Οι 10 χώρες που ο Τραμπ απειλεί με επέμβαση και το δόγμα της «επιθετικής κυριαρχίας»

Καθώς διανύουμε τις πρώτες ημέρες του 2026, η διεθνής κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ριζικό μετασχηματισμό της αμερικανικής μιλιταριστικής ισχύος. Αν η πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίστηκε από τον απομονωτισμό και τον εμπορικό προστατευτισμό, η δεύτερη θητεία του διαμορφώνει ήδη ένα νέο δόγμα: αυτό της «επιθετικής κυριαρχίας».

Η Ουάσιγκτον δεν αποσύρεται πλέον· αντιθέτως, επαναπροσδιορίζει τους όρους εμπλοκής της, προκρίνοντας τη μονομερή χρήση στρατιωτικής βίας και την ευθεία αμφισβήτηση της εδαφικής ακεραιότητας τρίτων χωρών, όταν διακυβεύονται τα ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ.

Από την Καραϊβική μέχρι τον Περσικό Κόλπο και τον Αρκτικό Κύκλο, το μήνυμα είναι ενιαίο

Η χαρτογράφηση των πρόσφατων προεδρικών δηλώσεων και τελεσιγράφων αποκαλύπτει μια στρατηγική που εκτείνεται από την Αρκτική έως τις τροπικές ζώνες της Λατινικής Αμερικής και την Εγγύς Ανατολή, καταργώντας στην πράξη παραδοσιακές διπλωματικές «κόκκινες γραμμές».

Η «Πίσω Αυλή» και η επιστροφή του Δόγματος Μονρόε

Το επίκεντρο του νέου αμερικανικού παρεμβατισμού εντοπίζεται αναμφίβολα στο Δυτικό Ημισφαίριο. Η περίπτωση του Μεξικού αποτελεί την πιο ηχηρή ένδειξη της αλλαγής μοντέλου. Η ρητορική περί συνεργασίας έχει αντικατασταθεί από την απειλή ευθείας στρατιωτικής δράσης. Η κατηγοριοποίηση των καρτέλ ως τρομοκρατικών οργανώσεων και η προαναγγελία χρήσης ειδικών δυνάμεων και πυραυλικών συστημάτων εντός της μεξικανικής επικράτειας, ερήμην της τοπικής κυβέρνησης, συνιστούν de facto αμφισβήτηση της μεξικανικής κυριαρχίας στο όνομα της αμερικανικής εθνικής ασφάλειας.

Νοτιότερα, η στρατηγική της «Μέγιστης Πίεσης» έχει λάβει χαρακτηριστικά υπαρξιακής απειλής για τα καθεστώτα της Αβάνας και του Καράκας. Μετά τις ραγδαίες εξελίξεις στη Βενεζουέλα, η αμερικανική ηγεσία δεν αρκείται στην πολιτική αλλαγή, αλλά προκρίνει την παρατεταμένη παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων για την «εκκαθάριση» θυλάκων αντίστασης. Παράλληλα, η Κούβα αντιμετωπίζει το φάσμα ενός ναυτικού αποκλεισμού (quarantine), μια ενέργεια που παραπέμπει ευθέως σε συνθήκες πολέμου, με στόχο την οριστική κατάρρευση του πολιτικού της συστήματος.

Στον ίδιο γεωγραφικό άξονα, η περίπτωση του Παναμά αναδεικνύει την οικονομική διάσταση της στρατιωτικής απειλής. Η επίκληση της ασφάλειας της Διώρυγας ως αιτιολογία για πιθανή στρατιωτική ανακατάληψη του ελέγχου της, λειτουργεί ως σαφές μήνυμα κατά της κινεζικής οικονομικής διείσδυσης στην περιοχή.

Εν τω μεταξύ, οι σχέσεις ΗΠΑ-Κολομβίας βρίσκονται σε οριακό σημείο μετά από τις απειλές του Τραμπ περί αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης στη λατινοαμερικανική χώρα. Ο πρόεδρός της, Γουστάβο Πέτρο, αντέδρασε σθεναρά, με την Μπογκοτά να ζητεί πλέον τη παρέμβαση του ΟΗΕ προκειμένου να αποτραπεί μια εισβολή.

Η Αρκτική ως ζωτικός χώρος

Ίσως η πιο ανησυχητική πτυχή του νέου δόγματος για τους ευρωπαίους συμμάχους είναι η αναβίωση του ζητήματος της Γροιλανδίας. Η μετάβαση από την «πρόταση αγοράς» στην απειλή μονομερών ενεργειών για τη «διασφάλιση της περιοχής», θέτει σε δοκιμασία τις διατλαντικές σχέσεις. Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει πλέον τη Γροιλανδία όχι ως έδαφος της Δανίας, αλλά ως απαραίτητο γεωστρατηγικό ανάχωμα έναντι της Ρωσίας και της Κίνας, νομιμοποιώντας κατά την κρίση της την προληπτική προβολή ισχύος.

Η Μέση Ανατολή και η πολιτική της ισχύος

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, οι απειλές προς το Ιράν για «ολοκληρωτική καταστροφή» των υποδομών του δεν αποτελούν απλώς διαπραγματευτικό χαρτί, αλλά προαναγγελία χειρουργικών πληγμάτων σε περίπτωση υπέρβασης των πυρηνικών ορίων. Ταυτόχρονα, η ρητορική για την Υεμένη και η επιμονή στον έλεγχο των πετρελαϊκών πόρων σε Συρία και Ιράκ μέσω «θανάσιμης βίας», επιβεβαιώνουν ότι η απόσυρση από τους «ατέρμονους πολέμους» δεν σημαίνει αποχή από τη στρατιωτική δράση, αλλά μετάβαση σε στοχευμένα, τιμωρητικά χτυπήματα για τη διασφάλιση πόρων.

Συνοψίζοντας, η αμερικανική εξωτερική πολιτική το 2026 δεν αναζητά τη συναίνεση μέσω διεθνών οργανισμών. Αντιθέτως, εργαλειοποιεί τη στρατιωτική υπεροχή ως μέσο άμεσου πολιτικού εξαναγκασμού. Από την Καραϊβική μέχρι τον Περσικό Κόλπο και τον Αρκτικό Κύκλο, το μήνυμα είναι ενιαίο: η εθνική κυριαρχία τρίτων κρατών είναι σεβαστή μόνο στον βαθμό που δεν αντιστρατεύεται τα αμερικανικά συμφέροντα. Ο πλανήτης εισέρχεται στη φάση ενός θλιβερού ρεαλισμού, όπου η ισχύς παράγει δίκαιο.