Ποια είναι τα κριτήρια προσδιορισμού της αρμοδιότητας μεταξύ των ΔΟΥ, ΤΕΚ, ΠΕΚ και ΕΘΕΚ

α. Γενικά κριτήρια

Με την απόφαση του Υπουργού Οικονομικών υπ’ αριθμ. 1059310/4766/ΔΕ-Β’/14-7-04 έγινε ο ανακαθορισμός της καθ’ ύλην αρμοδιότητας μεταξύ των Δ.Ο.Υ., Τ.Ε.Κ., Π.Ε.Κ. και ΕΘ.Ε.Κ. (ήδη Δ.Ε.Κ.).

Στην πραγματικότητα, η απόφαση αυτή αποτελεί κωδικοποίηση όλων των διατάξεων που περιλαμβάνονται σε παλαιότερες αποφάσεις, αφού προηγουμένως συμπληρώθηκαν και επαναπροσδιορίστηκαν ως προς το περιεχόμενό τους με σκοπό την καλύτερη λειτουργία των ελεγκτικών υπηρεσιών, ενόψει και της κατάργησης των Τοπικών Ελεγκτικών Κέντρων (Τ.Ε.Κ.).

Η έννοια της καθ’ ύλην αρμοδιότητας συνίσταται στην θεσμοθετημένη δυνατότητα των υπηρεσιών αυτών για τη διενέργεια των παρακάτω ελεγκτικών εργασιών, μέσα στα όρια της κατά τόπον αρμοδιότητάς τους και ειδικότερα:

• Του οριστικού (τακτικού) φορολογικού ελέγχου

• Του προληπτικού φορολογικού ελέγχου

• Του προσωρινού φορολογικού ελέγχου

• Του επανελέγχου των ελεγχθεισών υποθέσεων από ανώτερης βαθμίδας ελεγκτική αρχή.

Στην έννοια του οριστικού (τακτικού) φορολογικού ελέγχου περιλαμβάνονται τόσο ο τρόπος και η διαδικασία ελέγχου των υποθέσεων που γίνεται με βάση τις διατάξεις της Απόφασης Υπ. Οικονομικών ΠΟΛ.1144/1998, όσο και ο συνολικός τακτικός έλεγχος με βάση τις γενικές διατάξεις, π.χ. ο έλεγχος των υποθέσεων που δεν υπάγονται στην ανωτέρω απόφαση ή εξαιρούνται από τη διαδικασία ελέγχου που προβλέπεται από αυτή.

Σύμφωνα με τη σχετική απόφαση, οι αρμοδιότητες αυτές (του οριστικού – τακτικού φορολογικού ελέγχου) καθορίζονται με βασικό κριτήριο το ύψος των ακαθάριστων εσόδων ή αμοιβών κατά τη διαχειριστική περίοδο που έκλεισε εντός του έτους 2003 [με την επιφύλαξη όσον αφορά την πρώτη διαχειριστική περίοδος (εντός των ετών 2004 και 2005) και για τις περιπτώσεις διακοπής δραστηριότητας].

Στην έννοια των ακαθάριστων εσόδων συμπεριλαμβάνονται τα πάσης φύσεως ακαθάριστα έσοδα, όπως έσοδα από πωλήσεις, προμήθειες κλπ.

Ειδικότερα, ακαθάριστα έσοδα είναι αυτά που αναφέρονται στις διατάξεις των άρθρων 30 (από εμπορικές επιχειρήσεις), 41 (από γεωργικές επιχειρήσεις), 49 (από υπηρεσίες ελευθερίων επαγγελμάτων) και 105 (νομικών προσώπων) του Ν.2238/1994 και περιλαμβάνονται στην ομάδα επτά (7) του Ελληνικού Γενικού Λογιστικού Σχεδίου (Ε.Γ.Λ.Σ.) (Άρθρο 20 παρ. 9 του Ν.2753/99).

Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που παρέχoνται με την εγκύκλιο ΠΟΛ.1004/15-1-2003 στα ακαθάριστα έσοδα δεν υπολογίζονται τα έσοδα από πωλήσεις για λογαριασμό τρίτων. Με την ίδια εγκύκλιο γίνεται αναφορά στις πηγές από τις οποίες μπορούν να αντληθούν πληροφορίες για τον ακριβή προσδιορισμό των ακαθαρίστων εσόδων, με βάση τα οποία περιέρχεται η αρμοδιότητα στην ελεγκτική αρχή. Ενδεικτικά αναφέρονται:

• Οι δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων και τα συμπληρωματικά στοιχεία που υποβάλλονται με αυτές.

• Οι εκκαθαριστικές δηλώσεις Φ.Π.Α. ή το σύνολο των περιοδικών δηλώσεων Φ.Π.Α., όπου δεν υπάρχει εκκαθαριστική δήλωση.

• Οι συγκεντρωτικές καταστάσεις (πελατών) του άρθρου 20 του Κ.Β.Σ.

• Οι οριστικές παραβάσεις από τις οποίες διαπιστώνεται απόκρυψη ακαθαρίστων εσόδων (ΠΟΛ.1004/15-1-2003).

β. Ειδικά κριτήρια

Πέραν αυτού, για τον προσδιορισμό της αρμοδιότητας ελέγχου, λαμβάνονται υπόψη ορισμένα ποιοτικά κριτήρια ή ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως για παράδειγμα οι συνδεδεμένες επιχειρήσεις, το είδος της επιχείρησης, όπως είναι οι Γεωργικοί Συνεταιρισμοί ή ο ειδικός τρόπος φορολογίας (φορολογία πλοίων).

γ. Μικτές επιχειρήσεις

Σε ότι αφορά τις μικτές επιχειρήσεις, σύμφωνα με ερμηνευτικό κανόνα που θέτει η παραπάνω Υπουργική απόφαση, τα ακαθάριστα έσοδα ή οι αμοιβές κατά τη χρήση που έκλεισε μέσα στο έτος 2003 προσδιορίζονται με βάση το άθροισμα των ακαθαρίστων εσόδων ή αμοιβών όλων των κλάδων (παρ. 1 της απόφασης).

Για την πληρότητα του θέματος διευκρινίζεται ότι ως μικτές επιχειρήσεις θεωρούνται οι επιχειρήσεις που λειτουργούν με έναν από τους ακόλουθους συνδυασμούς επιχειρηματικών δραστηριοτήτων:

• Επιχείρηση εμπορίας ή παραγωγής και παροχής υπηρεσιών.

• Επιχείρηση εμπορίας ή παραγωγής και ελευθερίου επαγγέλματος.

• Επιχείρηση εμπορίας ή παραγωγής, παροχής υπηρεσιών και ελευθερίου επαγγέλματος.

Κριτήριο δηλαδή της μικτής επιχείρησης αποτελεί ο κλάδος της εμπορίας ή παραγωγής και ο κλάδος της παροχής υπηρεσιών, όπου υπάγονται και οι υπηρεσίες ελευθερίου επαγγέλματος του άρθρου 48 του Ν.2238/1994.

δ. Πρώτη διαχειριστική περίοδος εντός των ετών 2004 και 2005.

Στην απόφαση γίνεται ρητή αναφορά στις ανέλεγκτες υποθέσεις επιχειρήσεων και λοιπών επιτηδευματιών που θα κλείσουν την πρώτη διαχειριστική περίοδο εντός των ετών 2004 και 2005. Προκειμένου αυτές να υπαχθούν στην αρμόδια ελεγκτική αρχή λαμβάνεται ως κριτήριο το ύψος των ακαθαρίστων εσόδων της πρώτης διαχειριστικής τους περιόδου (παρ. 3, εδάφιο πρώτο).

Με ρητή διάταξη, επίσης, ορίζεται ότι σε περίπτωση υπερδωδεκάμηνης περιόδου λαμβάνονται υπόψη τα ακαθάριστα έσοδα της δωδεκάμηνης περιόδου (παρ. 3, εδάφιο δεύτερο).

(Απόστολος Λιόλιος, επίτιμος οικονομικός επιθεωρητής, συγγραφέας)