Το Ιράν έχει ένα ισχυρό μέσο αποτροπής – Και όχι, δεν είναι τα ανύπαρκτα πυρηνικά του όπλα

Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν έγινε με το επιχείρημα ότι η Τεχεράνη ήταν πολύ κοντά στην απόκτηση πυρηνικού όπλου. «Σε δύο εβδομάδες», έχει πει πολλές φορές ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο οποίος επίσης έχει ισχυριστεί –χωρίς αποδείξεις, είναι η αλήθεια- ότι το Ιράν σκόπευε να το χρησιμοποιήσει. Ακόμη και να καταλάβει γειτονικές χώρες.

Ωστόσο, πέρα από τους ισχυρισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ, για να δικαιολογήσουν τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, πλέον είναι απολύτως σαφές. Το Ιράν δεν χρειάζεται πυρηνικό όπλο ως μέσο αποτροπής. Έχει ένα άλλο. Τη γεωγραφία του.

Όπως επισημαίνουν σε ανάλυσή τους οι New York Times, το Ιράν το απέδειξε. Κλείνοντας τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διακινείται το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Αυτό το ρηχό σημείο της θάλασσας υποχρεώνει τα πλοία να περνούν σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από τις ακτές του Ιράν. Ένα ορεινό, βραχώδες τοπίο που ευνοεί τη χρήση όπλων όπως πύραυλοι και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Συνεπώς, το Ιράν θα μπορούσε να βγει από τη σύγκρουση και να κρατήσει μακριά τους εχθρούς του. Χωρίς να χρειάζεται πυρηνικό όπλο.

Παραλιακός δρόμος στο Ιράν, στα Στενά του Ορμούζ / REUTERS/Amr Alfiky/File Photo

Δεν νικάς τη γεωγραφία

Μιλώντας στους NYT, ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, πρώην επικεφαλής της Υπηρεσίας Πληροφοριών του Ισραήλ για θέματα Ιράν, εξηγεί:

«Όλοι γνωρίζουν πλέον ότι εάν υπάρξει σύγκρουση στο μέλλον, το κλείσιμο των Στενών θα είναι το πρώτο πράγμα που θα συζητηθεί στο ιρανικό εγχειρίδιο πολέμου. Δεν μπορείς να ξεπεράσεις τη γεωγραφία».

Επίσης, σε συνέντευξή της στο Fox News, η πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Χίλαρι Κλίντον, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε αδύναμη θέση.

«Ανησυχώ ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται τώρα σε πολύ αδύναμη θέση έναντι του Ιράν», είπε. Και τόνισε ότι Ιράν είναι αυτό το οποίο θα έπρεπε να λογοδοτεί. Και, σε άλλη δήλωσή της, είπε ότι ήταν σοκ για εκείνη, όταν άκουσε το κλείσιμο του Ορμούζ δεν ήταν απολύτως αναμενόμενο από την κυβέρνηση Τραμπ.

Κατά τη Χίλαρι Κλίντον, τα Στενά του Ορμούζ είναι «θεμελιώδης πυλώνας» της γεωπολιτικής στρατηγικής της Μέσης Ανατολής. Και τόνισε ότι το Ιράν εδώ και καιρό θεωρεί τα Στενά βασικό σημείο μόχλευσης στις παγκόσμιες υποθέσεις.

Τα Στενά του Ορμούζ όπως φαίνονται από δορυφόρο / EUROPEAN UNION/COPERNICUS SENTINEL-2/Handout via REUTERS

Σύμφωνα με την πρώην υπουργό Εξωτερικών, οποιαδήποτε σοβαρή προσέγγιση εξωτερικής πολιτικής στην περιοχή θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τέτοιους κινδύνους από την αρχή.

Και χαρακτήρισε τον πόλεμο εναντίον του Ιράν «ασυνάρτητο».

Από το 1980

Το Ιράν, σημειώνουν οι ΝΥΤ, προσπάθησε να μπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ τη δεκαετία του 1980, κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης του με το Ιράκ.

Τώρα, Αμερικανοί στρατιωτικοί και αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών εκτιμούν ότι το Ιράν εξακολουθεί να έχει δύναμη πυρός. Περίπου 40% του οπλοστασίου του σε drones και πάνω από το 60% των εκτοξευτών πυραύλων του. Δηλαδή περισσότερα από αρκετά όπλα για να κρατήσει σε ομηρία τη ναυσιπλοΐα στα Στενά.

Οι ΗΠΑ απάντησαν στον ιρανικό αποκλεισμό με δικό τους. Αλλά αυτό απέχει πολύ από την άρση του αδιεξόδου.

Οι ΝΥΤ επίσης θεωρούν ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε επισφαλή θέση. Τα Στενά, που ήταν ανοιχτά πριν από τον πόλεμο, δεν είναι πλέον μια πλήρως προσβάσιμη πλωτή οδός. Και αυτό το βλέπει και η Ρωσία.

Σε ανάρτησή του, ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ έχει επισημάνει ότι αυτή είναι η ισχύς του Ιράν. Ο αναπληρωτής πρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας έγραψε στο Χ:

«Δεν είναι σαφές πώς θα εξελιχθεί η εκεχειρία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Αλλά ένα πράγμα είναι σίγουρο. Το Ιράν έχει δοκιμάσει τα πυρηνικά του όπλα. Ονομάζονται Στενά του Ορμούζ. Η δυναμική του είναι ανεξάντλητη».

Καταστροφική πολιτική

Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Με αυτό φαίνεται ότι συμφωνεί και η ανάλυση του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS).

Σημειώνει ότι, πέρα ​​από την άμεση σύγκρουση, το Ιράν έχει αποδείξει ότι μπορεί να επιβάλει κόστος στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας μέσω περιορισμένης αναστάτωσης. Είτε με τη μορφή άμεσων αποκλεισμών, διαλείπουσας παρενόχλησης, είτε ακόμη και σχεδόν θεσμοθετημένων «τελών» στη ναυτιλία του Κόλπου. Και εκτιμά ότι έχει δημιουργηθεί ένα «προηγούμενο», που έχει πλέον καθιερωθεί.

Τεχεράνη, Ιράν / Majid Asgaripour/WANA (West Asia News Agency) via REUTERS

Όπως σημειώνει το CSIS, οι ΗΠΑ διατηρούν την ικανότητα να απομακρύνουν νάρκες, να συνοδεύουν πλοία και να καταστέλλουν το ναυτικό του Ιράν. Μπορούν να διεξαγάγουν επιχειρήσεις με πεζοναύτες και δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων. Αλλά αυτό θα έχει κόστος σε ζωές. Και αυτό δεν είναι κάτι που αντέχει ο Ντόναλντ Τραμπ. Θάνατοι Αμερικανών στρατιωτών θα μπορούσαν να αποδειχθούν πολιτική καταστροφή.

Μήπως πάμε σε μια νέα Συμφωνία του 2015;

Για τους αναλυτές του CSIS, όταν τελικά καθίσουν στο τραπέζι ΗΠΑ και Ιράν, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένα νέο Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης. Δηλαδή κάτι που θα μοιάζει με τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Τότε, η Τεχεράνη αποδέχτηκε αυστηρούς, επαληθεύσιμους περιορισμούς στο πυρηνικό του πρόγραμμα. Πήρε σε αντάλλαγμα άρση των κυρώσεων από τις ΗΠΑ, την ΕΕ και άλλες μεγάλες δυνάμεις, αν και με τροποποιήσεις.

REUTERS/Nathan Howard

Τώρα οι ΗΠΑ –και φυσικά το Ισραήλ- πιέζουν για ένα 20ετές πάγωμα του εμπλουτισμού ουρανίου σύμφωνα με μία εκδοχή ή για πλήρη εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος. Το Ιράν έχει προτείνει μονοψήφιο ποσοστό εμπλουτισμού. Η διαφορά είναι μεγάλη, όχι όμως αγεφύρωτη.

Η τελευταία πρόταση του Ιράν, που πάντως δεν ικανοποιεί τον Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τη WSJ, περιλαμβάνει διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν σε αντάλλαγμα για την άρση των κυρώσεων.

Μια τέτοια συμφωνία θα αποτελούσε ουσιαστική, αν και μερική, πρόοδο, σημειώνουν οι αναλυτές. Ωστόσο, απηχεί τη συμφωνία του 2015, που υπέγραψε ο Μπαράκ Ομπάμα. Αυτή την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ επέκρινε κατά την προεκλογική του εκστρατεία και τελικά ακύρωσε κατά την πρώτη του θητεία.