Ευλογιά: Σχεδόν μισό εκατομμύριο πρόβατα νεκρά – Τι δείχνουν τα στοιχεία και γιατί απορρίπτεται το εμβόλιο

Περισσότερα από δύο χιλιάδες είναι τα επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς σε εκατοντάδες εκτροφές σε όλη τη χώρα, ενώ σχεδόν μισό εκατομμύρια πρόβατα έχουν θανατωθεί. Με βάση τα επικυρωμένα στοιχεία της ΕΕΕΔΕΕ, από τον Αύγουστο του 2024 έως και τις 18 Ιανουαρίου, η ευλογιά των αιγοπροβάτων οδήγησε σε σφαγή 472.928 ζώα.

Σε κομβικό σημείο η αντιμετώπιση της ευλογιάς – Κάμψη μεταδοτικότητας δείχνουν τα στοιχεία

Στο ίδιο διάστημα καταγράφηκαν 2.061 επιβεβαιωμένα κρούσματα σε 2.559 εκτροφές. Την ίδια ώρα κυβέρνηση και επιστημονική επιτροπή επιμένουν στην αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας, απορρίπτοντας τη λύση του εμβολιασμού υπό τον φόβο σοβαρών συνεπειών που θα είχε για την παραγωγή και τη διακίνηση των ελληνικών γαλακτοκομικών προϊόντων.

Ωστόσο, οι συνέπειες αυτής της επιλογής μπορεί να αποδειχθούν καταστροφικές για τη φέτα, το εθνικό τυρί της χώρας. «Αν δεν υπάρξει άμεση αντίδραση, η φέτα θα γίνει είδος πολυτελείας», αναφέρει στο Politico η Βάσω Φασούλα, κτηνοτρόφος στη Θεσσαλία, η οποία έχει περιορίσει τα 2.500 πρόβατά της σε καθεστώς αυστηρής απομόνωσης για να αποφύγει τη μόλυνση.

Σύμφωνα με τον Επίτροπο για την Ευημερία των Ζώων Όλιβερ Βάρχελι, «ο εμβολιασμός είναι το μόνο πρόσθετο μέτρο που μπορεί να σταματήσει την εμφάνιση νέων κρουσμάτων, να περιορίσει την περαιτέρω εξάπλωση στην υπόλοιπη Ελλάδα και να μειώσει τον αριθμό των ζώων που θανατώνονται». Παρ’ όλα αυτά, η ελληνική κυβέρνηση απορρίπτει σταθερά μια τέτοια επιλογή.

Ευλογιά των προβάτων: Κάμψη της μεταδοτικότητας

Η αντιμετώπιση της ευλογιάς βρίσκεται σε κομβικό σημείο, την ώρα που τα στοιχεία δείχνουν ότι η μεταδοτικότητα της ζωονόσου παρουσιάζει κάμψη. Σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, η κεντρική κυβέρνηση τάχθηκε εκ νέου υπέρ της αυστηρής εφαρμογής των μέτρων βιοασφάλειας και κατά του εμβολιασμού.

Μιλώντας στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο πρόεδρος της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ) και πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Χαράλαμπος Μπιλλίνης, τόνισε ότι «ο συνδυασμός χειμερινών καιρικών συνθηκών και ενισχυμένων μέτρων βιοασφάλειας έχει περιορίσει αισθητά την εξάπλωση του νοσήματος».

Πάντως, ισχυρή επιβράδυνση έχει παρατηρηθεί στα κρούσματα που καταγράφονται σε εβδομαδιαία βάση. Τον Οκτώβριο του 2025, όταν και συστάθηκε η ΕΕΕΔΕΕ, σε εβδομαδιαία βάση καταγραφόταν περίπου 200 νέες μολυσμένες εκτροφές, με δείκτη μετάδοσης κοντά στο 2.

«Δηλαδή ένα μολυσμένο ζώο μετέδιδε τη νόσο σε δύο ακόμα», εξήγησε ο ίδιος και πρόσθεσε ότι «την προηγούμενη εβδομάδα, οι νέες μολυσμένες εκτροφές περιορίστηκαν σε περίπου οκτώ, ενώ ο δείκτης μετάδοσης υποχώρησε στο 0,5, δηλαδή ένα μολυσμένο ζώο μετέδιδε τη νόσο σε μισό». Χαρακτηριστικό είναι ότι το διάστημα 10-18 Ιανουαρίου σημειώθηκαν μόλις 16 νέα κρούσματα σε έξι περιφέρειες.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται αφενός με τον χειμώνα, που περιορίζει τις μετακινήσεις ζώων, και αφετέρου με την εντατικοποίηση των ελέγχων και την απαγόρευση παράνομων μετακινήσεων. «Βρισκόμαστε σε σημείο καμπής», τόνισε ο κ. Μπιλλήνης, με την επισήμανση ότι τα μέτρα αρχίζουν να αποδίδουν, αλλά απαιτείται περαιτέρω αυστηροποίησή τους ενόψει της άνοιξης, όταν αναμένεται αύξηση της κινητικότητας.

Την ίδια ώρα, ωστόσο, αναδεικνύονται προβλήματα στην εφαρμογή των μέτρων σε τοπικό επίπεδο. Ειδική αναφορά έγινε σε περιφέρειες όπου έχουν διακοπεί οι απολυμαντικοί σταθμοί, λόγω λήξης συμβάσεων του προσωπικού. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Περιφέρειας Θεσσαλίας όπου η διακοπή αυτή έχει ως αποτέλεσμα κενά στις απολυμάνσεις.

Όπως πρόσθεσε ο κ.Μπιλλίνης, οι σταθμοί απολύμανσης λειτουργούσαν με ωράριο Δημοσίου, κάτι που δεν ανταποκρινόταν πάντα στις ανάγκες αντιμετώπισης της ζωονόσου, μιας και τα ζώα μετακινούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Περί εμβολίου

Στο μέτωπο της συζήτησης για τη χρήση εμβολίου κατά της ευλογιάς των προβάτων, ο πρόεδρος της ΕΕΕΔΕΕ ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο για την ευλογιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κάτι το οποίο αναφέρει και σε επιστολή του προς τον αρμόδιο Επίτροπο, Όλιβερ Βάρχελι, ότι η χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων θα συνεπαγόταν περιορισμούς στη διακίνηση ζώων και ζωικών προϊόντων.

«Εάν εφαρμοστεί σχέδιο εμβολιασμού κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στην Ελλάδα, τα γαλακτοκομικά προϊόντα από εγκαταστάσεις που υπάγονται στο εν λόγω σχέδιο θα υπόκεινται σε μέτρα, όπως ορίζεται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2023/3612 και στον κανονισμό (ΕΕ) 2020/6873» αναφέρεται σχετικά στην επιστολή.

Σύμφωνα με τον κ. Μπιλλίνη, μια τέτοια εξέλιξη θα είχε σοβαρές συνέπειες για τα ελληνικά γαλακτοκομικά προϊόντα, και ιδιαίτερα για τη φέτα, τόσο στις αγορές της ΕΕ όσο και σε τρίτες χώρες.

Μιλώντας για τη πορεία της νόσου το επόμενο διάστημα, ο κ. Μπιλλίνης σημείωσε ότι εφόσον εφαρμοστούν καθολικά και χωρίς εξαιρέσεις τα μέτρα βιοασφάλειας, η ευλογιά μπορεί να εξαλειφθεί.

«Στη συνέχεια, θα τεθεί το ζήτημα της ανασύστασης των εκτροφών, με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να βρίσκεται, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σε διαδικασία επεξεργασίας σχεδίου στήριξης των κτηνοτρόφων, ώστε να μπορέσουν να επανέλθουν στην παραγωγή με ευνοϊκούς όρους» σημείωσε.

Κλείνοντας, απηύθυνε έκκληση προς όλους τους εμπλεκομένους για αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας και για αποφυγή διάδοσης ψευδών πληροφοριών σχετικά με παράνομα εμβόλια, με την επισήμανση ότι τέτοιες πρακτικές όχι μόνο δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα, αλλά ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρές επιπτώσεις στον πρωτογενή τομέα και στη διακίνηση των ελληνικών ζωικών προϊόντων.