1η Μαΐου 2004: Η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ – Η σημασία, οι πρωταγωνιστές

Ο μείζων στρατηγικός σκοπός επιτεύχθηκε. Η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς ειδικούς για αυτήν όρους, έστω και χωρίς επίλυση του πολιτικού προβλήματος, απομακρύνει ίσως οριστικά τον κίνδυνο να περιέλθει στο σύνολό της υπό τον τουρκικό έλεγχο, όπως συνέβη με το βόρειο τμήμα της. Εν πάση περιπτώσει θα παύσει να ζει υπό την απειλή του περιστρόφου, ουσιαστικά μόνη και απροστάτευτη και με την αμφίβολης πειστικότητας και αποτελεσματικότητας εγγύηση τού σχεδόν λησμονημένου ενιαίου αμυντικού χώρου. Το να καθίσταται τμήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η μικροσκοπική Κύπρος, de facto διχοτομημένη και πλήρως αδύναμη να υπερασπισθεί εαυτήν από οποιαδήποτε απειλή, είναι επίτευγμα, που ορθότατα εξετίμησε και υποστήριξε ομόθυμα ολόκληρος ο κυπριακός λαός (και όλα τα κόμματά του συμπεριλαμβανομένου του πανίσχυρου κομμουνιστικού ΑΚΕΛ).

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 22.12.2002, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Το αν θα επακολουθήσει και αποκατάσταση της ενότητας της Κύπρου υπό ενιαία διακυβέρνηση και ειρηνική και εποικοδομητική συνύπαρξη των δύο κοινοτήτων θα κριθεί κατά το επόμενο τρίμηνο με το υπό συζήτησιν σχέδιο Ανάν, με περισσότερο πια χρόνο και δυνατότητες περαιτέρω βελτιώσεώς του. Άραγε, όμως, αν στο δημοψήφισμα καταψηφισθεί το σχέδιο από τους Ελληνοκυπρίους (σ.σ. όπερ και εγένετο τελικά, την 24η Απριλίου 2004), θα παραμείνει ισχυρή η απόφαση για ένταξη, ώστε η ελεύθερη Κύπρος να μπορεί, χωρίς να απειλείται πια από το άγχος της επικίνδυνης και επισφαλούς μοναξιάς, να συνεχίσει την επιτυχή πορεία της προς την πρόοδο και την ευημερία που ήδη είχε κατακτήσει παρά τον Αττίλα; Είναι ένα καίριο ερώτημα, στο οποίο ο επίτροπος κ. Φερχόιγκεν (σ.σ. ο τότε αρμόδιος για τη διεύρυνση της ΕΕ επίτροπος Γκίντερ Φερχόιγκεν) έδωσε μια κάθε άλλο παρά καθησυχαστική απάντηση και ίσως αποκαλύπτει παγίδα σε βάρος της Κύπρου.

«ΤΑ ΝΕΑ», 3.5.2004, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Εν πάση περιπτώσει, και με βάση την αισιόδοξη εκδοχή, ας υπογραμμισθεί ότι η Κύπρος δεν θα έμπαινε ποτέ στην ΕΕ αν δεν είχε προηγηθεί η Ελλάς. Και η ένταξη της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα έγινε παρά τη λυσσώδη αντίδραση του ΠΑΣΟΚ και της κομμουνιστικής Αριστεράς. Και αυτή την προϋπόθεση την είχε εξασφαλίσει με την αγωνιστικότητα και το πείσμα του ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Καραμανλής. Στον ίδιο άλλωστε μεγάλο πολιτικό ηγέτη οφείλεται και η άλλη προϋπόθεση της κυπριακής ένταξης, που ήταν η προηγηθείσα ανακήρυξή της σε ανεξάρτητο κράτος. Μπορεί οι συνθήκες της Ζυρίχης και του Λονδίνου να μην ήταν η ιδεώδης λύση, αλλά μάλλον ήταν καλύτερες από το σημερινό, αναπόφευκτο ίσως, σχέδιο Ανάν. Εκείνοι όμως που πολέμησαν και τις συνθήκες ανεξαρτησίας αλλά και τις άλλες σημαντικότερες ευκαιρίες λύσεων, όπως το σχέδιο Χάρτινγκ ή το ακόμη καλύτερο σχέδιο Άτσεσον, είναι αυτοί που και σήμερα απορρίπτουν την όντως πιο επώδυνη λύση Ανάν, θρηνούντες όμως υποκριτικά για τις προγενέστερες χαμένες ευκαιρίες.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 16.4.2003, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Να υπενθυμίσω εδώ ότι επί κυβερνήσεως Μητσοτάκη (σ.σ. του πρεσβυτέρου) ενθαρρύνθηκε αποτελεσματικά η κυπριακή κυβέρνηση να υποβάλει την υποψηφιότητα για ένταξη. Επίσης το κόμμα της ΝΔ υπό τον κ. Κώστα Καραμανλή απεδύθη σε διεθνή εκστρατεία για να πείσει τα συγγενή ευρωπαϊκά κόμματα, που κυβερνούν ορισμένες από τις 15 χώρες της ΕΕ, για την απρόσκοπτη και χωρίς όρους ένταξη της Κύπρου. Ασταμάτητες και σκληρές ήταν επίσης οι μάχες που έδωσαν οι ευρωβουλευτές της στις Βρυξέλλες και στο Στρασβούργο, μαζί με τους περισσότερους συναδέλφους των άλλων κομμάτων, για να κρατούν πάντα ζωντανό το κυπριακό πρόβλημα με ψηφίσματα και εκθέσεις που υπογράμμιζαν την ανάγκη δίκαιης επίλυσής του. Εν τούτοις δεν βρέθηκε κανένας κυβερνητικός παράγων να αναγνωρίσει αυτή την πολύπλευρη και αποφασιστική συνεισφορά, μολονότι χωρίς αυτή την ομοψυχία δεν θα υπήρχε η σημερινή ευτυχής κατάληξη.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 17.4.2003, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Αναμφίβολα πάντως δικαιούται τον έπαινο ο πρωθυπουργός Κ. Σημίτης και ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Παπανδρέου, και ορθώς και επαξίως τιμάται ο αείμνηστος Γιάννος Κρανιδιώτης, ενώ κακώς αγνοείται (επειδή ίσως είναι εν ζωή και σε πλήρη δράση) ο πρώτος υπέρμαχος της κυπριακής ένταξης κ. Πάγκαλος.

Φυσικά, οι κορυφαίοι πρωταγωνιστές στη συλλογική αυτή προσπάθεια ήταν ο πρόεδρος Γλ. Κληρίδης, όλα τα κυπριακά κόμματα και ο πολυτάλαντος διαπραγματευτής της ένταξης πρώην πρόεδρος Γ. Βασιλείου, που ελπίζω να προταθεί ως ο πρώτος κύπριος επίτροπος.

*Άρθρο του διακεκριμένου δημοσιογράφου Γιάννη Μαρίνου, που έφερε τον τίτλο «Η ιστορική σημασία της ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Το Βήμα» την Κυριακή 22 Δεκεμβρίου 2002.

Ο Γιάννης Μαρίνος

Την 1η Μαΐου 2004, επί προεδρίας Τάσσου Παπαδόπουλου (2003-2008), η Κύπρος κατέστη πλήρες κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Είχαν προηγηθεί η υπογραφή της Συνθήκης Προσχώρησης των μελλοντικών κρατών-μελών της ΕΕ από τον Πρόεδρο Παπαδόπουλο και τον υπουργό Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, Γιώργο Ιακώβου, καθώς και η επικύρωση τής εν λόγω συνθήκης από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας (η πρώτη στις 16 Απριλίου 2003, η δεύτερη στις 14 Ιουλίου 2003).

Οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν ξεκινήσει και είχαν ολοκληρωθεί επί προεδρίας Γλαύκου Κληρίδη (1993-2003). Στην περίοδο αυτήν ανάγεται το άρθρο του Γιάννη Μαρίνου.

Στην κεντρική φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Ιακώβου υπογράφουν τη Συνθήκη Προσχώρησης της Κύπρου στην ΕΕ (Αθήνα, 16 Απριλίου 2003).