Ο Τραμπ πιθανόν είναι σε δύσκολη θέση στο Ιράν – Και δεν μπορεί να απεμπλακεί, ακόμη και αν το θέλει

Ο Ντόναλντ Τραμπ συνηθίζει να αυτοαναιρείται όταν μιλάει. Επίσης, ενώ έχει χτίσει τη διεθνή οικονομική πολιτική των ΗΠΑ γύρω από τους δασμούς, έδειξε πως όταν στριμώχνεται, μπορεί ακόμη και να τους πάρει πίσω. Είτε γιατί «παίζει» με την αμερικανική ισχύ είτε γιατί με τον τρόπο αυτό ανεβοκατεβάζει τις αγορές μετοχών και πετρελαίου κατά το δοκούν.

Κάπως έτσι του αποδόθηκε και ο χαρακτηρισμός TACO (Trump Always Chickens Out ή Ο Τραμπ πάντα κάνει την κότα: δειλιάζει). Με έναν πόλεμο όμως δεν μπορεί να κάνει το ίδιο, ούτε να αποδώσει τις ευθύνες αλλού -όπως έκανε με τον Χέγκσεθ.

Όταν το πρωί της Δευτέρας ανακοίνωσε ότι αναστέλλει τις επιθέσεις στο Ιράν, γιατί όπως ισχυρίστηκε γιατί υπάρχει διαπραγμάτευση με την Τεχεράνη, όλοι αναρωτήθηκαν αν αυτή είναι άλλη μια TACO στιγμή. Αν δηλαδή ο Ντόναλντ Τραμπ δείλιασε. Άλλωστε, το Ιράν τον διέψευσε αμέσως. Πιθανόν, όμως, πλέον δεν μπορεί να ξεφύγει από τον πόλεμο ενάντια στο Ιράν, ακόμη και αν το θέλει.

REUTERS/Kevin Lamarque

Ο κίνδυνος κλιμάκωσης

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το CNN, η πιο ελπιδοφόρα εκδοχή είναι ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν φτάσει σε ένα σημείο όπου το κόστος περαιτέρω κλιμάκωσης θα ήταν τόσο φρικτό που και οι δύο χρειάζονται διέξοδο.

Ο Τραμπ, αν όσα λέγονται ισχύουν, έχει φέρει το Ιράν στα πρόθυρα της πλήρους καταστροφής. Και απειλεί να βομβαρδίσει τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας του Ιράν αν δεν ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ.

Η Τεχεράνη ορκίζεται να ανταποδώσει πυρπολώντας ζωτικές υποδομές σε κράτη του Κόλπου, συμμάχους των ΗΠΑ. Αν όλα αυτά συμβούν, εύκολα θα μπορούσαμε να οδηγηθούμε σε παγκόσμια ύφεση. Και βέβαια, να επιδεινωθούν οι συνθήκες, πολιτικές, οικονομικές και ανθρωπιστικές, για τους ίδιους τους Ιρανούς. Αυτούς τους οποίους ο Ντόναλντ Τραμπ υποτίθεται ότι θέλει να βοηθήσει.

Αλλά, ο σκεπτικισμός είναι η μόνη λογική αντίδραση στα λεγόμενα του Αμερικανού προέδρου. Όπως επισημαίνει το CNN, εξαιτίας της αντιφατικής ρητορικής του και της αδυναμίας της κυβέρνησης να επικαλεστεί με συνέπεια ένα επιχείρημα για τον πόλεμο ή να σχεδιάσει μια στρατηγική εξόδου, οποιαδήποτε μεμονωμένη δήλωση των ΗΠΑ στερείται αξιοπιστίας.

Παραβιάζοντας τα δικά του τελεσίγραφα

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δείξει χαρακτηριστική ασυνέπεια λόγων και έργων. Δύο φορές έχει προχωρήσει σε βομβαρδισμό του Ιράν την ώρα που έκανε συνομιλίες. Συνεπώς, κανείς δεν θα εκπλαγεί αν παραβιάσει και τώρα το δικό του πενθήμερο μορατόριουμ στις επιθέσεις στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας.

Επίσης δεν είναι λίγοι –κυνικοί;- που πιστεύουν ότι το μορατόριουμ γίνεται μόνο για τις παγκόσμιες αγορές. Ίσως προσπαθεί να δημιουργήσει ένα «μαξιλάρι σταθερότητας», έπειτα από την κατάρρευση των αγορών και την εκτόξευση της τιμής του πετρελαίου. Το έχει κάνει ξανά –και με τους δασμούς.

Κι ύστερα κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ότι ο Τραμπ αγοράζει χρόνο για να φτάσουν οι πεζοναύτες και οι αλεξιπτωτιστές στη Μέση Ανατολή. Και ύστερα να επιχειρήσει να καταλάβει το νησί Χαργκ, τον σημαντικότερο ενεργειακό κόμβο του Ιράν.

Ο πρόεδρος των υπερβολών

Ταυτόχρονα, επισημαίνει το αμερικανικό δίκτυο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ λατρεύει τις υπερβολές.

Ισχυρισμοί όπως ότι το Ιράν «επιθυμεί απεγνωσμένα» συμφωνία ή ότι υπάρχει «τεράστια διπλωματική πρόοδος» πιθανόν είναι υπερβολές. Ή σκόπιμη εξαπάτηση. Ένα εργαλείο που χρησιμοποιούν οι πολιτικοί για να δημιουργήσουν χώρο για σημαντικές ανακαλύψεις. Επίσης, μπορεί να είναι τέχνασμα για να του επιτραπεί να υποστηρίξει ότι οι σκληρές τακτικές του είχαν σφυρηλατήσει διπλωματική πρόοδο.

REUTERS/Kevin Lamarque

Αυτή η απρόβλεπτη φύση και η τάση να προσπαθεί να μετριάσει τις κρίσεις που δημιούργησε ο ίδιος είναι γνωστή και στην προσωπική και στην επιχειρηματική ζωή και στην πολιτική καριέρα του Τραμπ. Ακόμη και από τις συγκρούσεις του με το δικαστικό σύστημα. Πρόκειται για τεχνική. Ο Τραμπ καθυστερεί τους υπολογισμούς και αναβάλλει τις χειρότερες συνέπειες των πράξεών του αυτοσχεδιάζοντας συνεχώς.

Αυτοσχεδιασμοί και πόλεμος

Μπορεί να κάνει το ίδιο και στον πόλεμο, όμως;

Το Ιράν μπορεί να έχει υπερνικηθεί από την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ και να υποστεί εξαιρετικά βαριές απώλειες στις ένοπλες δυνάμεις του. Ωστόσο, ενώ βρισκόμαστε στην τέταρτη εβδομάδα του πολέμου, η Τεχεράνη έχει επίσης επιδείξει ισχύ. Έχει κλείσει τα Στενά του Ορμούζ και κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία. Παράλληλα, και τις πολιτικές ελπίδες των Ρεπουμπλικανών για τις εκλογές του Νοεμβρίου.

Και δεν υπάρχει τίποτα που να αποδεικνύει ότι το ιρανικό καθεστώς έχει γίνει λιγότερο σκληροπυρηνικό μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα. Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει. Ειδικά αν, όπως πιστεύουν ορισμένοι ειδικοί, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης έχει πλέον τον πλήρη έλεγχο στη χώρα μετά τους «αποκεφαλισμούς» της ηγεσίας της.

Στο παρελθόν η Ουάσιγκτον έχει μιλήσει με σχετικά μετριοπαθείς Ιρανούς αξιωματούχους, μόνο και μόνο για να βρει πιο ριζοσπαστικές προσωπικότητες που αντιτίθενται σε συμβιβασμούς.

Επίσης, σημειώνει το CNN, δεν θα ήταν έκπληξη αν οι ηγέτες του Ιράν ερμηνεύσουν τις ανατροπές, τις αντιφάσεις και τις συναισθηματικές εξάρσεις του Ντόναλντ Τραμπ ως σημάδια ότι η στρατηγική τους να επιβάλουν οικονομικές συνέπειες αποδίδει.

Μόνο κακές επιλογές

Κανείς δεν μπορεί να ξέρει τι επιφυλάσσει το μέλλον στο Ιράν. Μέχρι στιγμής, πάντως, παρά τα πλήγματα και τους «αποκεφαλισμούς» δεν υπάρχουν σαφή δημόσια σημάδια διάλυσης.

Επίσης, ο Τραμπ δεν έχει ακόμη εξηγήσει γιατί το Ιράν θα εγκατέλειπε τον κύριο μοχλό πίεσης που έχει (τα Στενά του Ορμούζ) χωρίς ουσιαστικές παραχωρήσεις από τις ΗΠΑ.

Συνεπώς, ο Αμερικανός πρόεδρος χρειάζεται τις συνομιλίες. Οι επιλογές που έχει μπροστά του, διαφορετικά, είναι μόνο κακές.

Αν κλιμακώσει τον πόλεμο στην τρέχουσα μορφή του, πλήττοντας και ενεργειακές υποδομές στο Στενό, δεν υπάρχουν εγγυήσεις ότι αυτό θα είχε αποτέλεσμα. Ούτε θα υποβάθμιζε τόσο πολύ τις δυνατότητες της Τεχεράνης, ούτε θα ήταν ασφαλές για τα πλοία να διέρχονται.

Αν αποφασίσει χερσαία επιχείρηση, θα διασχίσει έναν πολιτικό Ρουβίκωνα. Θα πάει κόντρα στους δικούς του αγώνες ενάντια στους αιώνιους πολέμους όπου ενεπλάκησαν οι ΗΠΑ.

Η επιλογή TACO, σε συνδυασμό με μια δήλωση νίκης (ακόμη και fake) φαίνεται ελκυστική. Αλλά η αποχώρηση από τη Μέση Ανατολή θα άφηνε τους συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο εκτεθειμένους σε ένα θυμωμένο, ενδυναμωμένο Ιράν. Επίσης, ο τερματισμός του πολέμου χωρίς την εξασφάλιση των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν θα μπορούσε να του επιτρέψει να αγωνιστεί για την απόκτηση πυρηνικών όπλων μια μέρα. Και θα υπονόμευε το πιο συνεπές επιχείρημα του Τραμπ για τον πόλεμο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται ότι είναι αντιμέτωπος με μια δυσεπίλυτη κατάσταση στο Ιράν – και την έχει δημιουργήσει μόνος του.