώρες καταγωγής, εκτός εάν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις.

Ως τέτοιες περιστάσεις θα λογίζονται, πρώτον, η αδιάκριτη άσκηση βίας στο πλαίσιο ένοπλης σύγκρουσης, δεύτερον, ποσοστό αναγνώρισης ασύλου σε επίπεδο ΕΕ άνω του 20% για τους πολίτες τους και τρίτον, η ύπαρξη οικονομικών κυρώσεων λόγω ενεργειών που επηρεάζουν τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες.

Αναστολή και εθνικοί κατάλογοι

Η Επιτροπή θα παρακολουθεί την κατάσταση στις χώρες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο και στις υποψήφιες χώρες και θα αντιδρά σε περίπτωση μεταβολής των συνθηκών, για παράδειγμα αποφασίζοντας ότι προσωρινά μια χώρα δεν είναι ασφαλής ή προτείνοντας τη μόνιμη διαγραφή της από τον κατάλογο. Τα κράτη μέλη θα μπορούν να ορίζουν επιπλέον ασφαλείς χώρες καταγωγής σε εθνικό επίπεδο.

Εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας

Οι χώρες της ΕΕ θα μπορούν να εφαρμόζουν την έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας σε σχέση με αιτούντες άσυλο που δεν είναι υπήκοοι συγκεκριμένης χώρας – και, ως εκ τούτου, να κηρύσσουν την σχετική αίτησή απαράδεκτη – εφόσον πληρούται μία από τις παρακάτω τρεις προϋποθέσεις:

Πρώτον, η ύπαρξη δεσμού μεταξύ αιτούντος και τρίτης χώρας όπως η παρουσία μελών της οικογένειάς του, η προηγούμενη παρουσία του στη χώρα ή εάν υπάρχουν γλωσσικοί, πολιτιστικοί ή παρόμοιοι δεσμοί.

Δεύτερον, αν ο αιτών διήλθε μέσω της τρίτης χώρας καθ’ οδόν προς την ΕΕ και θα μπορούσε να έχει ζητήσει αποτελεσματική προστασία εκεί.

Τρίτον, αν υπάρχει συμφωνία ή ρύθμιση με την τρίτη χώρα σε διμερές, πολυμερές ή ενωσιακό επίπεδο για την εισδοχή αιτούντων άσυλο, εξαιρουμένων όμως των ασυνόδευτων ανηλίκων.

Οι συμφωνίες που συνάπτονται από την ΕΕ ή τα κράτη μέλη με τρίτη χώρα και αφορούν στην εφαρμογή των κανόνων αυτών πρέπει να περιλαμβάνουν διάταξη που να υποχρεώνει την χώρα να εξετάζει την ουσία κάθε αιτήματος για αποτελεσματική προστασία που υποβάλλεται.

Ποιες διατάξεις θα εφαρμοστούν άμεσα

Ο χαρακτηρισμός μιας τρίτης χώρας ως ασφαλούς τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο μπορεί να γίνεται κατ’ εξαίρεση για συγκεκριμένα τμήματα της επικράτειάς της ή σαφώς αναγνωρίσιμες κατηγορίες προσώπων.

Τόσο η διάταξη αυτή όσο και οι ταχείες διαδικασίες στα σύνορα για τους αιτούντες, των οποίων η ιθαγένεια έχει ποσοστό αναγνώρισης ασύλου κάτω του 20%, μπορούν να εφαρμοστούν πριν από την έναρξη εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ για το άσυλο, τον Ιούνιο του 2026.

Να σημειωθεί ότι οι συμφωνίες δεν έχουν ακόμη εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.