Την παραλιακή πιάνει φέτος η Μπιενάλε της Αθήνας με θέμα τον «Παράδεισο»

38

Η 2η Μπιενάλε της Αθήνας 2009 με τίτλο «Heaven» είναι ένα πολυεπίπεδο φεστιβάλ σύγχρονης τέχνης που απλώνεται στο θαλάσσιο μέτωπο της Αθήνας, στις παραλίες του Παλαιού Φαλήρου και της Καλλιθέας, από τις εγκαταστάσεις του Ολυμπιακού Πόλου Φαλήρου, ως τον Φλοίσβο και τον Μπάτη.

Η διοργάνωση διαρκεί από τις 15 Ιουνίου έως τις 4 Οκτωβρίου.

Οι XYZ, ιδρυτές και καλλιτεχνικοί διευθυντές της Μπιενάλε της Αθήνας, έχουν προσκαλέσει μια εκλεκτική ομάδα επιμελητών να στοχαστούν πάνω στο θέμα του Παραδείσου, σε μια περίοδο όπου η γενικευμένη αίσθηση μοιάζει να είναι μάλλον η απογοήτευση και η σύγκρουση.

Οι έξι εκθέσεις της 2ης Μπιενάλε 2009, σχεδιασμένες από τον αρχιτέκτονα Ανδρέα Αγγελιδάκη, έχουν τη μορφή αυτόνομων προσεγγίσεων σε αυτό το ευρύ θέμα αλλά επικοινωνούν δημιουργικά και διεκδικούν μια αφηγηματική συνεκτικότητα. Οι έξι εκθέσεις πλαισιώνονται από πληθώρα παραστατικών και μουσικών δρώμενων που διαρκούν όλο το καλοκαίρι.

Η πρώτη έκθεση παρουσιάζεται στο κτίριο Φλοίσβου και την παραλία Παλαιού Φαλήρου, ενώ οι υπόλοιπες στο κτίριο Πεζογέφυρας – Εσπλανάδας (δίπλα στο γήπεδο Tae Kwon Do).

1. Live (επιμέλεια Δ.Παπαϊωάννου, Ζ.Ξαγοράρης)

Εφήμερες εγκαταστάσεις σχηματίζουν αλλεπάλληλες θεατρικές σκηνές, οθόνες και επιπλέουσες πλατφόρμες, οι θεατές και το θέαμα εναλλάσσονται, καθώς οι κάτοικοι και οι χρήστες του υδάτινου ορίου προσκαλούνται να συμμετάσχουν ενεργητικά στη συγκρότηση των κοινών χώρων. Νέες χρήσεις των χώρων προκαλούνται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, στον δρόμο ή στις στέγες των γειτονικών κτιρίων, δίχως να εμποδίζουν αυτές που υπάρχουν ήδη.

2. Παγκόσμιο κέντρο ερωτήσεων (επιμέλεια Chus Mart&237;nez)

Η έκθεση της Chus Martinez ξεκινά με σκοπό να επεκτείνει τα όρια της γνώσης μέσα από μία διαδικασία υποθέσεων εν εξελίξει: η έκθεση είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένη στη θεμελιώδη σημασία των ερωτήσεων.

Ο Παράδεισος θα μπορούσε να γίνει κατανοητός ως ένας χώρος ανάπτυξης απλών υποθέσεων. Φαίνεται εύκολο αλλά δεν είναι. Τίποτα δεν είναι δυσκολότερο σήμερα από το να δραπετεύσει κανείς από την λογική του «γιατί;».

Το σκεπτικό της έκθεσης είναι απλό: κάθε καλλιτέχνης καλείται να υποβάλει με τον δικό του τρόπο ένα έργο, μία ερώτηση, μία νοητή υπόθεση. Ωστόσο, η έκθεση θα πρέπει να γίνει αντιληπτή όχι ως καλλιτεχνική τοποθέτηση σε ένα θέμα, αλλά ως ένα σύνολο από διαφορετικές καταθέσεις λογικής, που θα βοηθήσουν τον επισκέπτη και τους ίδιους τους καλλιτέχνες να αναπτύξουν περαιτέρω τις ερμηνείες τους για το μέλλον.

3. Διότι η ευθεία οδός έχει χαθεί (επιμέλεια Diana Baldon)

Η έκθεση είναι δομημένη γύρω από μια σύμβαση θέασης που αναπαρίσταται από τους οκτώ κύκλους του προθαλάμου του παραδείσου: του καθαρτηρίου. Σύμφωνα με τη Θεία Κωμωδία του Δάντη, ένα βουνό οδηγεί τις ψυχές στον παράδεισο μέσα από μια σειρά δοκιμασιών που παριστάνονται ως κύκλοι.

Εκτός από ένα γεωγραφικά προσδιορισμένο μέρος, το καθαρτήριο είναι μια ανθρώπινη κατάσταση, μια διαδικασία κάθαρσης ή πρόσκαιρης τιμωρίας όπου οι ψυχές όσων πεθαίνουν εξαρτώνται από τα προσωπικά τους επιτεύγματα, τη συμπόνια και τη φαντασία προκειμένου να προετοιμαστούν για την εξιλέωση.

Το σκεπτικό της επιμελήτριας ωστόσο απομακρύνεται από το επικό ποίημα του Δάντη, χρησιμοποιώντας απλώς τη δομή του ως εργαλείο οργάνωσης των έργων μέσα σε κάτι που θα μπορούσαμε να φανταστούμε ως οριζόντια αναπαράσταση του Καθαρτηρίου Όρους, δηλαδή ένα δοχείο ή ένα κέλυφος ναυτίλου που μικραίνει ολοένα ωσότου καταλήξει σε μια μικρή τρύπα, η οποία θα μπορούσε να είναι η Πύλη του Παραδείσου.

4. Εξαίσια απομόνωση, Αθήνα (επιμέλεια Cay Sophie Rabinowitz)

Οδηγημένες σε μια καταβύθιση παρά σε μια θεματική προσέγγιση, η επιλογή και η παρουσίαση της Cay Sophie Rabinowitz αφήνουν τον θεατή να αναλογιστεί αν και πώς η δημιουργική δραστηριότητα, οι κοινωνικές πρακτικές και η αισθητική εμπειρία μπορούν να συγκροτηθούν.

Η έκθεση περιλαμβάνει μια σειρά έργα που υιοθετούν ενός είδους μορφική ή δομική αρχή, είτε είναι στερεή όπως μια σκαλωσιά είτε συμβολική όπως μια χρηματική συναλλαγή είτε ευέλικτη όπως μια αφήγηση.

Για πολλούς καλλιτέχνες της έκθεσης, κάποια υπάρχουσα μορφή -είτε υλική είτε άυλη, είτε βιογραφική είτε επινοημένη, είτε θρησκευτική είτε επιστημονική- προσφέρει τα μέσα με τα οποία μπορούν να ξανασκεφτούν, να ανασχηματίσουν, να ξαναφανταστούν ή ακόμη και να αναδομήσουν έναν τόπο έμπνευσης, στιγμιαίο ή εφ’ όρου ζωής.

5. Hotel Paradies (επιμέλεια Νάντια Αργυροπούλου)

Ανάμεσα στη μόνη κοινή βεβαιότητα, που είναι ο θάνατος, και την ατέρμονη πιθανότητα που είναι η-ζωή-μετά, υπάρχει ένα είδος τρομερής έντασης, η ίδια η σπίθα όσων είναι: η Επιθυμία. Υπό το πρίσμα αυτό, ο Παράδεισος μπορεί να γίνει κατανοητός, ως «Επιθυμία αποδεσμευμένη».

Όχι ένας ειδυλλιακός τόπος (νησί, κήπος ή Αρκαδία) μακαριότητας και ξανακερδισμένης αθωότητας. Ένα μνημείο που διαρκώς υψώνεται προς την ερείπωσή του, ως κάτι εξίσου ριζωμένο στη γη και ελεύθερο από αυτήν, ως ένα παράδοξο που διεμβολίζει το χρόνο, το Hotel Paradies είναι ένα τέτοιο λημέρι της Επιθυμίας.

Το όνομά του προέρχεται από μια μάλλον κοινή παραφθορά της γλώσσας -παραφθορά η οποία ανάγεται σε σημείο εκκίνησης και κατάληξης των νοηματικών αναφορών της έκθεσης που φέρει το όνομα. Paradies: Εκείνο το οποίο κείται παρά το θανείν. Δίπλα και πέρα από αυτό. Πρόκειται λοιπόν για ένα όνομα που επικαλείται την προ των ονομάτων εποχή.

6. Πόσοι άγγελοι μπορούν να χορέψουν στο κεφάλι μιας καρφίτσας; (επιμέλεια Χριστόφορος Μαρίνος)

Η έκθεση αντιμετωπίζει τον Παράδεισο περισσότερο ως μία πιθανότητα ή υπόσχεση εντός της καθημερινής ζωής και λιγότερο ως ένα φαινόμενο μεταθανάτιας λύτρωσης και σωτηρίας.

Χωρισμένη σε τρεις ενότητες, η έκθεση παρουσιάζει έργα που στο σύνολό τους εξετάζουν την ιδέα ενός «εξημερωμένου» παραδείσου, προσαρμοσμένου στα ανθρώπινα μέτρα και όρια.

Η πρώτη ενότητα ισοδυναμεί με την επιβολή της πραγματικότητας και τον τρόπο με τον οποίο κάποιος αντιλαμβάνεται τον Παράδεισο «μέσα από ένα σπασμένο καθρέφτη».

Στη δεύτερη ενότητα κυριαρχούν τα ψυχεδελικά ταξίδια, τα παρηκμασμένα όνειρα και οι θεατρικές χειρονομίες, ενώ η τελευταία χαρακτηρίζεται από ένα καθολικό συναίσθημα μοναξιάς, μία δυσοίωνη μελαγχολία αλλά και από μία ακατάσχετη παρόρμηση για επανάληψη.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ