Έκρηξη της ζήτησης για τα ηλεκτρικά SUV – Γιατί αποτελεί πρόβλημα για το κλίμα, την υγεία και την ισότητα

Το Conversation εξετάζει το φαινόμενο της έκρηξης της ζήτησης των ηλεκτρικών SUV.

Στην Ευρώπη, τα SUV αντιπροσώπευαν σχεδόν το 75% των ηλεκτρικών μοντέλων το 2025

Οι κυβερνήσεις και οι αυτοκινητοβιομηχανίες προωθούν τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα ως το μέλλον των οικολογικών μετακινήσεων.

Ωστόσο, όπως σημειώνει το Conversation, μια λιγότερο εμφανής τάση έρχεται να αμφισβητήσει αυτή την εικόνα: πολλά ηλεκτρικά αυτοκίνητα γίνονται όλο και μεγαλύτερα.

Πόσο αυξάνεται η ζήτηση για ηλεκτρικά SUV

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανέφερε πρόσφατα ότι τα μεγαλύτερα μοντέλα, συμπεριλαμβανομένων των SUV, καταλαμβάνουν σημαντικό μερίδιο της αγοράς των ηλεκτρικών αυτοκινήτων.

Στην Κίνα, τα ηλεκτρικά SUV αντιπροσώπευαν πάνω από το 60% των πωλήσεων ηλεκτρικών αυτοκινήτων το 2025.

Στην Ευρώπη, τα SUV αντιπροσώπευαν σχεδόν το 75% των ηλεκτρικών μοντέλων το 2025.

Στις ΗΠΑ, το ποσοστό αυτό ήταν ακόμη υψηλότερο, ξεπερνώντας το 85%.

Τι ισχύει για τις εκπομπές CO2

Οι εκπομπές των SUV είναι πλέον τόσο υψηλές που, αν όλα τα SUV αποτελούσαν μια χώρα, θα ήταν μία από τις πέντε μεγαλύτερες πηγές εκπομπών CO₂ στον κόσμο.

Το πρόβλημα με τα SUV δεν είναι μόνο οι εκπομπές από την εξάτμιση.

Είναι επίσης το μέγεθος, το βάρος, το κόστος τους και ο τρόπος με τον οποίο ενισχύουν έναν τρόπο ζωής που εξαρτάται από το αυτοκίνητο.

Τα ηλεκτρικά SUV μπορεί να μειώνουν τις εκπομπές καυσαερίων σε σύγκριση με τα SUV βενζίνης και ντίζελ, αλλά εξακολουθούν να απαιτούν μεγαλύτερες μπαταρίες, περισσότερες πρώτες ύλες, περισσότερη ενέργεια και περισσότερο χώρο στον δρόμο από τα μικρότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Το μεγαλύτερο βάρος τους μπορεί επίσης να συμβάλλει στη ρύπανση που προκαλείται από τη φθορά των ελαστικών, των φρένων και του οδοστρώματος, συμπεριλαμβανομένων των λεπτών σωματιδίων που συνδέονται με αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις.

Όταν οι δρόμοι κατακλύζονται από βαριά ιδιωτικά αυτοκίνητα, το περπάτημα και η ποδηλασία γίνονται λιγότερο ελκυστικά, ακόμη και για μικρές καθημερινές μετακινήσεις. Αυτό έχει σημασία, διότι οι ενεργητικές μετακινήσεις (όπως το περπάτημα και η ποδηλασία) αποτελούν έναν από τους ευκολότερους τρόπους για να ενσωματώσει κανείς τη σωματική δραστηριότητα στην καθημερινή ζωή, παράγοντας ελάχιστες ή καθόλου άμεσες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Ανισότητα

Οι δρόμοι που κυριαρχούνται από τα αυτοκίνητα επηρεάζουν τους ανθρώπους με άνισo τρόπο.

Τα νοικοκυριά με χαμηλότερο εισόδημα είναι λιγότερο πιθανό να διαθέτουν καινούργια ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αλλά εξακολουθούν να υποφέρουν από την κυκλοφοριακή συμφόρηση, τον κίνδυνο, τον θόρυβο και τη ρύπανση που αυτά προκαλούν.

Γι’ αυτό η μετάβαση στις πράσινες μεταφορές δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο με βάση τον αριθμό των ηλεκτρικών αυτοκινήτων που πωλούνται.

Πρέπει επίσης να αξιολογείται με βάση το κατά πόσο μειώνει την εξάρτηση από το αυτοκίνητο και δημιουργεί πιο υγιείς και πιο δίκαιους δρόμους.

Η μετάβαση στις πράσινες μεταφορές δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο με βάση τον αριθμό των ηλεκτρικών αυτοκινήτων που πωλούνται, τονίζεται στη σχετική έρευνα.

«Αvoid – Shift – Improve»

Νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Energy Economics χρησιμοποιεί το πλαίσιο «Αvoid – Shift – Improve» («Αποφυγή – Μετατόπιση – Βελτίωση») για την αξιολόγηση της μείωσης των εκπομπών άνθρακα στις μεταφορές.

Το «Avoid» («Αποφυγή») σημαίνει τη μείωση της ανάγκης για περιττές μετακινήσεις με αυτοκίνητο μέσω μέτρων όπως η τηλεργασία, η συμπαγής ανάπτυξη και η καλύτερη πρόσβαση σε τοπικές υπηρεσίες.

Το «Shift» («Μετατόπιση») σημαίνει τη μετατόπιση των υπόλοιπων μετακινήσεων σε τρόπους μεταφοράς με χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα και πιο υγιεινούς, όπως το περπάτημα, το ποδήλατο, τα μέσα μαζικής μεταφοράς και η κοινή χρήση ποδηλάτων και αυτοκινήτων.

Το «Improve» («Βελτίωση») σημαίνει τη μετατροπή των οχημάτων που εξακολουθούν να είναι απαραίτητα σε καθαρότερα, ελαφρύτερα και πιο ενεργειακά αποδοτικά, μεταξύ άλλων μέσω της ηλεκτροκίνησης.

Η σειρά αυτή έχει σημασία. Αν οι πολιτικές επικεντρωθούν αμέσως στη «Βελτίωση», μπορεί να μειωθούν οι εκπομπές ανά χιλιόμετρο, χωρίς όμως να αλλάξει το ευρύτερο σύστημα.

Μια πόλη γεμάτη ηλεκτρικά SUV μπορεί να μην έχει εκπομπές καυσαερίων, αλλά μπορεί ακόμα να αντιμετωπίζει προβλήματα κυκλοφοριακής συμφόρησης, οδικής επικινδυνότητας, μη ενεργητικών μετακινήσεων, άνισης πρόσβασης, ρύπανσης από άλλες πηγές εκτός των καυσαερίων και δρόμων που κυριαρχούνται από μεγάλα ιδιωτικά οχήματα.

Τα μεγαλύτερα και ακριβότερα οχήματα μπορούν να εντείνουν την εξάρτηση από το αυτοκίνητο

Στην ίδια μελέτη, το προτεινόμενο μοντέλο χρησιμοποιεί τις ταξινομήσεις SUV ως δείκτη που δεν ευνοεί την απεξάρτηση των μεταφορών από τον άνθρακα.

Η αύξηση του αριθμού τους αντιβαίνει στην τάση προς μικρότερα, ελαφρύτερα και ενεργειακά αποδοτικότερα αυτοκίνητα.

Τα μεγαλύτερα και ακριβότερα οχήματα μπορούν να εντείνουν την εξάρτηση από το αυτοκίνητο: όταν οι άνθρωποι έχουν επενδύσει σε ένα ακριβό αυτοκίνητο, η μετάβαση σε άλλα μέσα μεταφοράς εκτός του αυτοκινήτου μπορεί να τους φαίνεται σαν απώλεια.

Η έκρηξη της δημοτικότητας των SUV αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Τα μεγαλύτερα οχήματα προωθούνται ως ασφαλέστερα, πιο άνετα και πιο ελκυστικά.

Η διαφήμιση τα παρουσιάζει ως σύμβολα ελευθερίας, προστασίας της οικογένειας και κοινωνικού κύρους, συμβάλλοντας στο να φαίνονται τα μεγάλα αυτοκίνητα φυσιολογικά και απαραίτητα, ακόμη και όταν μικρότερα αυτοκίνητα και καλύτερες επιλογές μετακίνησης θα μπορούσαν να καλύψουν πολλές καθημερινές ανάγκες.

Τα μεγαλύτερα οχήματα προωθούνται ως ασφαλέστερα, πιο άνετα και πιο ελκυστικά από τις διαφημιστικές εταιρείες.

Ενάντια σε ανακοινωμένους κλιματικούς στόχους

Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τους κλιματικούς στόχους του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ, οι οποίοι δίνουν προτεραιότητα στη μείωση των εκπομπών, στη βελτίωση της δημόσιας υγείας και στη βελτίωση της πρόσβασης σε βιώσιμες μεταφορές.

Υπάρχουν πρακτικές εναλλακτικές λύσεις.

Οι κυβερνήσεις μπορούν να προωθήσουν μικρότερα, ελαφρύτερα και πιο προσιτά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, όπου εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη για αυτοκίνητα.

Μπορούν επίσης να καταστήσουν το περπάτημα, το ποδήλατο και τα μέσα μαζικής μεταφοράς τις πιο εύκολες επιλογές για τις καθημερινές μετακινήσεις.

Αυτό σημαίνει προστατευμένους ποδηλατοδρόμους, ασφαλή πεζοδρόμια, αξιόπιστα λεωφορεία, γειτονιές με μειωμένη κυκλοφορία, καθώς και χρέωση χρήσης δρόμων που να αντανακλά το κόστος του χώρου, του βάρους και της ρύπανσης που προκαλούν τα μεγαλύτερα οχήματα.

Τα μέτρα αυτά δεν αποσκοπούν στο να επιρρίψουν ευθύνες στους οδηγούς, όπως τονίζεται στην έρευνα. Αποσκοπούν στην προαγωγή της υγείας, της ισότητας και της προστασίας του κλίματος.

Πολλοί άνθρωποι χρειάζονται αυτοκίνητο, ειδικά σε αγροτικές και δυσπρόσιτες περιοχές.

Ωστόσο, ο στόχος πρέπει να είναι η μείωση της περιττής εξάρτησης από το αυτοκίνητο, και όχι η αντικατάσταση κάθε βενζινοκίνητου SUV με ένα ηλεκτρικό SUV.

Το μέλλον των μεταφορών δεν πρέπει να είναι μόνο ηλεκτρικό. Πρέπει να είναι ελαφρύτερο, πιο υγιεινό, πιο προσιτό και λιγότερο εξαρτημένο από το αυτοκίνητο, τονίζει το Conversation.