Ο Τραμπ, το διεθνές δίκαιο και ο νόμος της ζούγκλας

«Μια επιχείρηση που όμοιά της δεν έχει ξαναγίνει από τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο» και «κανένα άλλο έθνος στον κόσμο δεν θα μπορούσε να την φέρει επιτυχώς σε πέρας»: έτσι περιέγραψε εμφατικά -και όχι τυχαία- ο αυτοπροβαλλόμενος ως «ειρηνοποιός» πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, την αστραπιαία αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση «Απόλυτη Αποφασιστικότητα» στη Βενεζουέλα, με την απαγωγή και σύλληψη (μετά της συζύγου του) του Νικολάς Μαδούρο.

Προέδρου μιας κυρίαρχης και δη πλουτοπαραγωγικής χώρας, τον οποίο οι ΗΠΑ -όπως και άλλες χώρες της Δύσης- δεν αναγνωρίζουν, με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να έχει ανοιχτή έρευνα για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας από την κυβέρνησή του και την Ουάσιγκτον να τον έχει επικηρύξει προσωπικά ως «ναρκο-τρομοκράτη».

Η επιχείρηση αυτή καθαυτήν δεν ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία. Προηγήθηκαν μήνες στρατιωτικής ανάπτυξης των ΗΠΑ στην Καραϊβική και θαλάσσιου αποκλεισμού της Βενεζουέλας, αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα κατά σκαφών φερόμενων διακινητών ναρκωτικών -στο πλαίσιο αυτού που ο Λευκός Οίκος χαρακτηρίζει «ένοπλη σύγκρουση με καρτέλ» και εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ καταγγέλλουν ως «εξωδικαστικές εκτελέσεις»- διπλωματική φθορά και οικονομική ασφυξία με κυρώσεις κατά της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας της Βενεζουέλας.

Όμως η προαναγγελθείσα επιστροφή των ΗΠΑ σε άμεσες στρατιωτικές παρεμβάσεις στη Λατινική Αμερική -μια έμπρακτη εφαρμογή της αμερικανικής νέας Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας ως μετεξέλιξη του δόγματος Μονρόε, με αξιώσεις πλήρους αμερικανικού ελέγχου στο Δυτικό Ημισφαίριο- σηματοδοτεί μια ωμή επίδειξη ισχύος, εν μέσω νεοψυχροπολεμικής αναδιαμόρφωσης των σφαιρών γεωπολιτικής επιρροής και επικράτησης του νόμου του ισχυρού, συνυφασμένης στο τραμπικό δόγμα «Πρώτα η Αμερική».

Η επιχείρηση έγινε κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, χωρίς εξουσιοδότηση του ΟΗΕ (που η κυβέρνηση Τραμπ απαξιώνει ανοιχτά) ή στοιχειοθετημένο λόγο αυτοάμυνας των ΗΠΑ, αλλά και με πλήρη αγνόηση του αμερικανικού Κογκρέσου, με τον κουβανικής καταγωγής Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, να το χαρακτηρίζει δημόσια μη εμπιστεύσιμο υπό το φόβο διαρροών.

Αν και προαναγγελθείσα, δεν απετράπη από τους βασικούς εταίρους του Καράκας -εμπορικά της Κίνας και στρατιωτικά της Ρωσίας- στο φόντο του πολέμου της Ουκρανίας και της κλιμακούμενης κρίσης πέριξ της Ταϊβάν, ενώ δεν έχει οδηγήσει (προσώρας τουλάχιστον) σε καθεστωτική αλλαγή στο Καράκας, εν μέσω ερωτημάτων για την απουσία ουσιαστικής αντίστασης στην αμερικανική στρατιωτική παρέμβαση και υπονοιών συναίνεσης μέρους του υφιστάμενου πολιτικο-στρατιωτικού κατεστημένου της Βενεζουέλας.

Κόντρα στη δημόσια διάψευση από το Καράκας των ισχυρισμών της κυβέρνησης Τραμπ για ανοιχτούς διαύλους συνεννόησης με το καθεστώς για την (ακόμη αβέβαιη) επόμενη ημέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος πλέον διακηρύττει ότι οι ΗΠΑ θα διοικούν -οιονεί, όπως διευκρίνισε μετέπειτα ο Ρούμπιο- τη Βενεζουέλα.

«Μέχρι να υπάρξει ασφαλής και συνετή μετάβαση», υπογράμμισε ο Τραμπ, απορρίπτοντας ως πολιτικά ανεπαρκή την φιλοαμερικανή, πλην όμως αμφιλεγόμενη ηγέτιδα της εγχώριας αντιπολίτευσης και Νομπελίστρια Ειρήνης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, ενώ παρουσιάζει ως ήδη δεδομένη την εκμετάλλευση από αμερικανικούς πετρελαϊκούς κολοσσούς των βενεζολανικών αποθεμάτων πετρελαίων, των μεγαλύτερων παγκοσμίως και εθνικοποιημένων από την εποχή του Ούγκο Τσάβες.

Στο φόντο ενός θολού ακόμη παρασκηνίου, η αμερικανική στρατιωτική επέμβαση έγινε όχι μόνο υπό την απειλή επανάληψης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της Βενεζουέλας, αλλά πλέον υπό την ανοιχτή απειλή επέκτασής της στην Κούβα και στην αριστερής προεδρίας Κολομβία, ενόσω οι ΗΠΑ κάθε άλλο παρά έχουν εγκαταλείψει την αναθεωρητική πολιτική τους για προσάρτηση του νατοϊκού συμμάχου Καναδά και του πλουτοπαραγωγικού, γεωστρατηγικής θέσης αρκτικού νησιού της Γροιλανδίας, γεωγραφικής συνιστώσας του Βασιλείου της Δανίας, χώρας μέλους της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.

Τούτων λεχθέντων, η τελευταία κίνηση της κυβέρνησης Τραμπ σε γεωπολιτικό επίπεδο στέλνει μηνύματα με πολλαπλούς αποδέκτες.

Αξιώνει πλήρη υποταγή των ηγεσιών στην εσχάτως δεξιόστροφη Λατινική Αμερική, αμφισβητώντας ευθέως την κινεζική και ρωσική επιρροή στην ευρύτερη περιοχή και δοκιμάζοντας περαιτέρω τη συνοχή του μπλοκ των BRICS (μέλος του οποίου είναι η Βραζιλία).

Για την Ευρώπη -που υπερασπίζεται με ζήλο το διεθνές δίκαιο στην περίπτωση της Ουκρανίας, αλλά βάζει αστερίσκους στην περίπτωση της Βενεζουέλας, όπως έκανε και με τη Γάζα- οι κινήσεις της Ουάσιγκτον λειτουργούν ως σαφή προειδοποίηση.

Οι εξελίξεις αποκαλύπτουν τα όρια των αφηγήσεων και τη ρευστότητα των συμμαχιών στην εποχή Τραμπ 2.0, κατά την οποία η «διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες» περνά οριστικά στην ιστορική λήθη.

Το τι έπεται αυτής, κάθε άλλο παρά είναι δεδομένο.