Κτηνίατροι: Όταν η φροντίδα των ζώων συναντά την ανθρώπινη πίεση

Στις μέρες μας, η κτηνιατρική πράξη ξεπερνά τα όρια της επιστημονικής γνώσης, καθώς οι κτηνίατροι καλούνται πλέον να διαχειριστούν και ανθρώπινες συμπεριφορές.
«Η σχέση ανθρώπου – ζώου έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια. Τα ζώα συντροφιάς αποτελούν πλέον μέλη της οικογένειας και η φροντίδα τους συνοδεύεται από αυξημένη ευαισθησία, προσδοκίες και συναισθηματική επένδυση», τονίζει ο κτηνίατρος, Κωνσταντίνος Αστήθας.
Πρόκειται για μια θετική εξέλιξη, η οποία όμως, επισημαίνει ο κύριος Αστήθας, έχει επηρεάσει σημαντικά και την καθημερινότητα του κτηνιάτρου.

 Η σχέση κτηνιάτρου και κηδεμόνα είναι μια σχέση συνεργασίας με κοινό στόχο την υγεία και την ευημερία του ζώου

Το φαινόμενο του burnout στον κτηνιατρικό κλάδο αποτελεί πλέον μια πραγματικότητα που αναγνωρίζεται διεθνώς

Σήμερα, εξηγεί ο κτηνίατρος, η κτηνιατρική πράξη δεν αφορά μόνο στην επιστημονική γνώση. Περιλαμβάνει και τη διαχείριση υψηλών απαιτήσεων, συναισθηματικά φορτισμένων καταστάσεων και ενός συνεχούς μεταβαλλόμενου πλαισίου.

Οι κτηνίατροι, οι κηδεμόνες και οι κτηνιατρικές κλινικές

Στην Ελλάδα, ενημερώνει ο κύριος Αστήθας, κυριαρχεί το μοντέλο του γενικού κτηνιάτρου. Ένας επαγγελματίας που καλείται να διαχειριστεί ένα ευρύ φάσμα περιστατικών – από παθολογικά έως χειρουργικά και επείγοντα.

Παράλληλα αναλαμβάνει την παρακολούθηση των ασθενών και την επικοινωνία, συχνά, δύσκολων αποφάσεων με τους κηδεμόνες.
«Ουσιαστικά λειτουργεί ως κτηνίατρος πρώτης γνώμης, αντίστοιχα με τον ιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας στην ανθρώπινη ιατρική», επισημαίνει ο κύριος Αστήθας.

Από την άλλη πλευρά, συνεχίζει ο κτηνίατρος, οι οργανωμένες κτηνιατρικές κλινικές και τα εξειδικευμένα κέντρα καλούνται να διαχειριστούν πιο σύνθετα περιστατικά. Ή να παρέχουν 24ωρη κάλυψη.
Η σωστή κατανομή των περιστατικών και η συνεργασία μεταξύ πρώτης και δεύτερης γνώμης δεν αποτελούν ένδειξη αδυναμίας. Αλλά στοιχείο ωριμότητας και ορθής λειτουργίας ενός συστήματος υγείας.

Οι ενημερωμένοι κηδεμόνες

Ο σύγχρονος κηδεμόνας, αναφέρει ο κύριος Αστήθας, είναι πιο ενημερωμένος από ποτέ. Καταρχάς, η πρόσβαση στην πληροφορία μέσω Διαδικτύου έχει ενισχύσει τη συμμετοχή του στη λήψη αποφάσεων. Κάτι που είναι θετικό.

Ωστόσο, η πληροφορία δεν είναι πάντα φιλτραρισμένη ή επιστημονικά τεκμηριωμένη. Αυτό, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες ή μη ρεαλιστικές προσδοκίες, με πίεση για άμεσες λύσεις ή με δυσκολίες στην επικοινωνία.
Το ζητούμενο δεν είναι η ενημέρωση, αλλά η ενίσχυση της συνεργασίας και της εμπιστοσύνης μεταξύ κτηνιάτρου και κηδεμόνα, υπογραμμίζει ο κύριος Αστήθας.

Η ψυχική κατάσταση των κτηνιάτρων – Τι φανερώνουν μελέτες

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ενημερώνει ο κτηνίατρος, το φαινόμενο του burnout στον κτηνιατρικό κλάδο αποτελεί πλέον μια πραγματικότητα που αναγνωρίζεται διεθνώς.
Σημαντικό ποσοστό κτηνιάτρων εμφανίζει υψηλά επίπεδα επαγγελματικής εξουθένωσης και συναισθηματικής κόπωσης, ενώ σε πολλές μελέτες περισσότεροι από τους μισούς επαγγελματίες αναφέρουν έντονη ψυχική επιβάρυνση.

Σε διεθνές επίπεδο, τα δεδομένα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά:

● Οι κτηνίατροι εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, που σε ορισμένες μελέτες προσεγγίζουν ή και ξεπερνούν το 30% .

● Έως και ένας στους πέντε έχει αναφέρει ότι έχει σκεφτεί σοβαρά την αυτοκτονία.

● Ο κίνδυνος αυτοκτονίας είναι έως και δύο με τέσσερις φορές υψηλότερος από τον γενικό πληθυσμό. Και σημαντικά αυξημένος ακόμη και σε σύγκριση με άλλα επαγγέλματα υγείας.

● Συνολικά, η κτηνιατρική συγκαταλέγεται διεθνώς στα επαγγέλματα με τη μεγαλύτερη ψυχολογική επιβάρυνση.

Οι λόγοι, όπως λέει ο κύριος Αστήθας, είναι πολυπαραγοντικοί: μεγάλες και απρόβλεπτες ώρες εργασίας, συνεχής έκθεση σε δύσκολες καταστάσεις. Όπως η απώλεια και η ευθανασία, ανάγκη λήψης κρίσιμων αποφάσεων και έντονη συναισθηματική εμπλοκή με τα ζώα και τους ανθρώπους.

Ο οικονομικός παράγοντας

Σε όλα τα παραπάνω, τονίζει ο κτηνίατρος, προστίθεται και μια λιγότερο ορατή, αλλά ιδιαίτερα σημαντική διάσταση: η οικονομική πραγματικότητα του επαγγέλματος.

Στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στο συνοικιακό κτηνιατρείο, ο κτηνίατρος δεν είναι μόνο επιστήμονας. Είναι και επιχειρηματίας. Καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην παροχή ποιοτικής ιατρικής φροντίδας, τη βιωσιμότητα της επιχείρησής του και τις οικονομικές δυνατότητες των κηδεμόνων.
Η καθημερινότητα περιλαμβάνει σημαντικό κόστος σε αναλώσιμα, φάρμακα, εξοπλισμό και λειτουργικά έξοδα, ενώ οι φορολογικές και οικονομικές υποχρεώσεις παραμένουν υψηλές.

Σε σύγκριση με άλλους τομείς της ιατρικής, ένα μεγάλο μέρος αυτού του κόστους επιβαρύνει άμεσα το ίδιο το κτηνιατρείο.

Παράλληλα, λέει ο κύριος Αστήθας, ιδιαίτερα σε επίπεδο γειτονιάς, αναπτύσσεται συχνά μια προσωπική σχέση με τον κηδεμόνα. Αυτό δημιουργεί μια επιπλέον ανθρώπινη διάσταση, όπου ο κτηνίατρος καλείται, πολλές φορές, να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιστημονική του ευθύνη. Αλλά και στην κατανόηση της πραγματικότητας του άλλου.

Η σχέση κτηνιάτρου και κηδεμόνα

Σε αυτό το πλαίσιο, τονίζει ο κύριος Αστήθας, η συμβολή του κηδεμόνα είναι καθοριστική. Ο σεβασμός στον χρόνο και στα όρια του επαγγελματία, η κατανόηση ότι η ιατρική έχει όρια, μπορούν να συμβάλλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της συνολικής φροντίδας. Όπως και η αποδοχή της ανάγκης για δεύτερη γνώμη, όταν απαιτείται και η σωστή χρήση 24ωρων κλινικών για επείγοντα περιστατικά.

Η σχέση κτηνιάτρου και κηδεμόνα, δηλώνει ο κύριος Αστήθας, δεν είναι αντιπαραθετική. Είναι μια σχέση συνεργασίας με κοινό στόχο την υγεία και την ευημερία του ζώου.

Ο κτηνιατρικός κλάδος στις ημέρες μας

Σύμφωνα με τον κύριο Αστήθα, η κτηνιατρική σήμερα βρίσκεται σε ένα σημείο μετάβασης.
Ο κτηνίατρος καλείται να ανταποκριθεί σε πολλαπλούς ρόλους ως επιστήμονας, χειρουργός, σύμβουλος, διαχειριστής συναισθημάτων και επιχειρηματίας.
Πίσω από κάθε ιατρική πράξη υπάρχει ένας άνθρωπος που προσπαθεί καθημερινά να ισορροπήσει ανάμεσα στη γνώση, την ευθύνη και τις απαιτήσεις της πραγματικότητας.

Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο υπεύθυνος επιστήμονας οφείλει – και στην πράξη προσπαθεί- να εξελίσσεται διαρκώς.
Η συνεχής επιμόρφωση, η παρακολούθηση των επιστημονικών εξελίξεων και η βελτίωση των δεξιοτήτων, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της κτηνιατρικής ιδιότητας.Στην κτηνιατρική, η γνώση δεν σταματά ποτέ. Είναι ένα επάγγελμα που απαιτεί διαρκή εξέλιξη, προσωπική ευθύνη και σεβασμό απέναντι στην επιστήμη και στο ζώο.

Καταληκτική φράση του κυρίου Αστήθα είναι: «Αυτός ο συνεχής αγώνας για βελτίωση είναι που διατηρεί ζωντανή τη σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον κτηνίατρο και τον κηδεμόνα. Μια σχέση που παραμένει «θεμέλιο» για την ουσιαστική φροντίδα των ζώων».

Ο κτηνίατρος, Κωνσταντίνος Αστήθας

⃰ Ο κύριος Κωνσταντίνος Αστήθας είναι κτηνίατρος, απόφοιτος του Πανεπιστημίου Δασοτεχνίας της Σόφιας, με μεταπτυχιακό στην «Ηθική, Δίκαιο και Ευζωία των Ζώων».

Από το 2017 διαχειρίζεται παθολογικά και χειρουργικά περιστατικά.

Προσφέρει τις υπηρεσίες του στην Ελληνική Φιλοζωική Εταιρεία στο Κορωπί και στο ιδιωτικό του ιατρείο, PrimeVet στα Σπάτα.