Ποια είναι η ευθύνη του ανθρώπου στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς του σκύλου

Ο μοναδικός υπεύθυνος για τη συμπεριφορά του σκύλου δεν είναι άλλος από τον κηδεμόνα του. Και οφείλει να τον καθοδηγεί σωστά.

«Η συμπεριφορά ενός σκύλου είναι ένα θέμα που συχνά παρερμηνεύεται. Πολλοί κηδεμόνες στέκονται μόνο στο αποτέλεσμα, δηλαδή σε αυτό που βλέπουν στην καθημερινότητα χωρίς να εξετάζουν τι έχει προηγηθεί. Αλλά και ποιος είναι ο δικός τους ρόλος στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς», υπογραμμίζει ο επαγγελματίας εκπαιδευτής σκύλων, Αγησίλαος Τσάμπηρας.
Κι όμως, η συμπεριφορά του σκύλου δεν είναι κάτι αποκομμένο από το περιβάλλον στο οποίο ζει.

 Ο σκύλος χρειάζεται συνέπεια και σαφήνεια, για να μπορέσει να κατανοήσει τι ισχύει μέσα στο περιβάλλον του

Τα όρια δεν σημαίνουν σκληρότητα ή έλλειψη φροντίδας

Αντίθετα, αναφέρει ο κύριος Τσάμπηρας, επηρεάζεται άμεσα από τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος τον καθοδηγεί, του θέτει όρια και επικοινωνεί μαζί του.

Εξηγεί ότι ο σκύλος δεν γεννιέται έτοιμος να ενταχθεί στον ανθρώπινο τρόπο ζωής. Έρχεται στον κόσμο με ένστικτα, με μια συγκεκριμένη φυσική τάση να αντιλαμβάνεται διαφορετικά το περιβάλλον, τις σχέσεις και τα όρια. Αυτό σημαίνει ότι η συμβίωσή του με τον άνθρωπο δεν είναι αυτονόητη. Χρειάζεται πλαίσιο, καθαρή επικοινωνία και συνέπεια.

Από τη στιγμή, λοιπόν, που κάποιος αποφασίζει να πάρει έναν σκύλο, αναλαμβάνει μαζί και την ευθύνη να τον βοηθήσει να προσαρμοστεί με ασφάλεια και ισορροπία στην καθημερινότητά του.

Όταν αντιμετωπίζουμε τον σκύλο σαν άνθρωπο

Ένα από τα πιο συχνά λάθη που συναντά κανείς στην πράξη, τονίζει ο κύριος Τσάμπηρας, είναι η τάση να αντιμετωπίζεται ο σκύλος σαν άνθρωπος. Πολλοί κηδεμόνες, με καλή πρόθεση, τού αποδίδουν ανθρώπινα συναισθήματα, ανθρώπινο τρόπο σκέψης και ανθρώπινες προσδοκίες.
Τον φροντίζουν, τον αγαπούν και θέλουν το καλύτερο για εκείνον. Όμως, πολλές φορές αυτή η πρόθεση μπερδεύεται με μια προσέγγιση, που τελικά δεν τον βοηθά.

Ο σκύλος, αποσαφηνίζει ο ειδικός, δεν είναι άνθρωπος. Δεν ερμηνεύει τον κόσμο όπως εμείς. Και δεν μπορεί να λειτουργήσει σωστά, μέσα σε ένα περιβάλλον που τού ζητά να κατανοεί κανόνες χωρίς να τού έχουν γίνει ξεκάθαροι.

Όταν αγνοείται η ζωώδης φύση του, παραβλέπονται οι πραγματικές του ανάγκες. Έτσι, η καθημερινότητά του βασίζεται περισσότερο στο συναίσθημα του ανθρώπου, παρά στη δική του κατανόηση και τότε αρχίζει να δημιουργείται σύγχυση. Και η σύγχυση είναι συχνά η αρχή πολλών προβλημάτων συμπεριφοράς, υπογραμμίζει ο κύριος Τσάμπηρας.

Η αστάθεια είναι συχνά η πηγή του προβλήματος

«Ένα ακόμη πολύ συχνό λάθος είναι η αστάθεια. Σήμερα μια συμπεριφορά επιτρέπεται, αύριο απαγορεύεται και μεθαύριο γίνεται πάλι ανεκτή επειδή «δεν πειράζει». Τα όρια αλλάζουν ανάλογα με τη διάθεση, τον χρόνο ή την ανοχή του ανθρώπου», λέει ο εκπαιδευτής.

Συνεχίζει λέγοντας ότι για έναν σκύλο, όμως, αυτό δεν είναι λειτουργικό. Ο σκύλος χρειάζεται συνέπεια και σαφήνεια, για να μπορέσει να κατανοήσει τι ισχύει μέσα στο περιβάλλον του.
Αν όλα αυτά απουσιάζουν, δεν ξέρει ποιο είναι το σωστό πλαίσιο και προσπαθεί μόνος του να βρει τρόπο να λειτουργήσει μέσα στο χάος.
Αυτό συχνά εκφράζεται με συμπεριφορές που ο κηδεμόνας χαρακτηρίζει ως δύσκολες, ενώ στην πραγματικότητα είναι αποτέλεσμα ασυνεπούς καθοδήγησης.

Οι μικρές παραχωρήσεις «χτίζουν» μεγάλες δυσκολίες

Στην αρχή, περιγράφει ο κύριος Τσάμπηρας, πολλά πράγματα μοιάζουν αθώα. Ένας σκύλος είναι μικρός, χαριτωμένος, κάνει κάτι που φαίνεται ασήμαντο και ο άνθρωπος το προσπερνά. Συχνά ακούγεται η φράση: «είναι ακόμα μικρός» ή «δεν πειράζει, τώρα».

Ωστόσο, αυτό που σήμερα μοιάζει ασήμαντο, αύριο, μπορεί να έχει παγιωθεί ως σταθερή συμπεριφορά.
Ο σκύλος μαθαίνει μέσα από την επανάληψη και την εμπειρία. Αν κάτι επιτρέπεται συστηματικά, το ενσωματώνει στην καθημερινότητά του ως αποδεκτό. Έτσι, πολλές συμπεριφορές που αργότερα προβληματίζουν τον κηδεμόνα δεν εμφανίζονται ξαφνικά. Έχουν «χτιστεί» σταδιακά, μέσα από μικρές, καθημερινές παραχωρήσεις που δεν αξιολογήθηκαν σωστά από την αρχή.

Το «ξαφνικά», συνήθως, δεν είναι ξαφνικό στη συμπεριφορά του σκύλου

Σύμφωνα με τον κύριο Τσάμπηρα, πολύ συχνά, ο κηδεμόνας απευθύνεται σε επαγγελματία όταν η κατάσταση έχει ήδη δυσκολέψει.
Μία από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που ακούγονται είναι: «το ξεκίνησε ξαφνικά χωρίς λόγο». Στην πράξη, όμως, αυτό συμβαίνει σπάνια.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, έχουν προηγηθεί μικρά λάθη, ασάφειες ή κενά στην καθημερινή επικοινωνία, όχι απαραίτητα από αδιαφορία, αλλά από άγνοια. Ο σκύλος, όμως, δεν λειτουργεί με βάση την πρόθεση του ανθρώπου, αλλά με βάση αυτό που βιώνει επαναλαμβανόμενα. Έτσι, όσα επαναλαμβάνονται, αφομοιώνονται και γίνονται μέρος της συμπεριφοράς του.

Αυτός είναι και ο λόγος που η έγκαιρη παρέμβαση έχει τόσο μεγάλη σημασία. Όσο νωρίτερα εντοπίζεται μια δυσκολία, τόσο πιο εύκολα, μπορεί να αντιμετωπιστεί.

Η εκπαίδευση δεν είναι λύση ανάγκης

Πολλοί, αναφέρει ο κύριος Τσάμπηρας, εξακολουθούν να βλέπουν την εκπαίδευση ως κάτι που χρειάζεται μόνο, όταν προκύψει πρόβλημα.

Στην πραγματικότητα, όμως, η εκπαίδευση είναι πρωτίστως πρόληψη. Είναι ο τρόπος με τον οποίο «χτίζεται» μια κοινή βάση επικοινωνίας ανάμεσα στον σκύλο και τον κηδεμόνα του.
Δεν αφορά μόνο στη διαχείριση μιας ανεπιθύμητης συμπεριφοράς. Αφορά στην καθημερινή κατανόηση, στην ομαλή συμβίωση και στην ασφάλεια.

Όταν ο άνθρωπος μάθει να επικοινωνεί σωστά και όταν ο σκύλος λάβει από νωρίς το κατάλληλο πλαίσιο, η καθημερινότητα γίνεται πιο ήρεμη. Αλλά και πιο προβλέψιμη και για τις δύο πλευρές.
Ο ρόλος του επαγγελματία εκπαιδευτή δεν είναι μόνο να καθοδηγήσει τον σκύλο. Αλλά και να βοηθήσει τον άνθρωπο να κατανοήσει τι χρειάζεται να αλλάξει ο ίδιος στον τρόπο που σχετίζεται μαζί του.

Τα όρια δεν αναιρούν την αγάπη

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που έχουν τη λανθασμένη αντίληψη, λέει ο εκπαιδευτής, ότι η καθοδήγηση και τα όρια έρχονται σε αντίθεση με την αγάπη. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Ένας σκύλος που ζει σε ένα περιβάλλον με καθαρό πλαίσιο, συνέπεια και σταθερότητα νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια.

Τα όρια δεν σημαίνουν σκληρότητα ή έλλειψη φροντίδας. Σημαίνουν κατανόηση των πραγματικών αναγκών του σκύλου και σεβασμό στη φύση του. Αυτή η κατανόηση είναι που θέτει τις βάσεις για μια πιο ισορροπημένη σχέση.

Τελικά, λέει ο κύριος Τσάμπηρας, η ανθρώπινη ευθύνη στη συμπεριφορά του σκύλου είναι πολύ μεγαλύτερη από όσο πιστεύουμε. Και όσο νωρίτερα το αναγνωρίσουμε, τόσο πιο γερά θεμέλια μπορούμε να βάλουμε, για μια λειτουργική, ασφαλή και ουσιαστική συμβίωση.

Ο επαγγελματίας εκπαιδευτής σκύλων, Αγησίλαος Τσάμπηρας

⃰ Ο κύριος Αγησίλαος Τσάμπηρας είναι επαγγελματίας εκπαιδευτής σκύλων με περισσότερα από 15 χρόνια εμπειρίας.

Εξειδικεύεται στην προεκπαίδευση κουταβιών, στη βασική υπακοή και στην αντιμετώπιση προβλημάτων συμπεριφοράς.

Στόχος του είναι να διαμορφώνει μια ισορροπημένη καθημερινότητα για τον σκύλο και τον κηδεμόνα του.

Είναι μέλος του Πανελλήνιου Συλλόγου Εκπαιδευτών Σκύλων και ιδρυτής του Think Like a Dog.

Facebook: Think like a dog

Instagram: agisilaos.tsampiras

Tik Tok: agisilaos_tsamp

LinkedIn: Agisilaos Tsampiras

Youtube: ΑΓΗΣΙΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΗΡΑΣ @thinklikeadoggr