Βασίλης Αργυρόπουλος: Από την πάστα των μεγάλων

Ένας μεγάλος ακόμα που μας έφυγε. Σα να τους έχουμε πολλούς. Από την πάστα των μεγάλων ήταν πλασμένος ο Βασίλης Αργυρόπουλος. Θα είχε κατακτήσει την παγκόσμια δόξα αν σταδιοδρομούσε σε άλλη χώρα. Αρκέσθηκε στην πικρή δάφνη του τόπου του. Αποσύρεται τώρα αφού επί σαράντα χρόνια σκόρπισε τη χαρά. Αλλά δεν είναι η πρόθεσή μας να προσθέσουμε μια ακόμα νεκρολογία στις τόσες που γράφονται. Θα σταματήσουμε μόνο στο τελευταίο έργο που ο θιασάρχης ανέβασε προχτές στο κρεββάτι του «Ευαγγελισμού» — το μόνο δραματικό έργο που ο σπάταλος αυτός χορηγός του γέλιου αποφάσισε να περιλάβη στο ρεπερτόριό του. «Υστάτη ώρα» πρέπει να είναι ο τίτλος του. Επιτρέψτε να σας επαναλάβω την τελευταία σκηνή της τελευταίας πράξεως του έργου. Η σκηνή, όπως είπαμε, παρουσιάζει το θάλαμο νοσοκομείου. Ο πρωταγωνιστής, δίνοντας τη μάχη με το θάνατο, καλεί την παρτεναίρ του, που ήταν και η σύντροφος της ζωής του, την κρατά από το χέρι και της εμπιστεύεται τη στερνή του θέληση: Να γίνη η κηδεία του από το Μητροπολιτικό ναό. Γιατί εκεί στην πλατεία του ναού —εξηγεί ο Αργυρόπουλος— είν’ ένα καφενεδάκι που το λένε «Πάρος». Σ’ αυτό μαζεύονται οι Παριανοί της Αθήνας. Παριανός και ο καλλιτέχνης, εκεί πήγαινε τα πρώτα χρόνια της νεότητάς του, πριν τον πάρη η διασημότητα στον τροχό της, κι’ έπαιζε κοντσίνα με τους συμπατριώτες του. Από κει να τον περάσουν, κι’ αν φθάνουν στην ακοή των νεκρών οι ψίθυροι των ζωντανών, από των πατριωτών του τα χείλη ν’ ακούση τον ύστατο χαιρετισμό.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 2.5.1953, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Πόσο μας δένει το χώμα της γης που μας γέννησε! Ένας ομφάλειος λώρος, από τον οποίο ποτέ δεν αποσπάται ο άνθρωπος. Μια αόρατη μεμβράνη που μας δένει με τη γωνιά όπου ήρθαμε στην πρώτη επαφή με τη ζωή. Όσο μακρυά κι’ αν ζήσετε, όσο κι’ αν αναπτυχθήτε, όσο ψηλά κι’ αν ανεβήκατε στην πυραμίδα της ζωής, έρχεται ώρα —η τελευταία ώρα— που η σκέψη πηγαίνει κι’ αράζει σ’ ένα λιμανάκι, σε μια πλαγιά, στην καλύβα του κάμπου, κάτω από μια καρυδιά… Νομίζατε πως είχατε απαγκιστρωθή από την επίδραση του τόπου σας. Ούτε τον σκεπτόσαστε. Έπρεπε να σας το θυμίσουν για να το θυμηθήτε. Κάποτε είναι και τεχνητή η λήθη. Όταν ο τόπος της γεννήσεως, άσημος ή κακόηχος, δεν κολακεύει τη ματαιοδοξία μας. Εκείνο το ευλογημένο Γουρουνοχώριον, η Κουκουράβα, η Χωράφα, το Μποχώριον, το Τραγονήσι… Ούτε να τ’ ακούσουμε. Τις περισσότερες όμως φορές η λήθη έρχεται μόνη. Τόσα χρόνια μακρυά. Κανένας σύνδεσμος. Τίποτα που να σας θυμίζη το χωριό. Πέθαναν οι δικοί σας που ήταν ο συνδετικός κρίκος. Υψηλός ο πυρετός της ζωής, βουνό οι ασχολίες σας. Καταποντίσθηκε στο πέλαγος της λησμονιάς το νησάκι που ήταν το σημείο του ξεκινήματός σας. Αλλά χαμένο στους βυθούς του το νησάκι, δεν ανησυχεί. Ξέρει ότι κάποτε θ’ αναδυθή, για να ζήση μαζί σας τη δεύτερη ζωή του. Θ’ αναδυθή όταν μας πάρουν τα χρόνια, τότε που αρχίζει να μας στενεύει η Πολιτεία, να νιώθουμε ξένοι σ’ αυτήν, στην οποία καταναλώσαμε τη δραστηριότητά μας, όπου έχουμε τις γνωριμίες μας, και νοσταλγοί ακουμπούμε τη σκέψη σε κάποιο κατσάβραχο, σε μια κουκίδα της θάλασσας, σε μια χαράδρα, στον αυλόγυρο κάποιου αγίου, στην κουφάλα του πλατάνου, σ’ ένα καμπαναριό, σε μια κορομηλιά, στη μάντρα που πηδούσαμε, στη βάρκα που μας λίκνισε. Ω, και να μπορούσαμε ν’ ανασύρουμε τις άγκυρες και να γυρίσουμε πίσω στη φωλιά μας.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 30.4.1953, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Αλλά η ζωή δεν υποχωρεί πάντα στις αδυναμίες μας. Μακρυά απ’ τη γενέτειρα μάς αφήνει να κλείσουμε τα μάτια. Και τότε έρχεται η ίδια η γενέτειρα, για ν’ απωθήση όσα μας κυκλώνουν στην επιθανάτια κλίνη και να κυριαρχήση αυτή στη σκέψη και στη φαντασία μας. Πολλά θα είχε να πη κανείς. Κάποια υποθήκη να διατυπώση, κάποια μνημειώδη φράση για να τον θυμούνται, μια κορόνα που να κάνη εντύπωση, ένα κύκνειο, άξιο της φήμης που περιβάλλει τον μελλοθάνατο. Μια τελευταία φράση καλλωπισμένη. Έχει και το τέρμα την κοκεταρία του. Και τι του έρχεται στη σκέψη του Αργυρόπουλου; Ένα τίποτα. Το καφενείο «Πάρος»…

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 30.4.1953, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Από την «Πάρο» τον πέρασαν, και οι καλοί Παριανοί άφησαν στη μέση το τάβλι τους, σηκώθηκαν με ευλάβεια και κάνοντας το σταυρό τους ξεπροβόδισαν τον πρωταγωνιστή. Από συμπατριώτες του τα τελευταία χειροκροτήματα. Και —τι κακή σύμπτωση!— να είναι τα μόνα στα οποία δεν τα κατάφερε να υποκλιθή…

*Κείμενο του Παύλου Παλαιολόγου, που έφερε τον τίτλο «Η τελευταία πράξη» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Το Βήμα» το Σάββατο 2 Μαΐου 1953. Λίγες μόλις ημέρες νωρίτερα, το πρωί της Τετάρτης 29ης Απριλίου 1953, είχε αποβιώσει, προδομένος από την καρδιά του, ο Βασίλης Αργυρόπουλος, ένας από τους πρωταγωνιστές του ελληνικού θεάτρου κατά το Μεσοπόλεμο αλλά και εν γένει κατά τον περασμένο αιώνα.

Ο παριανής καταγωγής Αργυρόπουλος είχε ξεκινήσει τη θεατρική πορεία του ως δόκιμος ηθοποιός στο θίασο της Κυβέλης, το 1911.

Πηγή: ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ

Ο «Βασιλάκης» —έτσι ήταν γνωστός στους θεατρικούς κύκλους— με την ελαφρώς ιδιάζουσα προφορά κατάφερε να αναδειχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες του ελληνικού θεάτρου και σε έναν από τους άσους της κωμωδίας.

Αξιοποιώντας —ομολογουμένως με πνεύμα ευσυνειδησίας και δημιουργικότητας—την πνευματική του καλλιέργεια και το καλλιτεχνικό του ταλέντο, ο Αργυρόπουλος συνέβαλε τα μέγιστα στην ανάπτυξη της ελληνικής θεατρικής παραγωγής, ως θιασάρχης αλλά και ως πρωταγωνιστής. Αγκάλιασε τα ελληνικά έργα, τα έπαιξε με αγάπη και ανέδειξε πολλούς νέους έλληνες θεατρικούς συγγραφείς (μια από τις μεγαλύτερες δημιουργίες του υπήρξε «Το στραβόξυλο» του Δημήτρη Ψαθά).

Πηγή: ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ