Τραμπ εναντίον Μερτς ή είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα

Όντας ο λιγότερο δημοφιλής ηγέτης στην Ευρώπη, ο Φρίντριχ Μερτς προέβη ίσως στην ειλικρινέστερη και οξεία κριτική προς τον άλλοτε φίλο του Ντόναλντ Τραμπ και τις ΗΠΑ όσον αφορά τις εξελίξεις με το Ιράν. Εάν αυτό ανεβάσει την μόλις 19% αποδοχή του μένει να φανεί. Αυτό όμως που δείχνει σίγουρο είναι ότι η παρέμβαση Μερτς απέδειξε την παρακμή της Γερμανίας.

Υπενθυμίζεται ότι τη Δευτέρα 27 Απριλίου 2026, ο Γερμανός καγκελάριος μιλώντας σε φοιτητές στο Μάρσμπεργκ της Γερμανίας χαρακτήρισε το λιγότερο κακομελετημένη από πλευράς ΗΠΑ την υπόθεση με το Ιράν.

«Αυτή τη στιγμή, δεν μπορώ να δω ποια στρατηγική εξόδου επιλέγουν οι Αμερικανοί. Οι Ιρανοί διαπραγματεύονται πολύ επιδέξια — ή μάλλον, πολύ επιδέξια δεν διαπραγματεύονται. Ένα ολόκληρο έθνος, οι ΗΠΑ, εξευτελίζεται» είπε.

Προσέθεσε μάλιστα ότι «οι Ιρανοί είναι σαφώς ισχυρότεροι απ’ ό,τι πιστευόταν» σε αντίθεση με τους Αμερικανούς για τους οποίους προσέθεσε ότι «προφανώς δεν φαίνεται να έχουν πειστική διαπραγματευτική στρατηγική».

Η αντίδραση του άλλοτε στενού του φίλου, Ντόναλντ Τραμπ ήταν άμεση: «Δεν προκαλεί έκπληξη που η Γερμανία τα πάει τόσο άσχημα, σε οικονομικό επίπεδο και όχι μόνο…».

Ενώ και άλλοι ηγέτες και φυσικά η συντριπτική πλειονότητα των Ευρωπαίων πολιτιών είναι ξεκάθαρα εναντίον στον πόλεμο στο Ιράν, ο ειδικός στην εξωπαϊκή εξωτερική πολιτική του Ινστιτούτου Κουίνσι, Έλνταρ Μάμεντοφ, βλέπει πως η γερμανική περίπτωση είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη για διάφορους λόγους, τονίζοντας πως κανένας από τους οποίους δεν τιμά τη γερμανική κυβέρνηση.

Όταν ενθάρρυνε τις ΗΠΑ για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν

«Αν και η τελευταία περιγραφή του Μερτς για τον αμερικανικό πόλεμο είναι ακριβής, μια πραγματικά ειλικρινής αποτίμηση θα έπρεπε να περιλαμβάνει και τον ρόλο της ίδιας της Γερμανίας, και της Ευρώπης, στη διευκόλυνσή του» σημειώνει ο Μάμεντοφ σε ανάλυσή του στο έγκριτο Responsible Statecraft.

«Ο Μερτς ήταν ένας από τους λίγους Ευρωπαίους υποστηρικτές ενός πολέμου που τώρα καταγγέλλει ως στρατηγικά ανεπαρκή. Όταν το Ισραήλ εξαπέλυσε την επίθεσή του στο Ιράν τον Ιούνιο του 2025 -εν μέσω διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης- ο Μερτς δεν κάλεσε σε αυτοσυγκράτηση. Αντίθετα, επαίνεσε το Ισραήλ επειδή έκανε αυτό που αποκάλεσε «τη βρόμικη δουλειά» για λογαριασμό της Ευρώπης».

Όχι μόνο προέβλεπε ότι το ιρανικό καθεστώς θα έπεφτε τον Ιανουάριο του 2026, λόγω των διαδηλώσεων, αλλά όταν ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν ξανά στις 28 Φεβρουαρίου στο Ιράν, ο Μερτς δήλωσε ότι «δεν είναι η στιγμή να κάνουμε κηρύγματα στους συμμάχους μας, αλλά να σταθούμε ενωμένοι».

«Αντί για την ταχεία αλλαγή καθεστώτος στην οποία πόνταρε ο Μερτς, υπάρχει πλέον ένα αδιέξοδο μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης χωρίς ορατό τέλος, καθώς και ο διπλός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, που έχει εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι» λέει ο Μάμεντοφ.

Όταν οι Γερμανοί σκότωναν τη διπλωματία

Άλλωστε, όπως προσθέτει, οι ίδιες οι Ευρωπαίοι ηγέτες το 2025 προσπαθούσαν να κολακεύσουν τον Τραμπ με τον ίδιο τον γ.γ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, να αποκαλεί τον Αμερικανό πρόεδρο «μπαμπά».

Αυτή η «δουλικότητα», όμως για τον Μάμεντοφ δεν ήταν εξαίρεση, αλλά η λογική κατάληξη μιας Ευρώπης που αντάλλαξε τη στρατηγική της αυτονομία με την πρόσκαιρη έγκριση του Τραμπ.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αρχική στήριξη του Μερτς προς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ήταν η λογική συνέπεια της ολοένα πιο σκληρής στάσης της Γερμανίας απέναντι στο καθεστώς του Ιράν τα τελευταία χρόνια. Ως μέλος της E3, μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία, η Γερμανία ήταν συμβαλλόμενο μέρος της πυρηνικής συμφωνίας του 2015 με το Ιράν, γνωστής ως JCPOA.

Όμως, αντί να την υπερασπιστεί όταν ο Τραμπ αποχώρησε από αυτήν το 2018, το Βερολίνο, μαζί με το Λονδίνο και το Παρίσι, επέλεξε να κατευνάσει τον Τραμπ υιοθετώντας σκληρότερη στάση σε άσχετα ζητήματα, όπως το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν και η στήριξή του σε διάφορες φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές, τον λεγόμενο «Άξονα της Αντίστασης», σε ολόκληρη την περιοχή.

Μπροστάρηδες οι Γερμανοί

Η Γερμανία, μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία, πίεσε το 2025 για την επαναφορά των πυρηνικών κυρώσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ κατά του Ιράν, ευθυγραμμιζόμενη με την εκστρατεία «μέγιστης πίεσης» της κυβέρνησης Τραμπ, αντί να αφήσει χώρο για διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη για τη συμφωνία που θα διαδεχόταν την προηγούμενη.

Εντός της ΕΕ, η Γερμανία υπήρξε βασικός υποστηρικτής του χαρακτηρισμού των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ως τρομοκρατικής οργάνωσης, συμπαρασύροντας ακόμα και τη διστακτική Γαλλία.

«Ποντάροντας τα πάντα στην αλλαγή καθεστώτος, η Γερμανία και οι εταίροι της στην E3 απέτυχαν να αναπτύξουν ένα ξεχωριστό διαπραγματευτικό πλαίσιο, ένα διαφορετικό σύνολο κινήτρων ή μια πραγματική εναλλακτική στον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο» υπογραμμίζει ο Μάμεντοφ.

Οι Ευρωπαίοι δεν θα λείψουν σε κανέναν

Ο ίδιος παρατηρεί και την αποτυχία της ευρωπαϊκής διπλωματίας καθώς  καμία ευρωπαϊκή δύναμη σήμερα δεν βρίσκεται ανάμεσα σε εκείνες -Πακιστάν, Ομάν και Τουρκία- που μεσολαβούν αξιόπιστα για τον τερματισμό του πολέμου.

Και το πιο εντυπωσιακό, για τον αναλυτή είναι οι Ευρωπαίοι δεν λείπουν σε κανέναν.

«Το αντίθετο. Η E3 δεν θεωρείται χρήσιμος διαμεσολαβητής, αλλά προσάρτημα της Ουάσιγκτον — πιο πιθανό να επιδίδεται σε πόζες ή να εκδίδει μονομερείς δηλώσεις παρά να συμβάλει πραγματικά στην αποκλιμάκωση. Πρόκειται για κλασική περίπτωση παράδοσης της επιρροής και της σημασίας σου, ενώ εξακολουθείς να υφίστασαι όλες τις αρνητικές συνέπειες. Και σε αυτό το σημείο, το μόνο πράγμα πιο ταπεινωμένο από τις ΗΠΑ είναι η ευρωπαϊκή ηγεσία που έδεσε τη μοίρα της με μια παραπαίουσα υπερδύναμη, χωρίς σαφή στρατηγική για να βγάλει τον εαυτό της και τον υπόλοιπο κόσμο από το διαρκώς βαθύτερο λάκκο που σκάβει εδώ και δύο μήνες».