Η λεηλασία του Μουσείου της Βαγδάτης και η προπαγάνδα των κυβερνήσεων

38

Όταν έγινε γνωστή η λεηλασία του Μουσείου της Βαγδάτης, στα μέσα του περασμένου Απριλίου, οι λέξεις περίσσεψαν, αναφέρει το άρθρο της βρετανικής εφημερίδας The Guardian. Εκατόν εβδομήντα χιλιάδες αντικείμενα, ένα μεγάλο μέρος δηλαδή του ιρακινού πολιτισμού, είχαν χαθεί, κλαπεί ή καταστραφεί, έγραψαν οι εφημερίδες. Κι αυτό έγινε με τους Αμερικανούς στρατιώτες να κοιτάζουν αδιάφοροι, αν δεν έλαβαν κι αυτοί ενεργό μέρος στις λεηλασίες.

Οι καθηγητές έγραψαν δεκάδες άρθρα. Ο δρ Μιχαλόφσκι από το Μίσιγκαν υποστήριξε ότι η τραγωδία αυτή δεν έχει προηγούμενο στην παγκόσμια ιστορία, είναι σαν να αδειάζουν το Uffizi, το Λούβρο και τα μουσεία της Ουάσινγκτον μαζί. Ο καθηγητής Ζίναμπ Μπαχράνι από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια κατηγόρησε την κυβέρνηση Μπους ως υπεύθυνη για μια πρωτοφανή καταστροφή.

Ο καθηγητής του Εδιμβούργου Τρέβορ Ουότκινς παραλλήλισε τη λεηλασία με τον εμπρησμό της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, επιρρίπτοντας κι αυτός την ευθύνη στις ΗΠΑ και στη Βρετανία. Αλλοι μίλησαν για πολιτιστική γενοκτονία και συνέκριναν τις ΗΠΑ με τους Μογγόλους εισβολείς στο Ιράκ κατά τον 13ο αιώνα.

Στη Βαγδάτη, η οργή ξεχείλιζε. Στις 14 Απριλίου ο δρ Ντόνι Τζορτζ, διευθυντής ερευνών του μουσείου, εξέφρασε την οδύνη του, επειδή χάθηκε η σημαντικότερη συλλογή στην ιστορία του ανθρωπίνου γένους. «Αν οι πεζοναύτες είχαν προστατεύσει το μουσείο, τίποτα δεν θα είχε συμβεί. Τώρα είναι πολύ αργά. Είναι απίστευτο. Απίστευτο» είχε πει.

Την 1η Ιουνίου, σε συνέντευξή του στη γερμανική εφημερίδα Welt am Sonntag, ο Τζορτζ επικαλέστηκε αυτόπτες μάρτυρες που είδαν Αμερικανούς στρατιώτες να μπαίνουν στο μουσείο στις 9 Απριλίου και να φεύγουν δύο ώρες αργότερα φορτωμένοι με θησαυρούς.

Όταν ρωτήθηκε αν πιστεύει ότι ο αμερικανικός στρατός και οι πλιατσικολόγοι έδρασαν από κοινού, απάντησε ότι ένα χρόνο πριν, σε ένα εστιατόριο του Λονδίνου, κάποιος (τον οποίο δεν κατονόμασε) του είχε πει ότι δεν βλέπει την ώρα να μπει στο Εθνικό Μουσείο μαζί με τους Αμερικανούς στρατιώτες και να κάνει μια γερή μπάζα.

«Όλα ήταν ψέμματα»

Το κακό με όλους αυτούς τους ισχυρισμούς είναι πως ήταν ψέματα, εκτιμά ο Βρετανός δημοσιογράφος. Κάποια λεηλασία, βέβαια, παραδέχεται ότι έγινε. Τις τελευταίες εβδομάδες, όμως, αποκαλύφθηκε ότι τα περισσότερα αντικείμενα που εξετίθεντο στο μουσείο είχαν απομακρυνθεί πριν αρχίσει ο πόλεμος. Τα πιο πολύτιμα τοποθετήθηκαν σε τραπεζικά θησαυροφυλάκια, όπου ανακαλύφθηκαν την περασμένη εβδομάδα. Οκτώ χιλιάδες αντικείμενα βρέθηκαν σε 179 κουτιά κρυμμένα σε ένα «μυστικό θησαυροφυλάκιο». Τα πιο ογκώδη αντικείμενα είχαν επίσης φυγαδευτεί σε ασφαλές σημείο.

Ο Τζορτζ λέει τώρα ότι χάθηκε ένα μικρό μόνο μέρος της συλλογής (για την ακρίβεια 33 αντικείμενα άνευ αξίας) και επιρρίπτει τον θόρυβο στις υπερβολές των μέσων ενημέρωσης. «Έγινε λάθος» υποστήριξε. «Κάποιος με ρώτησε πόσα εκθέματα υπήρχαν στο μουσείο κι εγώ απάντησα 170.000. Νόμιζαν τότε ότι αυτός ο αριθμός αντιπροσώπευε τα χαμένα αντικείμενα. Οι δημοσιογράφοι ήλθαν και είδαν άδεια ράφια και συμπέραναν ότι είχαν όλα χαθεί. Η αλήθεια είναι ότι πριν τον πόλεμο είχαμε απομακρύνει όλα τα μικρά κομμάτια και είχαμε αδειάσει τις προθήκες».

Οι κατηγορίες αυτές εναντίον των μέσων ενημέρωσης άφησαν κατάπληκτους όσους είχαν ακούσει τον Τζορτζ να μιλάει τόσο σε εφημερίδες όσο και σε μια διάλεξή του στο Βρετανικό Μουσείο. «Ο Ντόνι Τζορτζ είχε πολλές ευκαιρίες να ξεκαθαρίσει το ζήτημα» λέει ο ιστορικός τέχνης Τομ Φλιν. «Αντί γι αυτό, μιλούσε επανειλημμένα για 170.000 αντικείμενα. Αν ψάξει κανείς το θέμα, θα πάθει ναυτία».

Ο ιστορικός Νταν Κρούκσανκ το έψαξε. Όπως είπε την περασμένη Κυριακή σε μια εκπομπή του BBC2, είχε επισκεφθεί ο ίδιος το μουσείο, είχε επιθεωρήσει τη συλλογή και τους χώρους των εκθεμάτων, και μίλησε με πολλούς ανθρώπους που ήταν παρόντες την ημέρα της λεηλασίας. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της λεηλασίας ήταν δουλειά που έγινε «από μέσα».

Μια αίθουσα που χρησιμοποιούνταν από τους ελεύθερους σκοπευτές του Μπάαθ είχε ανοίξει με κλειδί. Μια άλλη αίθουσα ήταν γεμάτη με σπασμένα αντικείμενα -όπως έμαθε όμως, έτσι την είχε αφήσει το προσωπικό του μουσείου. Δεν είναι τυχαίο ότι το προσωπικό δεν ήθελε να μπει κανένας σε εκείνη την αίθουσα.

Ο Κρούκσανκ διέψευσε επίσης τον ισχυρισμό του Τζορτζ ότι οι Ιρακινοί δεν χρησιμοποιούσαν το μουσείο ως χώρο αντίστασης. Όχι μόνο υπήρχαν μέσα στο κτίριο σημεία βολής, αλλά το πίσω μέρος του κτιρίου φαίνεται πως είχε χρησιμοποιηθεί ως στρατιωτικό διοικητήριο. Και το προσωπικό του μουσείου, βέβαια, το γνώριζε. Είναι λοιπόν ασφαλές οι άνθρωποι αυτοί, διορισμένοι όλοι από το Μπάαθ, να εξακολουθιούν να έχουν την ευθύνη του μουσείου;

Δύο συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν από αυτή την υπόθεση, γράφει ο Ντέιβιντ Ααρόνοβιτς στην Guardian. Πρώτον, πολλοί ακαδημαϊκοί της Δύσης είναι τόσο αφελείς, ώστε να μην καταλαβαίνουν ότι ένας ευφυής συνάδελφός τους μπορεί θαυμάσια να ανήκει στο μηχανισμό ενός φασιστικού καθεστώτος. Δεύτερον, αυτές τις ημέρες μπορείς να πεις οτιδήποτε κακό για τους Αμερικανούς και να γίνεις αμέσως πιστευτός.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ