Απεβίωσε η μεγάλη συγγραφέας του μικρασιατικού Eλληνισμού, Διδώ Σωτηρίου

31

Απεβίωσε το απόγευμα της Πέμπτης από πνευμονική λοίμωξη σε ηλικία 95 ετών η μεγάλη Ελληνίδα συγγραφέας, Διδώ Σωτηρίου. Η συγγραφέας του μικρασιατικού Eλληνισμού θα κηδευθεί τη Δευτέρα δημοσία δαπάνη στο νεκροταφείο Ζωγράφου. Η κηδεία της θα γίνει τιμητικά δημοσία δαπάνη και με έξοδα του υπουργείου Πολιτισμού.

Η Διδώ Σωτηρίου γεννήθηκε το 1909 στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας. Ο πατέρας της Ευάγγελος Παπάς, ήταν από το Βόλο και η μητέρα της Μαριάνθη από τη Ρόδο. Το 1914 η οικογένεια Παπά εγκαταστάθηκε στη Σμύρνη απ όπου έφυγε με την καταστροφή για να καταλήξει στον Πειραιά.

Τα βιβλία της είναι βιωματικά και με μεγάλη ευαισθησία απέναντι στην ιστορία. Όλος ο βίος και η πολιτεία της αποδεικνύουν ότι ήταν έντονα πολιτικοποιημένη, με μεγάλους αγώνες στην κοινωνική απελευθέρωση της γυναίκας.

Η Μικρασιατική Καταστροφή και η μετεμφυλιακή Ελλάδα τη χάραξαν ανεξίτηλα. Το βιβλίο που την εκτίναξε στην κορυφή της ελληνικής λογοτεχνίας, τα Ματωμένα χώματα, κυκλοφόρησε το 1962, σαράντα χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Γνώρισε και γνωρίζει ακόμα τεράστια επιτυχία, μεταφράστηκε σε έξι γλώσσες. Εξίσου και η Εντολή, που αναφέρεται στα γεγονότα του εμφυλίου πολέμου και αγαπήθηκε πλατιά από χιλιάδες αναγνώστες σε πολλά μέρη του κόσμου.

Η Διδώ Σωτηρίου θα μπορούσε να ονομαστεί «μυθιστοριογράφος των εθνικών καταστροφών», σύμφωνα με τον κριτικό Βαγγέλη Κάσσο.

Από τα προπολεμικά χρόνια, το 1935 έκανε τα πρώτα της βήματα στη δημοσιογραφία, ξεκινώντας από τον «Νέο Κόσμο» για να γίνει στη συνέχεια αρχισυντάκτρια του περιοδικού «Γυναίκα» και στα τέλη του 1944 αρχισυντάκτρια του Ριζοσπάστη. Στην Κατοχή δούλεψε στον παράνομο Τύπο και η κορυφαία στιγμή στη ζωή της υπήρξε αναμφίβολα η συνάντησή της με την ηρωική μορφή της αντίστασης και ειδικά του παράνομου Τύπου, Ηλέκτρα Αποστόλου.

Στα χρόνια της αντίστασης, δούλεψε επίσης με τη Μέλπω Αξιώτη και τη Λιούμπα Μάντακα, στο πλευρό της Χρύσας Χατζηβασιλείου για την κοινωνική απελευθέρωση της γυναίκας.

Το 1945, πήρε μέρος στο ιδρυτικό συνέδριο της Παγκόσμιας Δημοκρατικής Ομοσπονδίας Γυναικών, στο Παρίσι. Τα σκληρά μετεμφυλιακά χρόνια και τα χρόνια της δικτατορίας, υπήρξε μεγάλο στήριγμα στην αδελφή της Έλλη Παπά, η οποία όλο εκείνο το διάστημα βρισκόταν στις φυλακές Αβέρωφ και στη Γυάρο.

Μαζί με τη Διδώ και το σύζυγό της Πλάτωνα Σωτηρίου, μεγάλωσε ο γιος της Έλλης Παπά και του Νίκου Μπελογιάννη. Διηγήματα της Διδώς Σωτηρίου, εκδόθηκαν σε εφημερίδες, περιοδικά, ανθολογίες και εκδοτικούς οίκους. Αναφέρονται ενδεικτικά Οι νεκροί περιμένουν (1959), Ηλέκτρα (1961), Επισκέπτες (1976) και το τελευταίο της, το 1982, Κατεδαφιζόμεθα.

Συλλυπητήρια μηνύματα από τον πολιτικό κόσμο

O πρωθυπουργός και υπουργός Πολιτισμού, Κώστας Καραμανλής έκανε την ακόλουθη δήλωση, μόλις πληροφορήθηκε για την απώλεια της Διδώς Σωτηρίου:

«Η Διδώ Σωτηρίου, μια από τις σημαντικότερες λογοτέχνιδες της εποχής μας, έγραψε όπως έζησε, με σεμνότητα και κοινωνική ευαισθησία. Με το ιδιαίτερο ύφος της, σε στενή επαφή και δημιουργικό διάλογο με τα ρεύματα της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας, άγγιξε με ανθρωπιά δύσκολες σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Στους οικείους της εκφράζω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια».

Η αναπληρωτής υπουργός Πολιτισμού κ. Φάνη Πάλλη-Πετραλιά και ο Υφυπουργός Πολιτισμού κ. Πέτρος Τατούλης μόλις ενημερώθηκαν για το θάνατο της Διδούς Σωτηρίου εξέφρασαν τα συλλυπητήρια τους.

«Η μεγάλη κυρία των γραμμάτων έφυγε πλήρης ημερών αφήνοντας μία σημαντική παρακαταθήκη με το έργο της. Η πολυβραβευμένη Διδώ Σωτηρίου με τα μυθιστορήματά της ανέδειξε την ελληνική ιστορία και μίλησε μέσα στην καρδιά μας» ανέφερε η κ.Πετραλιά.

«Η Διδώ Σωτηρίου, από τις μεγαλύτερες πεζογράφους της χώρας μας, τίμησε με τη γραφίδα της τα ελληνικά γράμματα αλλά και τη δημοσιογραφία. Το έργο της ήταν κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας. Η ίδια είχε πει, αναφερόμενη στο βιβλίο της Ματωμένα χώματα, ότι: μοναδική έγνοια της ήταν να συμβάλλει στην ανάπλαση ενός κόσμου που χάθηκε για πάντα, να μην ξεχνούν οι παλιοί, να βγάλουν σωστή κρίση οι νέοι» δήλωσε ο κ.Τατούλης.

O πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Παπανδρέου έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Καθώς οι μεγάλες προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών που σημάδεψαν τη σύγχρονη Ελλάδα φεύγουν από κοντά μας, η τιμή στη μνήμη τους είναι να αναδεικνύουμε όσα σηματοδότησαν με το έργο και τη ζωή τους.

»Η Διδώ Σωτηρίου ήταν, μια από τις μεγαλύτερες συγγραφείς της σύγχρονης Ελλάδας. Διηγήθηκε τις μεγάλες και οδυνηρές περιπέτειες του ελληνισμού στον αιώνα μας, τη μικρασιατική καταστροφή, την αντίσταση, τα δύσκολα χρόνια της μετεμφυλιακής Ελλάδας, με τρόπο μεστό και ανθρώπινο, ξεπερνώντας σύνορα και μίση, χτίζοντας γέφυρες ειρήνης και συμφιλίωσης.

»Κυρίαρχα όμως, ανέδειξε με την καθημερινή της πράξη το ρόλο και το λειτούργημα του πνευματικού ανθρώπου ως πρωτοπόρου της κοινωνίας, ως ενεργού πολίτη και μαχητή για τα πιστεύω και τις ιδέες της. Ενάντια σε κάθε μορφή αυταρχισμού και καταπίεσης, στην πάλη για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα δικαιώματα των γυναικών, τη διασφάλιση της ισότητας όλων των συνανθρώπων μας ανεξάρτητα από πολιτικά, φυλετικά και εθνικά κριτήρια. Η φήμη της, τόσο ως συγγραφέα αλλά και ως ενεργού, ελεύθερα σκεπτόμενου πολίτη, ξεπέρασε τα σύνορα της Ελλάδας.

»Σήμερα, μαζί, με όσους την τίμησαν, την αγάπησαν και διδάχθηκαν πολύτιμα μαθήματα απ΄ τη ζωή και το έργο της μοιραζόμαστε την βαριά αίσθηση του δυσαναπλήρωτου κενού που αφήνει πίσω της».

H γγ της ΚΕ του ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα απέστειλε το παρακάτω συλλυπητήριο τηλεγράφημα για το θάνατο της μεγάλης συγγραφέως: «Αποχαιρετάμε συγκινημένοι τη Διδώ των ελληνικών γραμμάτων, που αγωνίστηκε για έναν καλύτερο κόσμο και τον αποτύπωσε στο πνευματικό έργο της με αληθινή μαεστρία».

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΣΥΝ, Νίκος Κωνσταντόπουλος, έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Στα ματωμένα χώματα ξεριζωμών, διώξεων και διαψεύσεων, άνθισε η σκέψη και η συνείδηση της Διδούς Σωτηρίου για την ειρήνη, τη συνύπαρξη των λαών, τη δημοκρατία και την ανθρωπιά. Με ένα ολάνθιστο χαμόγελο ζωής, φορώντας στραβά τον μπερέ της αισιοδοξίας, εβίωσε ένα ολόκληρο αιώνα σκορπώντας στις γενεές τις πάσες την ευεργεσία της δημιουργίας της».

ΑΠΕ