Αυτό το πλάσμα (ο σκύλος), επικοινωνεί διαρκώς μαζί σας με τη «γλώσσα του σώματός» του, η οποία φανερώνει τη συναισθηματική του κατάσταση.
Δυστυχώς, πολλοί κηδεμόνες σκύλων δεν γνωρίζουν να τη «διαβάζουν», έτσι ώστε να αντιλαμβάνονται πότε ο σκύλος τους δεν μπορεί να διαχειριστεί καταστάσεις. Κι όταν δεν εισακούεται, φτάνει στο σημείο να εκδηλώσει έντονες συμπεριφορές.
«Πολλοί κηδεμόνες απευθύνονται σε επαγγελματία εκπαιδευτή μόνο όταν η κατάσταση έχει ήδη δυσκολέψει πολύ. Δηλαδή, όταν ο σκύλος γρυλίζει μέσα στο σπίτι, τραβάει ανεξέλεγκτα στη βόλτα, γαβγίζει ασταμάτητα, δεν μπορεί να μείνει μόνος του. Αλλά και η ένταση απέναντι σε ανθρώπους και άλλους σκύλους έχει πλέον γίνει μέρος της καθημερινότητας», αναφέρει ο επαγγελματίας εκπαιδευτής σκύλων, Αγησίλαος Τσάμπηρας. Τότε, συνήθως, η εκπαίδευση, λέει ο εκπαιδευτής, έρχεται σαν η τελευταία λύση, όταν όλα τα υπόλοιπα έχουν αποτύχει. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που γίνονται στη συμβίωση με έναν σκύλο.
Η συμπεριφορά ενός σκύλου δεν αλλάζει από τη μία μέρα στην άλλη χωρίς να έχει προηγηθεί κάτι
Υπάρχουν συμπεριφορές, που δείχνουν ξεκάθαρα ότι ο σκύλος χρειάζεται σωστή καθοδήγηση
Η σωστή καθοδήγηση, επισημαίνει ο κύριος Τσάμπηρας, δεν θα έπρεπε να ξεκινά όταν η προβληματική συμπεριφορά έχει ήδη παγιωθεί. Θα έπρεπε να ξεκινά από τη στιγμή που ο σκύλος μπαίνει στη ζωή του ανθρώπου.
Ο σκύλος δεν εμφανίζει μία συμπεριφορά ξαφνικά
«Πολύ συχνά ακούγονται φράσεις, όπως: «το ξεκίνησε ξαφνικά», «έτσι είναι ο χαρακτήρας του» ή «θα μεγαλώσει και θα περάσει». Είναι φράσεις, που καθησυχάζουν προσωρινά τον κηδεμόνα, αλλά τις περισσότερες φορές τον απομακρύνουν από την ουσία», υπογραμμίζει ο κύριος Τσάμπηρας.
Η συμπεριφορά ενός σκύλου, εξηγεί, δεν αλλάζει από τη μία μέρα στην άλλη χωρίς να έχει προηγηθεί κάτι. Συνήθως, υπάρχουν σημάδια, μικρές ενδείξεις, επαναλαμβανόμενες αντιδράσεις, που δείχνουν ότι κάτι δεν εξελίσσεται σωστά. Το θέμα είναι ότι πολλοί δεν τα αναγνωρίζουν εγκαίρως ή δεν δίνουν την πρέπουσα σημασία. Άλλες φορές πάλι, πιστεύουν ότι μπορούν να διαχειριστούν μόνοι τους την κατάσταση και βασίζονται σε αποσπασματικές πληροφορίες. Τις αντλούν από το Διαδίκτυο, από γνωστούς ή από άλλους κηδεμόνες σκύλων.
Όμως, η εμπειρική γνώμη ή μια συμβουλή, που ακούστηκε λογική δεν αρκεί πάντα για να «χτιστεί» σωστά η σχέση με έναν σκύλο.
Ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοείτε
Υπάρχουν συμπεριφορές, τονίζει ο κύριος Τσάμπηρας, που δείχνουν ξεκάθαρα ότι ο σκύλος χρειάζεται σωστή καθοδήγηση και ότι ο κηδεμόνας δεν πρέπει να περιμένει άλλο. Η επιθετικότητα προς ανθρώπους ή προς άλλους σκύλους είναι από τα πιο σοβαρά σημάδια.
Το ίδιο ισχύει και για το γρύλισμα μέσα στο σπίτι, ειδικά όταν εμφανίζεται σε καθημερινές καταστάσεις, που σχετίζονται με άγγιγμα, φαγητό, χώρο ή αντικείμενα. Η κτητικότητα, δηλαδή η έντονη προστασία παιχνιδιών, τροφής ή σημείων του σπιτιού, δεν πρέπει επίσης να αντιμετωπίζεται σαν κάτι αθώο, επισημαίνει ο εκπαιδευτής. Το υπερβολικό γάβγισμα, το άγχος αποχωρισμού, η δυσκολία του σκύλου να μείνει μόνος του, είναι συμπεριφορές που δεν λύνονται απλώς με τον χρόνο. Όπως και η γενικευμένη ανησυχία ή ένταση.
Το ίδιο ισχύει και για το έντονο τράβηγμα στη βόλτα, την αντιδραστικότητα στα ερεθίσματα, την άρνηση συνεργασίας και την πλήρη έλλειψη ορίων. Όταν ένας σκύλος, διευκρινίζει ο κύριος Τσάμπηρας, δεν μπορεί να λειτουργήσει με ηρεμία και σαφήνεια μέσα στην καθημερινότητα, το πρόβλημα δεν είναι μόνο πρακτικό. Είναι σημάδι ότι λείπει το σωστό πλαίσιο.
Πώς θα προλάβετε να μην παγιωθούν συμπεριφορές
Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που χρειάζεται να κατανοήσει ο κηδεμόνας, τονίζει ο κύριος Τσάμπηρας, είναι ότι η έγκαιρη παρέμβαση κάνει τεράστια διαφορά. Όσο πιο νωρίς εντοπιστεί μια δυσκολία, τόσο πιο εύκολα μπορεί να δουλευτεί.
Όταν ο σκύλος είναι ακόμη μικρός ή όταν μια συμπεριφορά βρίσκεται στα πρώτα της στάδια, υπάρχει πολύ μεγαλύτερο περιθώριο να «χτιστεί» σωστά η βάση της συνεργασίας. Μπορούν να μπουν όρια, να ξεκαθαρίσουν οι κανόνες, να δοθούν σωστά ερεθίσματα. Και να δημιουργηθεί μια καθημερινότητα που προλαμβάνει αντί να «τρέχει» πίσω από το πρόβλημα.
Αντίθετα, όταν ο κηδεμόνας περιμένει να φτάσει η κατάσταση στα όριά της, τότε η διαδικασία γίνεται πιο απαιτητική. Όχι επειδή ο σκύλος δεν μπορεί να βοηθηθεί. Αλλά επειδή η συμπεριφορά έχει ήδη ενισχυθεί μέσα από την επανάληψη και έχει γίνει μέρος της καθημερινότητάς του.
Ποιος είναι ο πραγματικός ρόλος του επαγγελματία
Σύμφωνα με τον κύριο Τσάμπηρα, πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι ο επαγγελματίας εκπαιδευτής χρειάζεται μόνο όταν υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα προς διόρθωση. Αυτό, όμως, περιορίζει πολύ τον πραγματικό ρόλο της εκπαίδευσης.
Ο επαγγελματίας, κάνει ξεκάθαρο ο κύριος Τσάμπηρας, δεν είναι εκεί μόνο για να διαχειριστεί το δύσκολο στάδιο. Είναι εκεί για να κατευθύνει τον κηδεμόνα από νωρίς, να τον βοηθήσει να κατανοήσει τον σκύλο του. Να τού δείξει πώς να «χτίσει» σωστά όρια, πώς να επικοινωνεί καθαρά και πώς να δημιουργήσει ένα υγιές υπόβαθρο συνεργασίας. Με άλλα λόγια, η σωστή εκπαίδευση δεν είναι η τελευταία λύση. Είναι πρόληψη, καθοδήγηση και ευθύνη.
Η πρόληψη είναι πάντα πιο δυνατή από τη διόρθωση
Ο σκύλος δεν χρειάζεται να φτάσει σε ακραίες συμπεριφορές, τονίζει ο εκπαιδευτής, για να ζητηθεί η βοήθεια ενός επαγγελματία. Χρειάζεται σωστή καθοδήγηση πριν τις ιδιαίτερες δυσκολίες, πριν η ένταση γίνει καθημερινότητα και πριν η σχέση με τον κηδεμόνα του αρχίσει να φθείρεται. Όσο νωρίτερα τεθεί το σωστό πλαίσιο, τόσο πιο σταθερά «θεμέλια» μπαίνουν για το μέλλον.
Εν κατακλείδι, ο κύριος Τσάμπηρας λέει: «Το πιο ουσιαστικό τελικά είναι να μη ζητάμε βοήθεια, όταν όλα έχουν ήδη δυσκολέψει. Αλλά να επενδύουμε έγκαιρα σε μια σχέση, που θα βασίζεται στην κατανόηση, στη συνεργασία και στη σωστή καθοδήγηση».
Ο επαγγελματίας εκπαιδευτής σκύλων, Αγησίλαος Τσάμπηρας
⃰ Ο κύριος Αγησίλαος Τσάμπηρας είναι επαγγελματίας εκπαιδευτής σκύλων με περισσότερα από 15 χρόνια εμπειρίας.
Εξειδικεύεται στην προεκπαίδευση κουταβιών, στη βασική υπακοή και στην αντιμετώπιση προβλημάτων συμπεριφοράς.
Στόχος του είναι να διαμορφώνει μια ισορροπημένη καθημερινότητα για τον σκύλο και τον κηδεμόνα του.
Είναι μέλος του Πανελλήνιου Συλλόγου Εκπαιδευτών Σκύλων και ιδρυτής του Think Like a Dog.