The Expla-in Project: Το ντόμινο του Ιράν – Από την Τεχεράνη στην Κύπρο

Τελικά ήξερε η Τουρκία για την αποστολή ελληνικών δυνάμεων στην Κυπριακή Δημοκρατία αλλά και μίας συστοιχίας Patriot ή όχι; Και τι προκάλεσε την αντίδραση της;

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης συνομίλησε με τον τούρκο ομόλογο του Χακάν Φιντάν την Τρίτη 3 Μαρτίου 2026, το μεσημέρι, με θέμα τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Όταν η Ελλάδα είχε ήδη ανακοινώσει από τη Δευτέρα πως στέλνει δυνάμεις στην Κυπριακή Δημοκρατία για την ενίσχυση της άμυνας της στη σκιά των εξελίξεων του πολέμου Ισραήλ – ΗΠΑ – Ιράν.

Την ώρα που οι δύο Υπουργοί Εξωτερικών είχαν τηλεφωνική επικοινωνία  είχε ήδη «παίξει» σε όλα τα ελληνικά ΜΜΕ ότι μία συστοιχία Patriot μεταφέρεται στην Κάρπαθο.

Ως εκ τούτου ο Φιντάν γνώριζε όλα αυτά για τα οποία το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών καθώς και το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας επέλεξαν να επιτεθούν την Πέμπτη στην Αθήνα με δύο μέρες καθυστέρηση.

Ωστόσο σε εκείνη τη συνομιλία επέλεξε να μην διαμαρτυρηθεί, ούτε να θίξει αυτή την πτυχή στον Γεραπετρίτη, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες του in.

Η καθυστέρηση στην τουρκική αντίδραση

Σαφώς από την συνομιλία Γεραπτρίτη – Φιντάν μέχρι την Πέμπτη που βγήκαν οι ανακοινώσεις των Υπουργείων Εξωτερικών και Άμυνας της Τουρκίας και της άμεσης ελληνικής απάντησης, μεσολάβησαν σειρά αναφορών στα τουρκικά ΜΜΕ, φιλοκυβερνητικών καθώς και αντιπολιτευόμενων που σημείωναν της ελληνικές πρωτοβουλίες.

Τα αντιπολιτευόμενα ΜΜΕ δε άσκησαν και κριτική για τη σιωπή της Άγκυρας και ενεργοποίησαν τους μηχανισμούς.

Με την ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ να αναφέρεται εμμέσως και στη συνέντευξη Δένδια στον Alpha το βράδυ της Τετάρτης.

Πέρα από το πώς φτάσαμε στις ανακοινώσεις των τουρκικών Υπουργείων Εξωτερικών και Άμυνας, ωστόσο, είναι σαφές ότι οι κινήσεις στη Μέση Ανατολή και οι πρωτοβουλίες των δύο χωρών ακουμπάνε εμμέσως και τα ελληνοτουρκικά.

Με την Άγκυρα να επιλέγει να επαναλάβει τις θέσεις της τόσο περί αποστρατικοποίησης των νησιών, όσο και για την Κύπρο. Αναλυτές μάλιστα μετά και τις ανακοινώσεις της Άγκυρας δεν αποκλείουν και περαιτέρω ενίσχυση των δυνάμεων του ναυτικού και της αεροπορίας της Τουρκίας στα κατεχόμενα.

Και να δείχνει πόσο εύθραυστη είναι η κατάσταση ιδιαίτερα σε περίοδο κρίσεων όπως ο πόλεμος που ξεκίνησε με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν και αυτή τη στιγμή δείχνει να παίρνει διαστάσεις μεγαλύτερες από όσο υπολόγιζαν ακόμα και αυτοί που τον σχεδίαζαν ίσως.

Στρατιωτικοί αναλυτές πάντως αναφερόμενοι στην αναδιάταξη δυνάμεων αεράμυνας επί ελληνικού εδάφους, με αιχμή τον πόλεμο στο Ιράν, αλλά και την αποστολή ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο, την χαρακτήριζαν μία ευκαιρία το ΝΑΤΟ να δώσει στίγματα πολιτικής.

Ενώ όσον αφορά την Τουρκία και το αν ήξερε, θεωρούν ότι δεν θα υπάρξει καμία αντίδραση, αφού ότι γίνεται υλοποιείται στο πλαίσιο και της προστασίας των συμφερόντων του ΝΑΤΟ, υπογραμμίζοντας πως καμία χώρα της Συμμαχίας δεν μετακινεί δυνάμεις χωρίς να ενημερωθεί το ΝΑΤΟ.

Με τις κινήσεις να απαιτούν προσοχή και ιδιαίτερα εύστοχη διπλωματία.

Ο πύραυλος που δυναμίτισε τις σχέσεις Τουρκίας – Ιράν

Αρχικά η Τουρκία έδειξε να υπερασπίζεται το Ιράν, με τον Ερντογάν να δηλώνει πως «οι επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν είναι «σαφής παραβίαση» του Διεθνούς Δικαίου» και να υπόσχεται πως θα αξιοποιήσει το διπλωματικό της κεφάλαιο για επαφές με στόχο την εκεχειρία.

Την Τετάρτη ωστόσο ανακοινώθηκε πως βαλλιστικός πύραυλος που εκτοξεύθηκε από το Ιράν προς την Τουρκία καταρρίφθηκε από την αντιαεροπορική άμυνα του ΝΑΤΟ, στο Χατάι.

Ο Φιντάν είχε ασκήσει κριτική στο Ιράν λέγοντας πως «αν δεν έχεις κάνει ‘’τα μαθήματά σου’’ και δεν έχεις αναπτύξει τις ικανότητές σου, δεν θα έπρεπε να εμπλέκεσαι ούτε σε λογομαχία με το Ισραήλ ή την Αμερική. Δηλαδή αν κάποιος προετοιμαστεί για μία τέτοια σύγκρουση πρέπει να βρίσκεται στη βέλτιστη κατάσταση».

Τα βέλη του προς το Ιράν έστρεψε και ο Ερντογάν, που τόνισε την Τετάρτη, πως «λαμβάνουμε κάθε μέτρο σε στενή διαβούλευση με τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ και προχωρούμε στις απαραίτητες παρεμβάσεις. Διατυπώνουμε με τον πιο σαφή τρόπο τις προειδοποιήσεις μας ώστε να μην επαναληφθούν παρόμοια περιστατικά. Η βούληση και η ικανότητά μας για τη διασφάλιση της ασφάλειας της χώρας και του λαού μας βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο».

Τόνισε δε πως  «σε αυτές τις δύσκολες ημέρες δεν αφήνουμε τίποτα στην τύχη όσον αφορά την ασφάλεια των συνόρων μας και του εναέριου χώρου μας».

Την Πέμπτη πάντως το Ιράν επιχείρησε να διαψεύσει πως ο βαλλιστικός πύραυλος είχε στόχο την Τουρκία, σημειώνοντας πως «σέβονται την εθνική κυριαρχία της Τουρκίας και δεν εκτόξευσαν κανέναν πύραυλο εναντίον της».

Στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν Ερντογάν – Μακρόν την Πέμπτη ο τούρκος πρόεδρος τόνισε ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει τις προσπάθειες για την επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το Ιράν, ενώ υπογράμμισε «η παράταση της σύγκρουσης στο Ιράν θα αποτελούσε πηγή αποσταθεροποίησης τόσο για την περιοχή όσο για ολόκληρο τον κόσμο».

Είναι σαφές ότι η Τουρκία παρακολουθεί τις εξελίξεις επιχειρεί να διατηρήσει ισορροπίες όσον αφορά τις σχέσεις της ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον, προκειμένου να μην διαταράξει κυρίως την καλή της σχέση με τον Τραμπ, ωστόσο δεν παύει να ανησυχεί. Και επιζητά ρόλο διαμεσολαβητή.

Οι Κούρδοι

Και ανησυχία της είναι και το ενδεχόμενο εμπλοκής των Κούρδων στον πόλεμο κατά του Ιράν που με τη σειρά του θα μπορούσε να φέρει και το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός κουρδικού κράτους.

Το Ιράν επανειλημμένα στοχεύει την αυτόνομη περιοχή του ιρακινού Κουρδιστάν  όπου βρίσκονται στοιχεία του αμερικανικού στρατού, με την πλειοψηφία των drones να αναχαιτίζονται.

Οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 10% του πληθυσμού και στο Ιράν. Και αρκετές φορές έχουν βρεθεί να είναι στην πρώτη γραμμή κατά του καθεστώτος των Φρουρών της Επανάστασης. Ιρανικές Κουρδικές δυνάμεις που έχουν την έδρα τους στο Ιράκ οργανώνονται.

Όπως ανέφερε η Χάνα Χουσεΐν Γιαζντάν Πάνα, στέλεχος του Κόμματος Ελευθερίας του Κουρδιστάν προς το παρόν «ούτε ένας Πεσμεργκά δεν έχει κινηθεί. Κανείς δεν κινείται μόνος του».

Ωστόσο έξι κουρδικές οργανώσεις της ιρανικής αντιπολίτευσης έχουν σχηματίσει πρόσφατα έναν κοινό συνασπισμό και συντονίζουν τις κινήσεις τους.

Τονίζουν ωστόσο πως οποιαδήποτε επιχείρηση εντός του Ιράν απαιτεί αμερικανική υποστήριξη και οι κουρδικές δυνάμεις θέλουν για να πάρουν απόφαση να κινηθούν θέλουν εγγυήσεις.

Τα σενάρια πάντως που θέλουν την Ουάσιγκτον να στηρίζεται σε κουρδικές δυνάμεις για μία χερσαία επίθεση κατά του Ιράν εντείνονται και το ερώτημα είναι τι θα θελήσουν να κάνουν οι Κούρδοι τελικά. Με δεδομένο ότι πολλά τους έχουν υποσχεθεί πολλές φορές, αλλά πάντα τους προδίδουν.

Αυτή η εξέλιξη θα δυσαρεστούσε την Τουρκία, η οποία βλέπει και σοβαρό κίνδυνο στα σύνορα της με το Ιράν. Ακόμα και αν θέλει να αποφύγει μία ευθεία αντιπαράθεση με την Τεχεράνη η Άγκυρα βλέπει το ΝΑΤΟ τη σχέση της με τις ΗΠΑ να βαραίνει στη ζυγαριά.

Πώς θα βγει η Τουρκία κερδισμένη

Σε αυτό το παιχνίδι διπλωματίας και ισχύος πάντως η Τουρκία θα επιχειρήσει για μία ακόμα φορά να βγει κερδισμένη ισορροπώντας όσο καλύτερα μπορεί και να διαχειριστεί όλα τα ενδεχόμενα που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τα συμφέροντα της. Και αυτό θα μπορούσε να συνδέεται και με συγκεκριμένα ανταλλάγματα.

Ανταλλάγματα που θα μπορούσαν να συνίστανται σε ενίσχυση της άμυνας της, καθώς η Άγκυρα έχει ήδη ξεκινήσει να κινείται σε αυτό τον άξονα. Και αυτό αποδεικνύεται και από τη συνομιλία Ερντογάν – Μακρόν αλλά και το τηλεφώνημα του τούρκου προέδρου με την ιταλίδα Τζόρτζια Μελόνι, που έβαλε ξανά το θέμα της συμμετοχής της Τουρκίας στον επανεξοπλισμό της Ευρώπης, συνδέοντας το ζήτημα με την αμυντική βιομηχανία.

Ωστόσο δεν μπορεί να αποκλειστεί και μία ενίσχυση του ρόλου της Άγκυρας, με το τέλος της ηγεμονίας του Ιράν. Για αυτό το ρόλο η Τουρκία θα αγωνιστεί ιδιαίτερα, προκειμένου να περιορίσει και την επιρροή του Ισραήλ.

Κάποιοι αναλυτές εκτιμούν πως οι εξελίξεις στο Ιράν με αιχμή το κουρδικό, αλλά και το προσφυγικό μπορεί να κάνουν την Άγκυρα ιδιαίτερα νευρική και αυτό να εκφραστεί απέναντι τόσο στην Αθήνα αλλά κυρίως στη Λευκωσία, δεδομένης και της συμμαχίας με το Ισραήλ, καθώς οι ενδεχόμενες ανατροπές στο Ιράν και δη το ενδεχόμενο βύθισης μίας τέτοιας χώρας στο χάος, μπορούν να έχουν τεράστιες συνέπειες.

Διαβάστε περισσότερα για τις εξελίξεις με το Ιράν εδώ.