Από λαϊκιστής παρίας, πρωταγωνιστής – Ο «μετεωρίτης» Φάρατζ συντρίβει το πολιτικό σκηνικό στη Βρετανία

Έπειτα από έναν αιώνα εναλλαγής στην εξουσία μεταξύ των κεντροαριστερών Εργατικών και των συντηρητικών Τόρις στη Βρετανία, ο ακροδεξιός λαϊκιστής Νάιτζελ Φάρατζ -πάλαι ποτέ παρίας του πολιτικού συστήματος- εμφανίζεται έτοιμος να διαβεί το κατώφλι στο Νο10 της Ντάουνιγκ Στριτ.

Ο 61χρονος «Mr. Brexit» και πρώην ευρωβουλευτής βρίσκεται εδώ και καιρό σταθερά στην κορυφή των δημοσκοπήσεων με το κόμμα του, Reform UK.

Προκαλεί τριγμούς στην αμήχανη κυβέρνηση του Εργατικού Κιρ Στάρμερ και σημαντικές απώλειες στην νυν αξιωματική αντιπολίτευση των αποδυναμένων Συντηρητικών.

Όχι μόνο σε ποσοστά, αλλά και σε στελέχη, κυρίως σκληροπυρηνικά.

Σαν τα ποντίκια, εγκαταλείπουν το «βυθιζόμενο πλοίο» των Τόρις, ενόσω στην ιδεολογικά αντίπερα πολιτική «όχθη» επικρατεί κατακερματισμός.

Σε κρίση ηγεσίας και ταυτότητας -με τον Φάρατζ οιονεί να υπαγορεύει μέρος της αντιμεταναστευτικής ατζέντας του στην κυβερνητική πολιτική- οι Εργατικοί χάνουν σε λαϊκή υποστήριξη μέρα με τη μέρα.

Η πικρή εσωτερική διαμάχη επιδεινώνει την κατάσταση.

Το αποτέλεσμα;

Το ακροδεξιό λαϊκιστικό Reform UK ξεπερνά το 30% σε τελευταίες δημοσκοπήσεις, ενώ Εργατικοί και Συντηρητικοί εναλλάσσονται πλέον στη δεύτερη και στην τρίτη θέση, με ποσοστά πέριξ του 20%.

Ποτέ πριν ένα τρίτο κόμμα δεν είχε δημοσκοπικό προβάδισμα, και μάλιστα για μήνες.

Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές βέβαια αργούν.

Εκτός απροόπτου, θα διεξαχθούν το 2029.

Προσώρας το κόμμα του Φάρατζ έχει μόλις οκτώ βουλευτές, συμπεριλαμβανομένων των «αποστατών» των Τόρις -αν και αναμένονται κι άλλες αποσκιρτήσεις.

Εάν, δε, συνεχιστεί η τάση προς τους δεξιούς λαϊκιστές και το Reform UK παγιωθεί στην πρώτη θέση της πρόθεσης ψήφου, είναι ορατό να εξασφαλίσει ακόμη και την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών με το ισχύον μονοεδρικό σύστημα και ανάλογα με το πώς θα κατανεμηθούν οι ψήφοι μεταξύ των άλλων κομμάτων.

Ήδη έχει περισσότερα μέλη από τους Εργατικούς, πλούσιους χορηγούς και ισχυρές διασυνδέσεις σε ευρωπαϊκά ακροδεξιά και εθνικιστικά κόμματα, καθώς και με το τραμπικό κίνημα MAGA στις ΗΠΑ.

Ο Νάιτζελ Φάρατζ υποδέχεται με μια θερμή αγκαλιά την πρώην υπουργό Εσωτερικών των Συντηρητικών, Σουέλα Μπρέιβερμαν, στο κόμμα του Reform UK (REUTERS/Isabel Infantes)

«Καταπίνοντας» τους Τόρις

Στο φόντο των δύο αιώνων ιστορίας του και της κυριαρχίας του στη βρετανική πολιτική σκηνή (κυβερνώντας συνολικά 73 από τα 126 χρόνια που έχουν περάσει από την ίδρυση του Εργατικού Κόμματος, βασικού έως σήμερα πολιτικού του αντιπάλου), η εικόνα που παρουσιάζει σήμερα το Συντηρητικό Κόμμα είναι παρακμής, αν όχι διάλυσης.

Ούτε δύο χρόνια μετά τη βαριά ήττα από τους Εργατικούς, έπειτα από 14 συναπτά έτη στην εξουσία και τα απόνερα του καταστροφικού χειρισμού του Brexit, οι Τόρις βλέπουν κορυφαία στελέχη τους, πρώην υπουργούς και βουλευτές, να μεταπηδούν στο Reform UK του Φάρατζ.

Βασικό τους κίνητρο, η επανεκλογή τους.

Τελευταία στη σειρά έγινε η Σουέλα Μπρέιβερμαν, πρώην υπουργός υπουργός Εσωτερικών -που ονειρευόταν πτήσεις απέλασης στη Ρουάντα- και πρώην υποψήφια για την ηγεσία των Συντηρητικών.

Έφυγε δηλώνοντας ότι αισθανόταν «πολιτικά άστεγη», κατηγορώντας το πρώην κόμμα της ότι εγκατέλειψε βασικές δεσμεύσεις.

Καταδεικνύοντας τον πανικό που υπάρχει στις τάξεις των Τόρις, το κόμμα αναγκάστηκε να απολογηθεί για τη διαρροή εσωτερικού εγγράφου, που συνέδεσε την αποχώρηση της Μπρέιβερμαν με την «ψυχική υγεία της», προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων.

Τελικά, η ηγέτιδα του κόμματος Κέμι Μπάντενοχ -η πρώτη με αφρικανική καταγωγή στην «κεφαλή» των Συντηρητικών- απέδωσε τις αποσκιρτήσεις σε «ξέσπασμα θυμού μεταμφιεσμένο σε πολιτική».

Διακήρυξε πάντως, σε ομιλία της στο Ουέστμινστερ, την Τετάρτη, ότι οι κεντρώες ιδέες δεν είναι πλέον επιθυμητές στο Συντηρητικό κόμμα.

Όσοι έχουν ενδοιασμούς για την δεξιά κατεύθυνση του κόμματος, τόνισε, «πρέπει να φύγουν από τη μέση».

«Πρέπει να αναγνωρίσουν την ατζέντα που ορίζω», υπογράμμισε, αφήνοντας να φανεί στο προσκήνιο ένας υπόγειος πόλεμος στο Συντηρητικό Κόμμα για το ποια κατεύθυνση θα πρέπει να ακολουθήσει εφεξής, ώστε να αντιμετωπίσει μείζονες, σχεδόν υπαρξιακές προκλήσεις.

Τόσο από τον Φάρατζ, όσο και από διαρροή ψήφων προς τους κεντρώους Φιλελεύθερους Δημοκράτες, από τους οποίους οι Συντηρητικοί έχασαν περίπου 60 έδρες στις προηγούμενες εκλογές, το 2024.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ είναι πλέον αντιμέτωπος με εσωτερική αμφισβήτηση στους Εργατικούς (Carl Court/Pool via REUTERS)

Οι Εργατικοί αναζητούν «αντίδοτο» στον Φάρατζ

Η φαγωμάρα στο δεξιό-ακροδεξιό στρατόπεδο θα έπρεπε, κανονικά, να λειτουργεί υπέρ των Εργατικών.

Δεν ισχύει…

Μόλις ενάμιση χρόνο από την επάνοδό τους στην εξουσία, έχουν εμπλακεί σε έναν δικό τους «εμφύλιο», καθώς τα ποσοστά τους καταρρέουν, η ηγεσία του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ αμφισβητείται ανοιχτά και η δυσαρέσκεια συσσωρεύεται για τις αποκλίσεις από την κεντροαριστερή ατζέντα.

Πιο χαρακτηριστική είναι η αλλαγή στάσης και ρητορικής στο μεταναστευτικό, σε βαθμό η Ντάουνινγκ Στριτ να κατηγορείται ότι «χορεύει στον ρυθμό» του Φάρατζ.

Κινήσεις σαν και αυτές έχουν αφήσει εν τω μεταξύ ακάλυπτα τα νώτα των Εργατικών στα αριστερά, με το Πράσινο Κόμμα να τους πλαγιοκοπεί.

Τις τελευταίες ημέρες, δε, το εσωκομματικό πολιτικό ψυχόδραμα έχει φτάσει σε κρίσιμη καμπή.

Αιτία και αφορμή, ο αποκλεισμός του δημοφιλούς αριστερού δημάρχου του Μείζονος Μάντσεστερ, πρώην υπουργού των Εργατικών και πλέον επίδοξου δελφίνου του Στάρμερ, Άντι Μπέρναμ, από την επιστροφή του στη Βουλή των Κοινοτήτων.

Με αμφιλεγόμενες διαδικασίες, τα κομματικά όργανα απέρριψαν το αίτημά του να θέσει υποψηφιότητα στις επερχόμενες συμπληρωματικές εκλογές στην περιφέρεια Γκόρτον και Ντέντον, μεταπολεμικό προπύργιο των Εργατικών στην ευρύτερη περιοχή του Μάντσεστερ.

Η βουλευτική έδρα μένει κενή, μετά την αποχώρηση του Εργατικού Άντριου Γκουίν για ιατρικούς λόγους.

Τώρα κινδυνεύει να περάσει στα χέρια του Reform UK του Φάρατζ, καθώς το Πράσινο Κόμμα «ροκανίζει» τις ψήφους των Εργατικών.

Σπάζοντας την Πέμπτη τη σιωπή του, ο Μπέρναμ αρνήθηκε ότι ήθελε να θέσει υποψηφιότητα για να υπονομεύσει τον Στάρμερ.

Επιμένει είχε ως μόνο γνώμονα «το συμφέρον του Μείζονος Μάντσεστερ».

Πολλοί πάντως στους Εργατικούς τον θεωρούν ως τον μόνο που μπορεί να ανακόψει την επέλαση του Φάρατζ.

Όχι μόνο σε τοπικό, αλλά σε εθνικό επίπεδο, φέρνοντας πίσω τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους της εργατικής τάξης, τους απογοητευμένους νέους και τα δύσπιστα μέλη των μειονοτήτων.

Τούτων λεχθέντων, εάν οι Εργατικοί χάσουν στο Γκόρτον και Ντέντον στις 26 Φεβρουαρίου, αναμένεται να βγουν «μαχαίρια».

Ο Νάιτζελ Φάρατζ πανευτυχής από την εκτόξευση των ποσοστών του κόμματός του στις δημοσκοπήσεις (REUTERS/Jack Taylor)

Μάχη πέντε μετώπων

Πάλαι ποτέ μέλος των Συντηρητικών, ιδρυτής του Κόμματος Brexit το 2018, το οποίο μετονόμασε σε Reform UK το 2021, ο Νάιτζελ Φάρατζ έχει καταφέρει με τον άκρατο λαϊκισμό του να μεταπηδήσει από το πολιτικό περιθώριο στην κεντρική πολιτική σκηνή, ηγούμενος μιας υποτιθέμενης αντισυστημικής παράταξης.

Επί της ουσίας, «ψαρεύει» ψηφοφόρους από όλο το πολιτικό φάσμα. Και δη δυσαρεστημένους από τα δύο μεγάλα κόμματα της Βρετανίας.

Υπόσχεται εξάλειψη της μετανάστευσης, μείωση φόρων, καταπολέμηση του πληθωρισμού και του κόστους ζωής, κατάργηση της πράσινης ατζέντας.

Με αυτά και με άλλα, το Reform UK εξέλεξε τέσσερις βουλευτές το 2024 και σάρωσε στις περσινές τοπικές εκλογές, εξασφαλίζοντας δύο δήμους, 677 έδρες σε δημοτικά συμβούλια και τον έλεγχο συνολικά 10 δημοτικών συμβουλίων.

Έκτοτε, η πορεία του κόμματος χαρακτηρίζεται «πολιτικό τσουνάμι».

Οι συνεχιζόμενες αυτομολήσεις στελεχών των Συντηρητικών αποτελούν ωστόσο για το Reform UK δίκοπο μαχαίρι.

Ενισχύεται με έμπειρους πολιτικούς -κάτι που του λείπει.

Κινδυνεύει όμως να καπελωθεί από τους σκληροπυρηνικούς πρώην Τόρις, χάνοντας έτσι την αντισυστημική «ταμπέλα».

Ο Φάρατζ έσπευσε να διαψεύσει τους ισχυρισμούς ανώνυμων δωρητών του Reform UK στους Financial Times ότι αναμένει συμφωνία συνεργασίας με τους Συντηρητικούς πριν από τις επόμενες εθνικές εκλογές.

Η Κέμι Μπάντενοχ έχει επίσης αποκλείσει την ιδέα.

Αυτό ωστόσο δεν αποκλείει μια άτυπη συμφωνία μεταξύ τους, «κάτω από το τραπέζι», σε όσες εκλογικές περιφέρειες δεν θα έχουν ξεχωριστά καμία τύχη.

Ανάλογες καραμπόλες λέγεται ότι προκαλεί το φαινόμενο Φάρατζ και στον ευρύτερο χώρο του Κέντρου και της Κεντροαριστεράς, μεταξύ Εργατικών, Πράσινου Κόμματος και των κεντρώων Φιλελεύθερων Δημοκρατών.

Αλλά όλα αυτά αφορούν μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς για το 2029.

Και μέχρι τότε, πολλά μπορεί να έχουν συμβεί.

Ίσως με τις ηγεσίες των Τόρις ή/και των Εργατικών. Ή το «τσουνάμι» Φάρατζ να έχει ξεφουσκώσει…