Σε ισχύ από 1/1/2005 ο ετήσιος αυτοέλεγχος υποβαλλόμενων φορολογικών δηλώσεων

Με το νέο φορολογικό νόμο (Ν.3296/14.12.2004) καθιερώθηκε ένας ειδικός, προαιρετικού χαρακτήρα, αυτοέλεγχος των ανέλεγκτων φορολογικών χρήσεων για μεγάλο μέρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Για άλλη μια φορά, επιλέχθηκε από την παρούσα ηγεσία του Υπουργείου Οικονομικών ένας παρόμοιος με τους προηγούμενους τρόπος αυτοελέγχου των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, ο οποίος θα επαναλαμβάνεται στο τέλος κάθε διαχειριστικής χρήσης για να εξασφαλίζει ένα ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα για κάθε μια επιχείρηση, «καταργώντας» εμμέσως κάθε έννοια λογιστικού προσδιορισμού των φορολογητέων κερδών και συνεπώς την έννοια της λογιστικής ζημίας.

Τρόπος περαίωσης των ανέλεγκτων φορολογικών δηλώσεων

Για να θεωρηθούν με βάση τις διατάξεις του ανωτέρου νόμου οι δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος και Φ.Π.Α. ως ειλικρινής και συνεπώς περαιωθείσες, θα πρέπει τα δηλούμενα ακαθάριστα έσοδα, τα προκύπτοντα με βάση τον λογιστικό προσδιορισμό (για τις επιχειρήσεις με βιβλία Β και Γ κατηγορίας) ή τα προκύπτοντα με βάση τον εξωλογιστικό προσδιορισμό (για τις επιχειρήσεις με βιβλία Α κατηγορίας) καθαρά κέρδη, όπως επίσης και οι δηλωθείσες εκροές να είναι τουλάχιστον ίσα ή μεγαλύτερα από αυτά που προκύπτουν με τον μαθηματικό τύπο που ισχύει ανά κατηγορία επιχείρησης, με βάση τις διατάξεις του εν λόγω νόμου.

Πιο συγκεκριμένα:

Ακαθάριστα Έσοδα

Ι. Όσον αφορά τα ακαθάριστα έσοδα των επιχειρήσεων εμπορίας ή παραγωγής αγαθών, που προκύπτουν από τα βιβλία και στοιχεία τους (για τις επιχειρήσεις με βιβλία Β και Γ κατηγορίας) ή από την αναγωγή των αγορών (για τις επιχειρήσεις με βιβλία Α κατηγορίας) θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσα ή μεγαλύτερα από το άθροισμα των κατωτέρω προσδιοριστικών παραγόντων:

Α) Κόστος πωληθέντων αγαθών (Απογραφή έναρξης χρήσης πλέον Αγορών χρήσης μείον Απογραφή τέλους χρήσης),

Β) Σύνολο εξόδων και δαπανών,

Γ) Αποσβέσεις χρήσης,

Δ) Μικτό Κέρδος (Κόστος πωληθέντων επί Συντελεστή Μικτού κέρδους) όπου Συντελεστής μικτού κέρδους = Μ.Σ.Κ.Κ. /100 – Μ.Σ.Κ.Κ.

ΙΙ. Όσον αφορά τα ακαθάριστα έσοδα των επιχειρήσεων αμιγώς παροχής υπηρεσιών, γίνεται δεκτό ότι λαμβάνονται ως έχουν προκύψει από τα βιβλία και στοιχεία της επιχείρησης.

ΙΙΙ. Όσον αφορά τις μικτές επιχειρήσεις, το σύνολο των ακαθαρίστων εσόδων που προκύπτουν από τους διαφορετικούς κλάδους της επιχείρησης θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσο ή μεγαλύτερο από το άθροισμα των ακαθαρίστων εσόδων του κλάδου της εμπορίας ή παραγωγής αγαθών, όπως προκύπτει από τους υπολογισμούς της περίπτωσης Ι, με τα ακαθάριστα έσοδα του κλάδου παροχής υπηρεσιών όπως αυτά προκύπτουν από τα βιβλία και στοιχεία της επιχείρησης. Θα πρέπει βέβαια να τονιστεί ότι τόσο οι δαπάνες όσο και οι αποσβέσεις που θα ληφθούν υπόψη για τον υπολογισμό των ελαχίστων ακαθαρίστων εσόδων του κλάδου εμπορίας ή παραγωγής αγαθών, θα προκύψουν από τον επιμερισμό των συνολικών εξόδων και αποσβέσεων στους δύο κλάδους κατά αναλογία των ακαθαρίστων εσόδων κάθε κλάδου.

IV. Όσον αφορά τους ελεύθερους επαγγελματίες, γίνεται δεκτό ότι οι ακαθάριστες αμοιβές τους είναι αυτές που προκύπτουν από τα βιβλία και στοιχεία τους.

V. Όσον αφορά τις περιπτώσεις ελεύθερου επαγγελματία με παράλληλη εμπορική – παραγωγική δραστηριότητα ή δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών, το άθροισμα των ακαθαρίστων εσόδων και αμοιβών θα συγκριθεί με το άθροισμα των ελαχίστων ακαθαρίστων εσόδων και αμοιβών, το οποίο θα προσδιοριστεί όπως και στην περίπτωση ΙΙΙ των μικτών επιχειρήσεων και θα ληφθεί υπόψη το μεγαλύτερο εκ των δύο.

VI. Όσον αφορά τις περιπτώσεις των επιχειρήσεων που δεν τήρησαν βιβλία του Κ.Β.Σ., γιατί απαλλάσσονταν της τήρησης βιβλίων, τα ελάχιστα ακαθάριστα έσοδά τους θα προκύψουν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, όπως και παραπάνω για τις εμπορικές – παραγωγικές επιχειρήσεις, ενώ για τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών θα προκύψουν από το άθροισμα των παρακάτω προσδιοριστικών παραγόντων:

Α. Σύνολο εξόδων και δαπανών,

Β. Αποσβέσεις,

Γ. Μικτά Κέρδη (Έξοδα επί Μ.Σ.Κ.Κ.)

Καθαρά κέρδη

Τα καθαρά κέρδη των επιχειρήσεων και των ελευθέρων επαγγελματιών που προκύπτουν είτε με βάση τον λογιστικό προσδιορισμό (για τις επιχειρήσεις με βιβλία Β ή Γ’ κατηγορίας και τους ελεύθερους επαγγελματίες) είτε με βάση τον εξωλογιστικό προσδιορισμό (για τις επιχειρήσεις με βιβλία Α κατηγορίας του Κ.Β.Σ. είτε για τις επιχειρήσεις που δεν τηρούν βιβλία) και που εμφανίζονται στις εμπρόθεσμες δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσα ή μεγαλύτερα από τα καθαρά κέρδη που προκύπτουν με βάση τους ακόλουθους τύπους υπολογισμών ανά κατηγορία επιχείρησης:

Ι. Τα καθαρά κέρδη των εμπορικών ή παραγωγικών επιχειρήσεων με βιβλία Β ή Γ κατηγορίας του Κ.Β.Σ. πρέπει να είναι ίσα ή μεγαλύτερα από το γινόμενο Ακαθάριστα Έσοδα Χ Μ.Σ.Κ.Κ. επιχείρησης ή το μέσο όρο των συντελεστών του οικείου πίνακα στον οποίο εντάσσεται η επιχείρηση, εφόσον δεν προβλέπεται γι αυτήν Μ.Σ.Κ.Κ., ή το μέσο σταθμικό συντελεστή, εφόσον πρόκειται για επιχείρηση με περισσότερους του ενός Μ.Σ.Κ.Κ., κατά περίπτωση. Ομοίως για τις επιχειρήσεις με βιβλία Α κατηγορίας του Κ.Β.Σ. τα καθαρά κέρδη προκύπτουν όπως και ανωτέρω. Θα πρέπει βέβαια να τονίσουμε ότι στην περίπτωση αυτή των επιχειρήσεων με βιβλία Α’ κατηγορίας του Κ.Β.Σ., τα ακαθάριστα έσοδα όπως προκύπτουν από τους προαναφερθέντες υπολογισμούς δεν μπορούν να είναι μικρότερα από τις δηλωθείσες εκροές καθώς και από το σύνολο των χονδρικών πωλήσεων της οικείας διαχειριστικής περιόδου.

ΙΙ. Τα καθαρά κέρδη των επιχειρήσεων αμιγώς παροχής υπηρεσιών που προκύπτουν από τα δεδομένα των βιβλίων της επιχείρησης, δεν μπορούν να είναι μικρότερα από το γινόμενο των Ακαθαρίστων εσόδων επί του οικείου Μ.Σ.Κ.Κ. της επιχείρησης ή το μέσο όρο των συντελεστών του οικείου πίνακα στον οποίο εντάσσεται η επιχείρηση, εφόσον δεν προβλέπεται γι αυτήν Μ.Σ.Κ.Κ., ή το μέσο σταθμικό συντελεστή, εφόσον πρόκειται για επιχείρηση με περισσότερους του ενός Μ.Σ.Κ.Κ., κατά περίπτωση.

ΙΙΙ. Για τις μικτές επιχειρήσεις, τα καθαρά κέρδη που προκύπτουν από τα βιβλία της επιχείρησης δεν μπορεί να είναι μικρότερα από το άθροισμα των καθαρών κερδών του κλάδου της εμπορίας, όπως αναλύεται στην περίπτωση Ι, με τα καθαρά κέρδη του κλάδου παροχής, όπως αναλύεται στην περίπτωση ΙΙ. Θα πρέπει βέβαια να τονιστεί ότι για τον προσδιορισμό των καθαρών κερδών ανά κλάδο δραστηριότητας απαιτείται να γίνει επιμερισμός του συνόλου των δαπανών με βάση τα ακαθάριστα έσοδα του κάθε κλάδου.

ΙV. Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς και για τις περιπτώσεις των ελευθέρων επαγγελματιών με παράλληλη εμπορική – παραγωγική δραστηριότητα ή δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών, ισχύουν αντίστοιχα ότι και ανωτέρω για τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών ή τις μικτές επιχειρήσεις.

Υπολογισμός Φ.Π.Α.

Όσον αφορά την οριστική περαίωση των δηλώσεων Φ.Π.Α., για να θεωρηθούν αυτές ειλικρινείς θα πρέπει να αποδοθεί o επιπλέον φόρος που αναλογεί στην διαφορά των δηλωθέντων ακαθαρίστων εσόδων με τα ελάχιστα προσδιοριζόμενα ακαθάριστα έσοδα της περαίωσης. Ο υπολογισμός του επιπλέον ΦΠΑ υπολογίζεται αφού πολλαπλασιάσουμε τη διαφορά με τον συντελεστή ΦΠΑ στον οποίο υπάγεται η επιχείρηση. Εάν η επιχείρηση υπάγεται σε περισσότερους του ενός συντελεστές, τότε η διαφορά θα επιμεριστεί σε αυτούς τους συντελεστές κατ αναλογία των δηλωθέντων εκροών. Επιπλέον, εάν υπάρχουν και εκροές απαλλασσόμενες χωρίς δικαίωμα έκπτωσης του φόρου, η διαφορά επιμερίζεται με τον ίδιο ως άνω τρόπο.

Έναρξη ισχύος

Τα οριζόμενα στις διατάξεις του παρόντος νόμου ισχύουν για δηλώσεις που αφορούν διαχειριστικές περιόδους που λήγουν από 31/12/2004 και μετά.

Επιπλέον όμως οι διατάξεις αυτές ισχύουν ανάλογα και για διαχειριστικές περιόδους που έληξαν ή λήγουν από 1/1/2003 έως και 30/12/2004, με την προϋπόθεση ότι τα ποσά ακαθαρίστων εσόδων και καθαρών κερδών καθώς και διαφορών εκροών στο Φ.Π.Α. που προκύπτουν κατά τα οριζόμενα ως ανωτέρω, για τις διαχειριστικές αυτές περιόδους δηλώνονται το αργότερο μέχρι 15 Μαΐου 2005.

Ειδικά για τις τυχόν συμπληρωματικές δηλώσεις που θα υποβληθούν στο πλαίσιο εφαρμογής των οριζόμενων στην προηγούμενη παράγραφο, σε περιπτώσεις που κατά το χρόνο δημοσίευσης του νόμου αυτού έχει λήξει η προθεσμία υποβολής των οικείων δηλώσεων, δεν επιβάλλονται πρόσθετοι φόροι ή προσαυξήσεις ή πρόστιμα.

Ιωάννης Α. Κουτκουδάκης, οικονομολόγος