Οι σχεδιασμοί της Τουρκίας για το νόμο της «Γαλάζιας Πατρίδας» και η διπλωματική προετοιμασία της Ελλάδας

Το θέμα ενός ενδεχόμενου νέου γύρου ελληνοτουρκικής έντασης αναδύεται για μία ακόμα φορά στο προσκήνιο των διπλωματικών συζητήσεων με αφορμή τις διαρροές στον τουρκικό Τύπο περί ψήφισης μετά το Μπαϊράμι του νομοσχεδίου για την «Γαλάζια Πατρίδα».

Με το ερώτημα που μπαίνει να είναι αν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι ορατά αντιμέτωπες με μία νέα κλιμάκωση.

Το παράδειγμα του «νόμου Μανιάτη»

Διπλωμάτες που μίλησαν στο in εκτιμούν ότι η Τουρκία θα επιχειρήσει να κάνει ένα δικό της «νόμο τύπου Μανιάτη», με χάρτες που θα εκφράζει τις αξιώσεις της, αλλά εκτιμούν πως θα συμπεριλάβουν και διπλωματικές προσεκτικές διατυπώσεις, που θα αναφέρονται σε ενδεχόμενη οριοθέτηση.

Θεωρούν δε ότι στόχος της Άγκυρα θα είναι να έχει ένα αντίστοιχο έγγραφο του «νόμου Μανιάτη», όπως έχει καθιερωθεί να αποκαλείται ο νόμος 4001 του 2011 για την έρευνα για υδρογονάνθρακες, ο οποίος χαρακτηρίστηλε ως σημαντικό βήμα για την κατοχύρωση των εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Στον εν λόγω νόμο ο οποίος περιλαμβάνει και τους σχετικούς χάρτες, σημειώνεται πως «ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης με γειτονικά κράτη των οποίων οι ακτές είναι παρακείμενες ή αντικείμενες με τις ελληνικές ακτές, το εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (αφ΄ης κηρυχθεί), είναι η μέση γραμμή, κάθε σημείο της οποίας απέχει ίση απόσταση από τα εγγύτερα σημεία των γραμμών βάσης (τόσο ηπειρωτικών όσο και νησιωτικών) από τις οποίες μετράται το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης».

Τι αναμένεται να επιδιώξει η Τουρκία

Για τους διπλωμάτες δε αυτός ο νόμος θα επιχειρήσει να απαντήσει στην κριτική που δέχεται η τουρκική κυβέρνηση στο εσωτερικό και για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό.

Σε αυτό που διατηρούν επιφύλαξη, κατά πόσο θα μπορούσε να επαναφέρει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε συνθήκες έντασης, ακόμα και να οδηγήσει σε μία νέα κρίση, επί του πεδίου είναι το λεκτικό, σημειώνοντας πως αν υπάρξει ένας τουρκικός νόμος ο οποίος θα επιχειρεί να οικειοποιηθεί η Άγκυρα, αυτό που σήμερα ονομάζει «γκρίζες ζώνες» θα είναι εξαιρετικά επικίνδυνο.

Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τα όσα έχουν κυκλοφορήσει στα τουρκικά ΜΜΕ, και αποδίδονται σε τουρκικές κυβερνητικές πηγές, το νομοσχέδιο της Τουρκίας για τη Γαλάζια Πατρίδα θα επιχειρήσει «οι «γκρίζες ζώνες να προσδιοριστούν σύμφωνα με ο διεθνές δίκαιο», ενώ υποστηρίζεται ότι εξετάζεται επίσης «το νομικό καθεστώς νήσων, νησίδων και βραχονησίδων που αποκαλούνται «γκρίζες ζώνες» και προκαλούν κατά καιρούς εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, ιδια΄τιερα στο Αιγαίο Πέλαγος. Ο προσδιορισμός και το καθεστώς των εν λόγω γεωγραφικών σχηματισμών θα συμπεριληφθούν στο Νόμο της Γαλάζιας Πατρίδας, στο πλαίσιο των αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας».

Στους στόχους περιγράφεται στην Τουρκία η κατοχύρωση των «νομικών δικαιωμάτων και συμφερόντων» της Άγκυρας στη Μαύρη Θάλασσα, στη Μεσόγειο και στο Αιγαίο.

Με τα εθνικά θέματα, ιδιαίτερα ενόψει εκλογών, στην Ελλάδα, να αποκτούν ιδιαίτερο βάρος.

Επιμένει στην ανάγκη σχέσεων καλής γειτονίας ο Γεραπετρίτης

Ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης από την πλευρά του επιμένει στο ότι ειδικά αυτή την περίοδο είναι σημαντικό «να έχουμε καλές σχέσεις γειτονίας με όλους τους γείτονές μας. Και έτσι αντιλαμβανόμαστε την εξωτερική μας πολιτική, όχι μόνο με την Τουρκία, αλλά και με τη Λιβύη, με τα Δυτικά Βαλκάνια, και αναλαμβάνουμε μια σειρά πρωτοβουλιών σε όλες αυτές τις περιοχές προκειμένου να σηματοδοτήσουμε τη σημασία της Ελλάδας ως μεσολαβητή, αλλά και ως ηγετικής δύναμης στην Ανατολική Μεσόγειο».

Ο Γεραπετρίτης σε δηλώσεις του (στο συνέδριο Energy Transition Summit που διοργανώνουν οι Financial Times και η Καθημερινή) χαρακτηρίζει θεμελιώδη την απόφαση της Αθήνας να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με την Άγκυρα, «με οργανωμένο και μεθοδικό τρόπο, με τρεις πυλώνες σε αυτόν τον διάλογο, με μια Διακήρυξη που ουσιαστικά ενισχύει όλες τις πτυχές των διμερών μας σχέσεων».

Κάνοντας μάλιστα λόγο για «απτά αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένης της σημαντικής μείωσης των παραβιάσεων του ελληνικού εναερίου χώρου, αλλά και της τεράστιας μείωσης του απόλυτου αριθμού των παράνομων εισόδων μεταναστών στην Ελλάδα».

Το πρόβλημα της οριοθέτησης παραμένει ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία

Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας αναγνωρίζει ότι ο καθορισμός θαλασσίων ζωνών, Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας είναι η σημαντική διαφορά που αν δεν λυθεί «δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά μακροπρόθεσμη και βιώσιμη ειρήνη και ευημερία».

Επανέλαβε ακόμα ότι τόσο ο ίδιος, όσο και ο τούρκος ομόλογος του, Χακάν Φιντάν έχουν παρέμβει προκειμένου όπως είπε «να αμβλυνθούν εντάσεις που ήταν έτοιμες να αναδυθούν».

Απαντώντας για το πώς η Ελλάδα θα αντιμετωπίσει το επερχόμενο νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», ο Γεραπετρίτης σημείωσε πως «όσον αφορά τη φερόμενη νομοθεσία, τη νομοθεσία της Τουρκίας σχετικά με τη νομιμοποίηση της λεγόμενης «γαλάζιας πατρίδας», αυτό που λέω είναι ότι το Διεθνές Δίκαιο πρέπει να υπερισχύει των εγχώριων προθέσεων ή οραμάτων μας, και έτσι λειτουργούμε τις διμερείς μας σχέσεις».

Η UNCLOS ισχύει για όλα τα κράτη, υπογράφοντα και μη

Αυτό σημαίνει, όπως είπε ότι «πρέπει να λάβουμε υπόψη τι συνεπάγεται ουσιαστικά το Δίκαιο της Θάλασσας, και συνειδητοποιώ ότι η Τουρκία έχει σκόπιμα απέχει από την υπογραφή και την κύρωση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Όμως, ταυτόχρονα, αυτές οι διατάξεις αποτελούν μέρος του διεθνούς εθιμικού δικαίου, πράγμα που σημαίνει ότι είναι ουσιαστικά δεσμευτικές για όλα τα κράτη, τόσο τα υπογράφοντα όσο και τα μη υπογράφοντα».

Σημείωσε δε ότι «αν κάποια χώρα επιλέξει να λάβει μονομερώς μέτρα, τα οποία σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο θα έπρεπε να οργανωθούν σε πολυμερές ή διμερές επίπεδο, αυτό έχει μόνο εσωτερική ισχύ και δεν έχει διεθνή εφαρμογή. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι για να έχουμε βιώσιμη ειρήνη, πρέπει να συνεργαστούμε».

Διαμηνύοντας ότι «οποιοδήποτε είδος μονομερούς δραστηριότητας που επιδιώκει να υλοποιήσει τις προθέσεις μιας χώρας είναι ουσιαστικά καταδικασμένο σε αποτυχία».

Η Ελλάδα προτιμά να ενεργεί, όχι να αντιδρά

Όσον αφορά την αντίδραση της Ελλάδας, ο Γεραπετρίτης υποστήριξε πως «προτιμούμε να ενεργούμε παρά να αντιδρούμε».

Σε αυτό το πλαίσιο σημείωσε ότι «τα τελευταία τρία χρόνια, αυτό που έχει αποδειχθεί είναι ότι είμαστε οι κυρίαρχοι της δράσης, αν δει κανείς τι συμβαίνει, για παράδειγμα, με το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχέδιο, με τα περιβαλλοντικά θαλάσσια σχέδια, με τη Chevron, με τις διεθνείς μας σχέσεις, με τη θέση μας στους διεθνείς οργανισμούς».

Σε κάθε περίπτωση ο Υπουργός Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι «πρέπει πρώτα να δούμε ποιο είναι το πραγματικό περιεχόμενο της νομοθεσίας», υπογραμμίζοντας ότι ο ίδιος δεν θέλει να κάνει καμία πρόβλεψη.

«Ελπίζω ότι θα επικρατήσει η λογική» λέει ο Γεραπετρίτης

Επανέλαβε ότι «η Ελλάδα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρίσκεται στον απόλυτο πυρήνα των Ηνωμένων Εθνών. Διαθέτουμε πολλά φόρουμ για να εκφράσουμε τις πιθανές διαμαρτυρίες μας, αλλά ελπίζω ότι θα υπάρχει λογική σε ό,τι σκέφτονται όλοι. Έχουμε καταβάλει σημαντικές προσπάθειες με την Τουρκία και, για να είμαι απόλυτα ειλικρινής, πιστεύω ότι έχουμε επιτύχει σημαντικές βελτιώσεις, και θα ήταν απόλυτη σπατάλη να υποστούμε μια σημαντική οπισθοδρόμηση».

Τα νησιά έχουν δικαιώματα λέει ο Δένδιας

Τα δικά του μηνύματα θέλησε να στείλει και ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, από το Αγαθονήσι όπου βρέθηκε για τα εγκαίνια των νέων στρατιωτικών οικημάτων.

Ο Δένδιας επανέλαβε ότι «αντιμετωπίζουμε και το ξέρουμε εμείς οι Έλληνες, αναθεωρητικές βλέψεις, οι οποίες κλιμακώνονται τον τελευταίο καιρό, με την επίκληση μάλιστα ανύπαρκτων δικαιωμάτων. Κλιμακώνονται με μονομερείς σχεδιασμούς που παραβιάζουν ευθέως τους κανόνες της Διεθνούς Έννομης Τάξης, αλλά πρέπει να πω και πολλές φορές ακόμα και της κοινής λογικής, που βρίσκονται ευθέως αντίθετοι σε κάθε έννοια καλής γειτονίας, σε οτιδήποτε προβλέπει το διεθνές δίκαιο, σε οτιδήποτε προβλέπει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας».

Υπενθύμισε δε ότι όλα τα ελληνικά νησιά «έχουν αυτά ακριβώς τα δικαιώματα. Ούτε περισσότερα ούτε λιγότερα από ότι προβλέπεται στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το δίκαιο της θάλασσας. Και θα ήθελα να πω αυτό που λέω πάντα. Ότι το Αιγαίο, όπως και όλες οι θάλασσες, μπορεί να είναι χώρος φιλίας και συνάντησης. Αλλά για να γίνει αυτό πρέπει να υπάρχουν κανόνες. Και οι κανόνες είναι το διεθνές δίκαιο και το διεθνές δίκαιο της θάλασσας».