Η ευφάνταστη όψη της μόδας

«Ένας αιώνας κοσμημάτων ένδυσης από τη συλλογή της Ελένης Αγγελοπούλου 1880- 1980» είναι ο τίτλος της έκθεσης η οποία είναι αφιερωμένη στο κόσμημα, απαραίτητο συμπλήρωμα της γυναικείας αμφίεσης, η οποία θα φιλοξενηθεί στο Μουσείο Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη. Στην περιοδική αυτή έκθεση θα παρουσιαστούν περισσότερα από πεντακόσια κοσμήματα ένδυσης που χρονολογούνται από το 1880 έως τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Λαμπερές, πολύχρωμες δημιουργίες από μια πρώτο-εμφανιζόμενη ιδιωτική συλλογή που αριθμεί 2500 και πλέον αντικείμενα, συνθέτουν στα πλαίσια της έκθεσης αυτής έναν αιώνα εξελίξεων στον χώρο της μοντέρνας κοσμηματοποιΐας αλλά και της πολιτικής, της μόδας και της τέχνης. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των κοσμημάτων ένδυσης είναι η κατασκευή τους από μη-πολύτιμα υλικά αλλά και ο άμεσος και στενός συσχετισμός τους με τον χώρο της μόδας. Γεννημένα στα ατελιέ των μεγάλων couturiers, τα κοσμήματα ένδυσης («costume jewelry»), αποτελούσαν τον αντίποδα των κοσμημάτων υψηλού κόστους Ιστορικών Οίκων του δυτικού κόσμου. Δημιουργίες που σχεδιάστηκαν για να συνοδεύουν ένα ένδυμα, τα κοσμήματα αυτά συνδέθηκαν άρρηκτα με την εφήμερη φύση του κόσμου της μοδας: σε αντίθεση με το πολύτιμο κόσμημα που κληροδοτείται από γενιά σε γενιά, οι δημιουργίες αυτές μπορούσαν εύκολα να αντικατασταθούν μόλις η συγκεκριμένη τάση που εξέφραζαν θεωρείτο «ξεπερασμένη». Αυτή ακριβώς η επίκαιρη φύση τους, ωστόσο, κατέστησε τα κοσμήματα ένδυσης φερέφωνα της εποχής τους που αντικατόπτριζαν όχι μόνο τις τάσεις ‘του συρμού’ αλλά και το πνεύμα των καιρών.

Στο πνεύμα αυτό οι δημιουργίες της έκθεσης εικονίζουν τις πολιτικό-κοινωνικές εξελίξεις αλλά και τη ζωηρή αλληλουχία των εικαστικών ρευμάτων που χαρακτήρισαν τον χώρο της τέχνης στο πέρασμα του 20ου αιώνα. Αναβιώνουν απόηχους της Βικτωριανής Αγγλίας και της Belle Epoque, των κινημάτων της Αrt Nouveau και Αrt Deco, την παράτολμη μόδα του Charleston και των flapper girls. Απηχούν, παράλληλα, τόσο τα δύσκολα χρόνια των δύο παγκοσμίων πολέμων και του Αμερικανικού Κραχ όσο την καταναλωτική ευμάρεια των δεκαετιών του ’50 και του ’60. Πολλά από αυτά συνδέονται και με ηχηρά ονόματα από τον κόσμο της μόδας, όπως αυτό της Εlsa Schiaparelli, δημιουργού που σημάδεψε τη δεκαετία του 1930. Με έμφαση στην αμερικανική κοσμηματοποΐα της ένδυσης και έργα από περισσότερους από 110 δημιουργούς και εταιρίες, η έκθεση μαρτυρεί την αστείρευτη φαντασία των σχεδιαστών αλλά και τον δυναμισμό μιας «βιομηχανίας» η οποία δημιούργησε νέους τύπους κοσμημάτων για να ανταπεξέλθει στις ανάγκες της εποχής. Χάρη στην ευελιξία που επέτρεπε στους δημιουργούς η χρήση μη-πολύτιμων υλικών, όπως γυαλί, κεραμικά, ευτελή μέταλλα, πρώιμα πλαστικά όπως βακελίτης και καζεΐνη, οργανικά υλικά όπως κοχύλια, τα κοσμήματα ένδυσης χαρακτηρίζονται από τολμηρά σχέδια και χρώματα. Ζώα, λουλούδια, πρίγκιπες, ακροβάτες και γελωτοποιοί, ακόμη και τοπία ή σκηνές εμπνευσμένες από τη μακρινή ανατολή, σαγηνεύουν με την ποικίλη θεματογραφία τους. Ευφάνταστα και περίτεχνα τα έργα της έκθεσης μαρτυρούν ότι ο χώρος του κοσμήματος ένδυσης λειτούργησε και ως προπομπός των εξελίξεων στο χώρο του εικαστικού κοσμήματος για το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, θέτοντας τις βάσεις για ένα νέο ξεκίνημα στην παγκόσμια εικαστική σκηνή. Το Μουσείο Κοσμήματος, χώρος προαγωγής των διακοσμητικών και εφαρμοσμένων τεχνών, προβάλλει μέσα από τις λαμπερές δημιουργίες της έκθεσης μια ιδιαίτερη πτυχή από το χώρο της κοσμηματοποιΐας, προτάσσοντας την ανάγκη για περαιτέρω μελέτη.