Στοιχήματα για πραξικοπήματα, ανατροπές και δολοφονίες – Μια επικίνδυνη μόδα για τη δημοκρατία

Θα απαχθεί ο πρόεδρος της Βενεζουέλας; Θα εκτοξεύσουν επίθεση οι ΗΠΑ σε άλλο κράτος και θα εξοντώσουν τους ηγέτες του; Πόσοι νεκροί θα προκύψουν από μια μεγάλη πυρκαγιά το φετινό καλοκαίρι; Ερωτήματα που θέτουν τα στοιχηματζίδικα για συνήθως στον αθλητισμό, περάσαν ήδη στην πολιτική και οι ανθρώπινες ζωές και η δυστυχία μπορεί πλέον να διασκεδάζει και να πλουτίζει κάποιους.

Λίγες ώρες πριν αμερικανικές δυνάμεις απαγάγουν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, και τη σύζυγό του, στις 2 Ιανουαρίου, ένας ανώνυμος trader, χρησιμοποιώντας έναν λογαριασμό στην πλατφόρμα προβλέψεων Polymarket, πόνταρε πάνω από 30.000 δολάρια ότι ο Μαδούρο θα εκτοπιζόταν από την εξουσία έως τις 31 Ιανουαρίου 2026. Έτσι,, ο ίδιος κέρδισε πάνω από 400.000 δολάρια σε μια νύχτα.

Οι αγορές πρόβλεψης είναι σαν το χρηματιστήριο, μόνο που αντί να αγοράζει κανείς μετοχές από εταιρείες, αγοράζει «μερίδια» στα αποτελέσματα πραγματικών γεγονότων. Μπορεί κανείς να στοιχηματίσει τα πάντα σε πλατφόρμες, όπως Kalshi καιPolymarket: από αποτελέσματα εκλογών και πολέμων μέχρι τον καιρό στην πόλη σου αύριο ή το ποιος θα κερδίσει το Grammy για το Άλμπουμ της Χρονιάς. Δεν υπάρχει bookmaker που να ορίζει τις αποδόσεις — οι τιμές διαμορφώνονται από το πώς στοιχηματίζουν οι άλλοι.

Σε πλατφόρμες μπορεί κανείς πλέον να τοποθετεί σημαντικά στοιχήματα για την έκβαση γεωπολιτικών ενδεχομένων, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας εκεχειρίας στην Ουκρανία έως το 2026 (25%), της πιθανότητας κινεζικής εισβολής στην Ταϊβάν το 2025 (6%) και της λήξης της θητείας του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ως Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν το 2025 (19%).

Κερδοσκόποι έχουν ποντάρει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σε αυτές τις αγορές, με τους όγκους συναλλαγών να αυξάνονται σταθερά καθημερινά. Μόνο για το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών των ΗΠΑ το 2024, τοποθετήθηκαν στοιχήματα άνω του 1 δισ. δολαρίων.

Ο κλάδος μόλις πέρασε την ισχυρότερη περίοδό του μέχρι σήμερα, συγκεντρώνοντας σχεδόν 10 δισεκατομμύρια δολάρια σε στοιχήματα συνολικά στην Kalshi και την Polymarket μόνο τον Νοέμβριο του 2025.

Ζήτημα ζωής και θανάτου

Όμως, σε μια περίοδο όπου τα σκάνδαλα στο αθλητικό στοίχημα πολλαπλασιάζονται, οι αγορές πρόβλεψης έρχονται αντιμέτωπες με τη δική τους ηθική κρίση. Το ότι μπορούμε να στοιχηματίζουμε για τα πάντα -ακόμη και για την πολιτική- σημαίνει άραγε ότι πρέπει;

Ο Ρίτσι Τόρες, Μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ είναι πεπεισμένος ότι «ίσως να μην υπάρχει μεγαλύτερος υπόνομος διαφθοράς υπό διαμόρφωση από τη διασταύρωση των αγορών πρόβλεψης με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Ανησυχίες που κάποτε έμοιαζαν θεωρητικές μετατρέπονται σε πραγματικούς κινδύνους».

«Στοιχηματίζουμε σε πράγματα που δεν είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου — όχι σε όσα μπορείς να στοιχηματίσεις σήμερα στην Polymarket ή την Kalshi, όπως πόσοι άνθρωποι θα απελαθούν τους επόμενους έξι μήνες. Το να τα παραδίδεις όλα αυτά στο στοίχημα δεν είναι ο κόσμος που νομίζω ότι οι άνθρωποι θα έλεγαν πως θέλουν. Και, πιο προφανώς, εδώ υπάρχουν απίστευτες ευκαιρίες για διαφθορά» λέει ο Αμερικανός ειδικός σε ζητήματα τεχνολογίας στο New York Magazine, Τζον Χέρμαν.

Αυτό που ανησυχεί τον Τζον Χέρμαν, είναι πως οι ψηφοφόροι θα καταντήσουν από να μετατραπούν σε σχολιαστές και κερδοσκόπους. «Τους απομακρύνει από μια απόφαση που θα έχει τεράστιο αντίκτυπο στο πώς λειτουργεί ο κόσμος και ενδεχομένως αντικαθιστά πολλούς από τους ήδη προβληματικούς τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με τις εκλογές και την πολιτική -μέσω των ΜΜΕ και της κοινωνικής δικτύωσης- με κάτι που μοιάζει απλώς με το διάβασμα χρηματοοικονομικών ειδήσεων ή ειδήσεων για options. Είναι ένας εντελώς αφηρημένος τρόπος να εμπλέκεσαι με την πολιτική και, για μένα, αντιπροσωπεύει κάπως μια έξοδο από την πολιτική».

Ποντάροντας στα γεγονότα, ή διαμορφώνοντάς τα;

Ίσως ο παίκτης απλώς στάθηκε απίστευτα τυχερός. Ή ίσως γνώριζε για την επιχείρηση εκ των προτέρων και το εκμεταλλεύτηκε για γρήγορο κέρδος. «Δεν μπορούμε να το ξέρουμε, επειδή η Polymarket, μια λεγόμενη «αγορά πρόβλεψης» όπου οι άνθρωποι μετατρέπουν τις πρόχειρες υποψίες τους σε πραγματικά χρήματα, επιτρέπει σε ορισμένους πελάτες της να παραμένουν ανώνυμοι. Οι traders τοποθετούν τα στοιχήματά τους με κρυπτονομίσματα, κάτι που μπορεί να προσθέσει ένα ακόμη στρώμα κάλυψης» λέει ο Γουίλ Γκότγκεσεν, δημοσιογράφος στο The Atlantic.

Η απαγωγή Μαδούρο, άλλωστε, δεν ήταν ένα συνηθισμένο στοίχημα για αθλητικά, καιρό, ψυχαγωγία ή trivia. «Ήταν ένα στοίχημα για ζητήματα πολέμου και ειρήνης — από τις βαρύτερες αποφάσεις που μπορεί να λάβει μια κυβέρνηση» λέει ο Τόρες. «Η «πρόβλεψη» έγινε με τόσο τέλεια χρονική ακρίβεια, που προκάλεσε έντονη δημοσιογραφική διερεύνηση και έφερε τις αγορές πρόβλεψης στο επίκεντρο. Η συναλλαγή έφερε τα χαρακτηριστικά της εσωτερικής πληροφόρησης (insider trading)».

Εξάλλου, δεν είναι η πρώτη φορά που ένα καλοχρονισμένο στοίχημα στην Polymarket εγείρει ερωτήματα για insider trading. Λίγο πριν η Μαρία Κορίνα Ματσάδο, ανακηρυχθεί νικήτρια του Νόμπελ Ειρήνης 2025, η πιθανότητα να κερδίσει το βραβείο άρχισε να εκτινάσσεται στην Polymarket. Το Ινστιτούτο Νόμπελ έχει δηλώσει ότι μπορεί να υπήρξε θύμα κατασκοπείας. Με άλλα λόγια υπάρχει πληροφόρηση.

Έτσι, δεδομένου ότι στις αγορές πρόβλεψης, οι χρήστες μπορούν να ποντάρουν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, κυρώσεις, ρυθμιστικές αποφάσεις, αλλαγές ηγεσίας, δικαστικές αποφάσεις ή νομοθεσία, ο Τόρες ανησυχεί ότι μπορεί ένας κυβερνητικός «εσωτερικός» να στοιχηματίσει στο αν θα απομακρυνθεί ένας ξένος ηγέτης, πότε θα γίνει ένα στρατιωτικό πλήγμα, αν μια ρύθμιση θα τεθεί σε ισχύ, θα καταργηθεί ή θα καθυστερήσει, ή αν το Κογκρέσο θα περάσει -ή θα μπλοκάρει- ένα νομοσχέδιο.

Έτσι, όπως σημειώνει ο Αμερικανός βουλευτής, ο παίκτης θα μπορούσε θεωρητικά να βρίσκεται σε θέση να επηρεάσει το αποτέλεσμα πάνω στο οποίο στοιχηματίζει. Υπάρχουν αυτή τη στιγμή χρήστες στην Polymarket που βάζουν χρήματα στο αν οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν τη Γροιλανδία το 2026, αν το ΝΑΤΟ θα διαλυθεί πριν από το 2027 και αν ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ θα απομακρυνθεί από ηγέτης του Ιράν έως τις 31 Ιανουαρίου.

«Για τους κυβερνητικούς «εσωτερικούς», η λέξη «πρόβλεψη» είναι παραπλανητική. Αν αιρετοί ή κρατικοί υπάλληλοι παίρνουν αυτές τις αποφάσεις -ή τις διαμορφώνουν- δεν προβλέπουν το μέλλον, το διαμορφώνουν. Αν στοιχηματίζουν στο αποτέλεσμα, τότε θα κυβερνούν για κέρδος».

Πρέπει να προετοιμαστούμε

Όσον αφορά τα στοιχήματα σε δολοφονίες, μπορεί να υπάρχουν απαγορεύσεις, μα ο ο Χέρμαν, θεωρεί απολύτως εύλογο, στον κόσμο που ζούμε, κάποιος να προσπαθήσει να διαμορφώσει τα γεγονότα ώστε να κλείσει ένα στοίχημα στην Polymarket ή την Kalshi με τον τρόπο που θέλει.

Πράγματι, όπως αναφέρει και ο Μάικλ Φρόμαν, πρώην Εκπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ , οι αμερικανοί πράκτορες ήταν ένθερμοι τζογαδόροι. «Τη δεκαετία του 2010, η κοινότητα πληροφοριών λειτουργούσε μια εσωτερική αγορά πρόβλεψης στο διαβαθμισμένο δίκτυό της, την Intelligence Community Prediction Market. Εκεί, πάνω από 4.000 χρήστες -μέλη της κοινότητας πληροφοριών- πραγματοποίησαν περισσότερες από 190.000 συναλλαγές πάνω σε ερωτήματα γεωπολιτικής πρόβλεψης. Η Υπηρεσία Προηγμένων Ερευνητικών Προγραμμάτων Πληροφοριών (IARPA) έχει επίσης επενδύσει σε μεγάλης κλίμακας προγράμματα καινοτομίας στην πρόβλεψη, όπως το Aggregative Contingent Estimation και τον Hybrid Forecasting Competition. Τώρα, κλείνουμε τον κύκλο, με την Polymarket (που πλέον υποστηρίζεται από τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ) να ετοιμάζεται να εισέλθει στις ΗΠΑ μετά από μακρά νομική διαμάχη, και την Επιτροπή Συναλλαγών Προθεσμιακών Συμβολαίων Εμπορευμάτων (CFTC) να υιοθετεί μια προσέγγιση «laisser-faire» στη ρύθμιση, συμπεριλαμβανομένης της απόφασής της να επιτρέψει ορισμένες μορφές αθλητικού στοιχηματισμού σε αυτές τις πλατφόρμες».

«Πιθανότατα πρέπει να προετοιμαστούμε για έναν κόσμο όπου, όπως ακριβώς έχει γίνει σχεδόν αδύνατο να παρακολουθείς ή να μιλάς για τον αθλητισμό χωρίς αυτή τη «μετα»-συζήτηση για αποδόσεις και στοιχήματα, έτσι και η πολιτική θα αρχίσει να μοιάζει με αυτό» λέει ο Χέρμαν.

«Το insider trading θεωρείται προβληματικό» αναφέρει ο Αμερικανός δημοσιογράφος στο Atlantic Γουίλ Γκότσεγκεν. Ο λόγος είναι, λέει «επειδή γέρνει ακόμη περισσότερο ένα ήδη άνισο πεδίο, πλουτίζοντας όσους βρίσκονται κοντά στις μεγαλύτερες και πιο σημαντικές αποφάσεις της ημέρας και αφήνοντας το κοινό σε μειονεκτική θέση. Αυτή, τουλάχιστον, υπήρξε η επικρατούσα άποψη για μεγάλο μέρος της σύγχρονης ιστορίας του αμερικανικού εμπορίου. Οι παραδοσιακές χρηματοπιστωτικές αγορές δεν είναι πάντα δίκαιες, αλλά τουλάχιστον ισχυρίζονται ότι λειτουργούν από μια κοινή αφετηρία. Μία από τις κεντρικές «καινοτομίες» των αγορών πρόβλεψης είναι η ιδέα ότι ένα άνισο πεδίο μπορεί στην πραγματικότητα να διευκολύνει την αλήθεια. Είναι μια βολική γραμμή. Όμως κρύβει το γεγονός ότι αυτά, στο τέλος, παραμένουν και πάλι απλώς αγορές. Όταν κερδίζουν οι «εσωτερικοί», χάνουμε οι υπόλοιποι».