Η πραγματική πρόκληση στα ελληνοτουρκικά

Η κυβέρνηση επέλεξε για άλλη μια φορά τη διατήρηση των «ήρεμων νερών» ως προς τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Από μια πλευρά, η τακτική αυτή έχει όντως νόημα. Άλλωστε, το τελευταίο που χρειάζεται η χώρα είναι και εντάσεις ως προς τα ελληνοτουρκικά.

Μόνο που το πρόβλημα ως προς τις σχέσεις με την Τουρκία παραμένει. Και αυτό είναι πολύ απλά ότι ανάμεσα στις δύο χώρες υπάρχει ένας άνισος συσχετισμός. Που έχει γίνει πιο άνισος τα τελευταία χρόνια και αυτό σημαίνει ότι απέχουμε από το να έχουμε ξεμπερδέψει με τις αμφισβητήσεις ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων από την Τουρκία, καθώς η τελευταία παραμένει μια αναθεωρητική δύναμη.

Ο άνισος αυτός συσχετισμός προκύπτει από μια σειρά αντικειμενικών δεδομένων. Η Τουρκία είναι μια αρκετά μεγάλη χώρα πληθυσμιακά, ιδίως εάν τη συγκρίνουμε με την Ελλάδα. Ο πληθυσμός είναι νεότερος σε ηλικία. Η τουρκική οικονομία είναι σαφώς μεγαλύτερη από την ελληνική και μπορεί να έχει προβλήματα, πχ με τον πληθωρισμό, όμως πέραν αυτού έχει σημαντικό δυναμισμό.

Έπειτα, η Ελλάδα ακόμη κάνει «εξοπλιστική διπλωματία», αγοράζοντας όπλα, πλοία και αεροσκάφη από συμμαχικές χώρες με την ελπίδα ότι αυτό θα μεταφραστεί και σε πολιτική υποστήριξη. Η Τουρκία παράγει οπλικά συστήματα, π.χ. drones και κάνει εξαγωγές. Η δική της αμυντική διπλωματία είναι ότι πουλάει οπλικά συστήματα.

Και βέβαια υπάρχει και η πραγματική απήχηση. Η Τουρκία έχει καταφέρει να διατηρήσει σχέσεις και με την Ουκρανία και με τη Ρωσία. Έχει άμεση εμπλοκή στη Λιβύη κατοχυρώνοντας ρόλο ρυθμιστή. Στη Συρία ήταν για ένα διάστημα η μόνη χώρα που είχε δίαυλο επικοινωνίας με τη νέα πολιτική κατάσταση. Στη συζήτηση για τη Γάζα η Τουρκία εξασφάλισε ότι παραμένει μια από τις χώρες που θα έχουν λόγο για την επόμενη μέρα.

Ακόμη περισσότερο, οι πρόσφατες κινήσεις δείχνουν ότι η Τουρκία «επισκευάζει» και αναβαθμίζει τις σχέσεις της με τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο, ο Ερντογάν χτίζει συμμαχίες ακόμη και με τις χώρες που μέχρι τώρα τον αντιμετώπιζαν επιφυλακτικά εξαιτίας της σχέσης ανάμεσα στο AKP και τους Αδελφούς Μουσουλμάνους. Την ίδια ώρα η στάση που κράτησε σε σχέση με τη Γάζα αναβάθμισε την εικόνα του στον αραβικό και ευρύτερα μουσουλμανικό χώρο.

Και βέβαια στον πόλεμο στην Ουκρανία, η Τουρκία έδειξε ικανότητα σχέσεων και διαμεσολάβησης σε μεγάλες συγκρούσεις.

Απέναντι σε όλη αυτή την πραγματική αναβάθμιση της θέση της Τουρκίας η χώρα μας τι έχει κάνει; Προφανώς έχει επενδύσει στη στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ, όμως αυτό δεν αρκεί και έπειτα αποξενώνει τη χώρα μας από τον ευρύτερο αραβικό και ισλαμικό κόσμo.

Έχει επίσης αγοράσει νέα φρεγάτα – εν αναμονή και υπόλοιπων – την ώρα μάλιστα που τα εξοπλιστικά προγράμματα διευρύνονται.

Δεν κάνει βέβαια εξαγωγές drones όπως κάνει η Τουρκία.

Απέναντι σε όλα αυτά δεν μπορούμε να πάμε απλώς με τυχοδιωκτικές και πατριδοκάπηλες τακτικές. Ούτε, όμως,  μπορούμε να παραβλέπουμε αυτά που η πραγματικότητα υπαγορεύει. Δηλαδή, ότι η Τουρκία έχει αναβαθμίσει τη θέση της έναντι της Ελλάδας.

Πράγμα που σημαίνει ότι η απάντηση σε αυτή την αναβάθμιση δεν μπορεί να είναι αποσπασματική ή με όρους πολιτικού μάρκετινγκ. Ούτε είναι θέμα μόνο εξοπλισμών. Πρωτίστως είναι θέμα αναβάθμισης αντικειμενικά της θέσης της χώρας: με ανάπτυξη ισχυρών κλάδων, με στροφή σε παραγωγικές επενδύσεις, με τομές ως προς την τεχνολογία της αμυντικής βιομηχανίας. Είναι όμως και θέμα, πραγματικού οικονομικού και κοινωνικού δυναμισμού, αλλά και αυξημένης κοινωνικής συνοχής. Πράγμα που σημαίνει ότι η ανάδυση ενός νέου οικονομικού και αναπτυξιακού «παραδείγματος» δεν είναι μόνο οικονομική και κοινωνική πρόκληση αλλά και αφετηρία μίας «διόρθωσης» της τωρινής ανισομέρειας σε σχέση με την Τουρκία.

Πράγμα που σημαίνει ότι εάν θέλουμε να αναζητήσουμε «εθνική γραμμή», αυτό σημαίνει λιγότερο αυτάρεσκη επανάληψη μεγαλοστομιών και μεγαλύτερη ανάγκη να κοιταχτούμε στον καθρέφτη και να αναμετρηθούμε με πραγματικές αδυναμίες και όρια. Μια συζήτηση που επείγει και που δεν μπορεί να υποκατασταθεί από την ευκαιριακή αναμέτρηση με αυτό το ζήτημα.