AI: Η Ευρωπαϊκή Ένωση απλοποίησε τον αυστηρότερο νόμο – Τι άλλαξε και γιατί έχει σημασία

Όταν ο νόμος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2024, χαιρετίστηκε ως ο αυστηρότερος σχετικός νόμος στον κόσμο.

Υπάρχει ανησυχία μήπως οι αλλαγές στον νόμο για την AI οδηγήσουν σε σιωπηλή απορρύθμιση

Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, όπως τονίζει το Euronews, η Ευρώπη έχει ήδη συμφωνήσει να τον τροποποιήσει.

Στις 7 Μαΐου, οι κυβερνήσεις της ΕΕ και οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε συμφωνία σχετικά με το λεγόμενο «AI omnibus», ένα πακέτο στοχευμένων τροποποιήσεων στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πρωτοβουλίας για την απλοποίηση του ψηφιακού τομέα.

Σύμφωνα με τους εμπνευστές του, στόχος είναι η μείωση της γραφειοκρατίας, η αντιμετώπιση των αλληλεπικαλυπτόμενων κανόνων και η παροχή μεγαλύτερου περιθωρίου ελιγμών στις επιχειρήσεις, χωρίς να καταργηθεί η βασική λογική της νομοθεσίας που βασίζεται στην εκτίμηση κινδύνου.

Το αποτέλεσμα είναι ένα αναθεωρημένο κανονιστικό πλαίσιο που παρατείνει τις προθεσμίες, περιορίζει τις υποχρεώσεις και αναδιαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόζεται η πιο φιλόδοξη ψηφιακή νομοθεσία της ΕΕ.

Το αν πρόκειται για έξυπνη προσαρμογή της πορείας ή για σιωπηλή απορρύθμιση εξαρτάται από το ποιον ρωτάς, σημειώνει το Euronews.

Οι αλλαγές στον νόμο της ΕΕ για την AI έχουν προκαλέσει μεγάλη συζήτηση.

Τι άλλαξε στον νόμο για την AI

Η πιο άμεση επίπτωση αφορά το χρονοδιάγραμμα. Τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης υψηλού κινδύνου που εμπίπτουν στο Παράρτημα 3 του νόμου για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τα οποία καλύπτουν τους τομείς της απασχόλησης, της εκπαίδευσης και της ασφάλισης υγείας, έχουν πλέον προθεσμία συμμόρφωσης έως τις 2 Δεκεμβρίου 2027, η οποία μετατέθηκε από το καλοκαίρι του 2026.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη που ενσωματώνεται σε φυσικά προϊόντα, όπως ιατρικές συσκευές ή βιομηχανικά μηχανήματα, διαθέτει περισσότερο χρόνο, καθώς οι υποχρεώσεις σχετικά με αυτή μετατέθηκαν έως τον Αύγουστο του 2028.

Το πεδίο εφαρμογής του όρου «υψηλού κινδύνου» έχει περιοριστεί.

Μόνο τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, η βλάβη των οποίων θα δημιουργούσε πραγματικούς κινδύνους για την υγεία ή την ασφάλεια, υπόκεινται στις αυστηρότερες υποχρεώσεις.

Τα εργαλεία που βοηθούν τους χρήστες ή βελτιστοποιούν την απόδοση δεν ενεργοποιούν πλέον αυτόματα το πλήρες καθεστώς, μια αλλαγή που χαιρετίζεται από τους κατασκευαστές αλλά αντιμετωπίζεται με καχυποψία από τους υπερασπιστές των καταναλωτών.

Οι αλληλεπικαλύψεις με άλλες νομοθετικές διατάξεις της ΕΕ έχουν περιοριστεί.

Όπου η κλαδική νομοθεσία ρυθμίζει τις λειτουργίες της Τεχνητής Νοημοσύνης στους τομείς της αεροπορίας, των ιατρικών συσκευών ή των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, οι επιχειρήσεις δεν θα υποβάλλονται πλέον σε παράλληλες αξιολογήσεις στο πλαίσιο και των δύο καθεστώτων.

Η αμφιλεγόμενη κίνηση για τον τομέα των μηχανημάτων

Μία από τις πιο αμφιλεγόμενες κινήσεις: ο τομέας των μηχανημάτων έχει εξαιρεθεί πλήρως από τον νόμο για την Τεχνητή Νοημοσύνη και διέπεται πλέον από δικό του κλαδικό κανονισμό.

Εταιρείες όπως η Siemens και η ASML είχαν ασκήσει έντονη πίεση για την αλλαγή αυτή. Για τον Σεργκέι Λαγκοντίνσκι, ευρωβουλευτή των Πρασίνων και μία από τις βασικές φωνές του Ευρωκοινοβουλίου σε θέματα ψηφιακής ρύθμισης, αυτό αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι.

«Με την εξαίρεση των μηχανημάτων, κάνουμε ένα πρώτο βήμα προς τον κατακερματισμό της ρύθμισης της Τεχνητής Νοημοσύνης», δήλωσε στο Euronews.

Ο ίδιος ανέφερε τις Ηνωμένες Πολιτείες ως προειδοποιητικό παράδειγμα, μια αγορά όπου η απουσία σαφών ομοσπονδιακών ρυθμιστικών πλαισίων έχει οδηγήσει στη δημιουργία ενός συνονθυλεύματος αντικρουόμενων κανόνων σε επίπεδο πολιτειών, αντί για ένα συνεκτικό πλαίσιο.

«Από τη μία πλευρά, όλοι μιλούν για το πόσο ελεύθερη και ανεξέλεγκτη είναι η αμερικανική αγορά της Τεχνητής Νοημοσύνης. Από την άλλη πλευρά, πολλοί δεν γνωρίζουν ποια πολιτεία ρυθμίζει τι», δήλωσε ο Λαγκοντίνσκι. «Δεν υπάρχουν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές και φραγμοί», πρόσθεσε.

Η συμφωνία εισάγει επίσης μια σημαντική νέα απαγόρευση: την απαγόρευση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης που δημιουργούν εικόνες σεξουαλικού περιεχομένου χωρίς τη συγκατάθεση των ατόμων που απεικονίζονται, συμπεριλαμβανομένων των deepfakes, η οποία θα τεθεί σε ισχύ στις 2 Δεκεμβρίου, καλύπτοντας έτσι ένα κενό που οι υφιστάμενοι κανόνες δεν είχαν καταφέρει να αντιμετωπίσουν.

Μία από τις πιο αμφιλεγόμενες κινήσεις είναι η εξαίρεση του τομέα των μηχανημάτων από τον νόμο για την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Τι σημαίνει για τις επιχειρήσεις

Για τις επιχειρήσεις, το πακέτο τροποποιήσεων προσφέρει περισσότερο χρόνο και λιγότερη γραφειοκρατία.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι μικρές εταιρείες μεσαίας κεφαλαιοποίησης επωφελούνται από την απλοποιημένη τεχνική τεκμηρίωση, τις παρατεταμένες προθεσμίες και την ευρύτερη πρόσβαση σε ρυθμιστικά «sandbox», όπου τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να δοκιμαστούν υπό προσωρινά χαλαρότερους κανόνες.

Οι αλλαγές είναι εκ σχεδιασμού αναλογικές: μια μικρή επιχείρηση που χρησιμοποιεί ένα έτοιμο chatbot αντιμετωπίζει πολύ λιγότερες απαιτήσεις από ό,τι μια επιχείρηση που πωλεί Τεχνητή Νοημοσύνη υψηλού κινδύνου για αποφάσεις πρόσληψης.

Ωστόσο, η συμμόρφωση συνεπάγεται πραγματικό κόστος, ενώ για όσους δεν πληρούν τις απαιτήσεις εξακολουθούν να υφίστανται πρόστιμα.

Ο Λαγκοντίνσκι δήλωσε ότι μπορεί να συμβιβαστεί με το συνολικό αποτέλεσμα.

«Η τελική συμφωνία είναι κάτι με το οποίο μπορούμε να συμβιβαστούμε. Δεν ανήκω σε εκείνους που λένε ότι πρόκειται για καταστροφή».

Ωστόσο, ήταν κατηγορηματικός όσον αφορά τα όρια αυτού του είδους της νομοθετικής διαδικασίας.

«Δεν μπορούμε να επαναλαμβάνουμε συνεχώς τη νομοθετική διαδικασία και να προσπαθούμε να ακολουθήσουμε παρακάμψεις. Υπάρχει μια διαδικασία που είναι πιο χρονοβόρα και η ακεραιότητα αυτής της διαδικασίας δεν πρέπει να τίθεται υπό αμφισβήτηση», τόνισε.

Η βασική πρόκληση

Πίσω από τις τεχνικές προσαρμογές κρύβεται ένα πιο δύσκολο ερώτημα: μπορεί κάποιος νόμος να συμβαδίσει με την Τεχνητή Νοημοσύνη;

Ο Λαγκοντίνσκι ήταν ειλικρινής.

«Με ανησυχεί το γεγονός ότι οι νομοθετικές μας διαδικασίες είναι πολύ πιο αργές σε σχέση με τον ταχύ ρυθμό της καινοτομίας», δήλωσε, καλώντας το Γραφείο Τεχνητής Νοημοσύνης της ΕΕ και την Επιτροπή να λειτουργήσουν ως ενδιάμεσοι ρυθμιστές, καλύπτοντας τα κενά μέσω κατευθυντήριων γραμμών, κωδικών δεοντολογίας και μέτρων επιβολής του νόμου, με ταχύτητα μεγαλύτερη από ό,τι επιτρέπουν οι πλήρεις νομοθετικοί κύκλοι.

«Η Επιτροπή είναι μερικές φορές πολύ διστακτική, αργή ή καθυστερεί να αναλάβει δράση, και γι’ αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό η Επιτροπή και η Υπηρεσία ΤΝ να λάβουν τις ευθύνες τους ακόμη πιο σοβαρά», σημείωσε.

Ο νόμος για την ΤΝ παραμένει, ακόμη και μετά από αυτές τις αλλαγές, ο πιο ολοκληρωμένος νόμος για την ΤΝ στον κόσμο, υποστηρίζει το Euronews.

Το πλαίσιο του, που βασίζεται στην εκτίμηση κινδύνου, παραμένει ανέπαφο.

Ωστόσο, η συμφωνία δημιουργεί ένα προηγούμενο: ο κανονισμός μπορεί να επανεξεταστεί. Η επόμενη δοκιμασία είναι αν το Γραφείο ΤΝ και τα κράτη μέλη θα επιβάλουν ό,τι απομένει, ή αν οι καθυστερήσεις και οι εξαιρέσεις θα υπονομεύσουν σιωπηλά τις φιλοδοξίες του νόμου.

Η επίσημη έγκριση από τις κυβερνήσεις της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται τους επόμενους μήνες, σημειώνει το Euronews.