Νωρίς νωρίς άρχισαν φέτος οι φωτιές

Αντιμέτωπη με πύρινες εστίες βρίσκεται ήδη η χώρα, ενάμιση μήνα πριν από την επίσημη έναρξη της αντιπυρικής περιόδου.

Μεγάλη φωτιά ξέσπασε το μεσημέρι του Σαββάτου στην Ηλεία κατακαίγοντας αναγεννημένο δάσος, με το μέτωπο να ξεκινά από τον Ελαιώνα και να επεκτείνεται προς τα Βυτιναίικα, ενώ δύσκολη μάχη με τις φλόγες έδωσαν και οι δυνάμεις της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας στη Βιάννο Ηρακλείου. Τις τελευταίες ημέρες πυρκαγιές έχουν επίσης εκδηλωθεί στην Κεφαλονιά, σε δασική έκταση στα Σοφιανά Κορινθίας, στην Τρίπολη και αλλού.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι προς το παρόν η κατάσταση δεν διαφαίνεται ανησυχητική και ότι σημαντικό τμήμα των καταγεγραμμένων συμβάντων οφείλεται σε εργασίες στην ύπαιθρο, όμως εφιστούν προσοχή. Παράλληλα, επισημαίνουν πως ο χειμώνας 2025-2026 ήταν ιδιαίτερα βροχερός, με τα ύψη βροχής σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας να φτάνουν το 130% της μέσης κλιματικής τιμής, δηλαδή να είναι υπερδιπλάσια από το κανονικό, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει την εκδήλωση πυρκαγιών κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

«Τα δεδομένα μέχρι στιγμής δεν προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, δεν βλέπουμε σημαντικές αποκλίσεις από το συνηθισμένο, όμως καθώς η θερμοκρασία θα ανεβαίνει από εδώ και πέρα χρειάζεται προσοχή» λέει στα «ΝΕΑ» ο Θοδωρής Γιάνναρος, πυρομετεωρολόγος στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. «Φέτος είχαμε έναν υγρό χειμώνα, με αποτέλεσμα να αυξηθούν η εδαφική υγρασία και η υγρασία των δασικών καυσίμων, γεγονός που καθιστά πιο δύσκολη την έναρξη μιας πυρκαγιάς, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αποφεύγουμε τελείως τον κίνδυνο. Τις ημέρες με υψηλότερες θερμοκρασίες και χαμηλότερα επίπεδα υγρασίας είναι σχετικά εύκολο να ανάψει μια φωτιά».

Ανεξάρτητα από την αποτίμηση της μέχρι τώρα κατάστασης, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν πως η κλιματική αλλαγή, με τις παρατεταμένες συνθήκες ξηρασίας και υψηλών θερμοκρασιών, έχει οδηγήσει σε επέκταση της περιόδου εκδήλωσης πυρκαγιών στην Ελλάδα. Και χαρακτηρίζουν το γεγονός ανησυχητικό. Τα στοιχεία τούς επιβεβαιώνουν: Πέρυσι κατά τη διάρκεια του Μαρτίου στην Ελλάδα είχαμε ακόμα και 70 εστίες πυρκαγιάς ημερησίως.

Όπως έχει επισημάνει ο Κώστας Λαγουβάρδος, διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και συντονιστής της επιχειρησιακής μονάδας ΜΕΤΕΟ, «το ίδιο είδαμε να συμβαίνει και το 2024, με τις πυρκαγιές να ξεκινούν πολύ νωρίς, στα τέλη Μαρτίου 2024, και μάλιστα στα Πιέρια Όρη, σε υψόμετρο 1.900 μέτρων. Εκεί δηλαδή όπου κανονικά την εποχή αυτή θα έπρεπε να υπάρχει χιονοκάλυψη είχαμε έρπουσες πυρκαγιές. Το βλέπουμε επίσης όταν έχουμε πυρκαγιές μέχρι και τα τέλη Σεπτεμβρίου – στις 29 Σεπτεμβρίου 2024 στην Κορινθία –, μια εποχή που είναι μεν τυπικά εντός της αντιπυρικής περιόδου αλλά στο τέλος της».

Από την άλλη πλευρά, ο φετινός χειμώνας – από τον Δεκέμβριο 2025 έως και τον Φεβρουάριο 2026 – ήταν ένας από τους πιο βροχερούς χειμώνες των τελευταίων δεκαετιών στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα δεδομένα του δικτύου αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών του ΜΕΤΕΟ / Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, σε αρκετούς σταθμούς της Βόρειας και Κεντρικής Ελλάδας καταγράφηκαν θετικές αποκλίσεις της τάξης του 100%-130% σε σχέση με τις κλιματικές τιμές. Αντίθετα, σε ορισμένες περιοχές της Νότιας Ελλάδας και της Κρήτης οι βροχοπτώσεις ήταν κοντά ή και χαμηλότερες από τις κλιματικές τιμές. Τα χαμηλότερα ύψη βροχής καταγράφηκαν σε περιοχές της Ανατολικής και Νότιας Ελλάδας, καθώς και σε τμήματα του Αιγαίου.

Ακόμη δεν έχει κριθεί τίποτα

Κατά πόσο αυτά τα στοιχεία θα μπορούσαν να επηρεάσουν την εικόνα κατά τη φετινή αντιπυρική περίοδο; «Είναι θετικό το ότι είχαμε πολλές βροχές και τέτοιες βροχές που έχουν βοηθήσει να αυξηθούν η εδαφική υγρασία και η περιεχόμενη υγρασία της ζωντανής βλάστησης. Αυτό θα βοηθήσει να περιοριστεί η βιομάζα που μπορεί να αποτελέσει καύσιμη ύλη σε μια δασική πυρκαγιά» λέει ο Θοδωρής Γιάνναρος. «Για να κάνουμε όμως εκτιμήσεις σε σχέση με το τι περιμένουμε τη φετινή αντιπυρική περίοδο, θα πρέπει να δούμε πώς θα εξελιχθεί η άνοιξη. Αν για παράδειγμα ο Μάρτιος και ο Απρίλιος έχουν πολύ υψηλές θερμοκρασίες και χαμηλές βροχοπτώσεις, τότε η εικόνα θα αλλάξει. Πάντως τον χειμώνα του 2024-2025 που οι βροχοπτώσεις κυμάνθηκαν κοντά στο κανονικό είχαμε δει ότι υπήρξε καθυστέρηση στο «κυρίως κομμάτι» της αντιπυρικής περιόδου, ήρθε αργότερα. Ενδεχομένως αυτό να συμβεί και φέτος» προσθέτει.

Ενδεικτικό του ότι ακόμη τίποτε δεν έχει κριθεί είναι το γεγονός πως, παρά τον βροχερό χειμώνα, από τις 20 Φεβρουαρίου και μετά σημειώθηκε απουσία βροχοπτώσεων, η οποία σε συνδυασμό με τις αυξημένες για την εποχή θερμοκρασίες έχει οδηγήσει σε έντονη μείωση της υγρασίας εδάφους σε ορισμένες περιοχές. Σύμφωνα με την επιχειρησιακή μονάδα ΜΕΤΕΟ, στις 10 Μαρτίου «η μείωση ήταν ιδιαίτερα εμφανής στην Ηπειρο και στη Δυτική Στερεά Ελλάδα που πλέον βρίσκονται σε συνθήκες σημαντικής έως ακραίας ξηρασίας για τα δεδομένα της εποχής, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της Κρήτης παραμένει σε συνθήκες ήπιας έως έντονης σχετικής ξηρασίας. Αντιθέτως, η Κεντρική Μακεδονία και περιοχές της Θράκης παραμένουν σε συνθήκες πλεονάσματος υγρασίας στο βαθύτερο στρώμα του εδάφους, ενώ η Ανατολική Στερεά και η Πελοπόννησος βρίσκονται σε κανονικά επίπεδα».

Premium έκδοση ΤΑ ΝΕΑ