in.gr > The Good Life > Culture Live > ΗΠΑ: Η οργή ως θέαμα, 50 χρόνια μετά – Είναι το Network η πιο προφητική ταινία για τα media;
Το δόγμα του σοκ 01 Μαρτίου 2026, 08:02
ΗΠΑ: Η οργή ως θέαμα, 50 χρόνια μετά – Είναι το Network η πιο προφητική ταινία για τα media;
Πενήντα χρόνια από την πρεμιέρα του, το εμβληματικό φιλμ των Πάντι Τσάγιεφσκι και Σίντνεϊ Λιούμετ, Network, επιστρέφει ως προφητικό σχόλιο για τα media. Οι δημιουργοί του δεν το είδαν ποτέ ως σάτιρα, αλλά ως «ρεπορτάζ» για την εξουσία της τηλεόρασης.
Δεν είναι από τις πρώτες σκηνές — κι όμως είναι αυτή που όλοι θυμούνται. Στο Network (1976), ο Χάουαρντ Μπιλ σηκώνεται από το γραφείο του, απαριθμεί ανεργία, εγκληματικότητα, οικονομική παρακμή και καλεί τους τηλεθεατές να ανοίξουν τα παράθυρα και να φωνάξουν: «Είμαι έξαλλος σαν την κόλαση και δεν θα το ανεχτώ άλλο!». Μισό αιώνα μετά, η σκηνή παραμένει ηλεκτρισμένη — όχι ως νοσταλγία, αλλά ως καθρέφτης.
Με αφορμή τα 50 χρόνια από την κυκλοφορία της ταινίας και τη νέα Blu-ray έκδοση της Criterion Collection, δημοσίευμα του Rolling Stone επιστρέφει σε ένα φιλμ που προβλήθηκε το 1976, χρονιά κατά την οποία οι ΗΠΑ γιόρταζαν τα 200 χρόνια από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας. Μέσα σε μια περίοδο πατριωτικών εορτασμών και μετα-Γουότεργκεϊτ αβεβαιότητας, το Network παρουσίαζε μια ζοφερή εικόνα για το πώς η ενημέρωση μπορούσε να συγχωνευθεί με τη βιομηχανία του θεάματος και να υπηρετήσει εταιρικά συμφέροντα.
«Είμαι έξαλλος σαν την κόλαση και δεν θα το ανεχτώ άλλο!»
«Δεν ήταν σάτιρα — ήταν ρεπορτάζ»
Ο Πάντι Τσάγιεφσκι και ο Σίντνεϊ Λιούμετ δεν αντιμετώπισαν ποτέ την ταινία ως σάτιρα. Τη χαρακτήριζαν «ρεπορτάζ». «Η βιομηχανία σατιρίζει τον εαυτό της», είχε δηλώσει ο Τσάγιεφσκι. Και οι δύο προέρχονταν από την πρώιμη ζωντανή τηλεόραση της δεκαετίας του ’50.
Ο Λιούμετ είχε ήδη σκηνοθετήσει κοινωνικά δράματα όπως «Ο Ενεχυροδανειστής» και «Serpico», ενώ ο Τσάγιεφσκι, μετά το «Marty», είχε επιτεθεί στο αμερικανικό σύστημα υγείας με το «The Hospital».
Στο Network, το βλέμμα τους στράφηκε στον ίδιο τον μηχανισμό της τηλεοπτικής ενημέρωσης.
Όταν η τηλεόραση καταπίνει την εξέγερση
Ο Χάουαρντ Μπιλ (Πίτερ Φιντς) παρουσιάζεται ως ένας βετεράνος anchorman, σχεδόν ισοδύναμος του Γουόλτερ Κρόνκαϊτ, που απολύεται λόγω χαμηλής τηλεθέασης. Η απειλή αυτοκτονίας στον αέρα, αρχικά εκλαμβανόμενη ως μαύρο χιούμορ, μετατρέπεται σε τηλεοπτικό γεγονός. Η διευθύντρια προγράμματος Νταϊάν Κρίστενσεν (Φέι Ντάναγουεϊ) τον επαναλανσάρει ως «τρελό προφήτη των ερτζιανών», φωνή της λαϊκής οργής.
Το δελτίο μετατρέπεται σε βαριετέ: μέντιουμ, κραυγές, θεαματοποιημένη αγανάκτηση. Η αυθόρμητη κραυγή γίνεται επαναλαμβανόμενο σύνθημα. Η εξέγερση ενσωματώνεται. Ακόμη και μια αριστερή οργάνωση — με σαφή αναφορά στην υπόθεση Πάτι Χερστ — γίνεται τηλεοπτικό project. Όταν τα νούμερα πέφτουν, ο Μπιλ δολοφονείται ζωντανά στον αέρα σε ένα μακάβριο «crossover» που ολοκληρώνει τον κύκλο της εμπορευματοποίησης.
Από το 1976 στο σήμερα
Το Network προτάθηκε για 10 Όσκαρ και απέσπασε τέσσερα. Ο Πίτερ Φιντς έγινε ο πρώτος ηθοποιός που κέρδισε Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου μεταθανάτια, ενώ ο Τσάγιεφσκι τιμήθηκε για το σενάριο. Ωστόσο, η επιρροή της ταινίας ξεπερνά τις διακρίσεις.
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι λίγα χρόνια μετά την επιτυχία της, στις ΗΠΑ καταργήθηκε το Δόγμα της Αμεροληψίας, ενώ η άνοδος των καλωδιακών δικτύων, η γέννηση του Fox News, η έκρηξη των social media και η πολιτική ως performance μοιάζουν να επιβεβαιώνουν τον πυρήνα της: η οργή δεν απειλεί το σύστημα — το τροφοδοτεί.
Και ίσως πιο αποκαλυπτική από τη διάσημη κραυγή είναι η σκηνή όπου ο πρόεδρος του ομίλου εξηγεί στον Μπιλ, με ψυχρό, σχεδόν θεολογικό τόνο, ότι ο κόσμος δεν κυβερνάται από έθνη αλλά από πολυεθνικές και αγορές. Εκεί, το Network παύει να είναι απλώς μια ταινία για την τηλεόραση. Γίνεται ανάλυση για τη φύση της σύγχρονης εξουσίας.
Στο σημείο αυτό, το Network συνομιλεί σχεδόν προφητικά με αυτό που η Ναόμι Κλάιν ονόμασε «Δόγμα του Σοκ»: την ιδέα ότι οι περίοδοι κρίσης και συλλογικής αποσταθεροποίησης δεν παράγουν κατ’ ανάγκην αντίσταση, αλλά δημιουργούν το κατάλληλο περιβάλλον για βαθύτερη εδραίωση της εξουσίας. Στην ταινία, η οργή του κοινού δεν μετατρέπεται σε πολιτική πράξη· μετατρέπεται σε τηλεοπτικό προϊόν.
Το σοκ της κατάρρευσης — οικονομικής, θεσμικής, ηθικής — δεν αφυπνίζει, αλλά λειτουργεί ως καύσιμο για ένα σύστημα που τρέφεται από την ένταση. Ο Χάουαρντ Μπιλ γίνεται το απόλυτο παράδειγμα αυτής της διαδικασίας: η αυθεντική του έκρηξη δεν απειλεί το οικοδόμημα· ενσωματώνεται σε αυτό, πακετάρεται, χορηγείται και τελικά εξουδετερώνεται. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η ανατριχιαστική επικαιρότητα της ταινίας.
Πενήντα χρόνια μετά, δεν μοιάζει με σάτιρα. Μοιάζει με εγχειρίδιο.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Κυριακή 01.03.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/02/matt-bennett-FHCaT8blG5k-unsplash-315x220.jpg)
![Ιρανικός πύραυλος χτύπησε αμερικανική βάση στην Ιορδανία [βίντεο]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-28T214201Z_1852166801_RC28VJAJ5UEU_RTRMADP_5_IRAN-CRISIS-ISRAEL-PALESTINIANS-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442
