Ο Τραμπ πάει Πεκίνο – Τι απέγινε όμως η «γερακίσια» πλευρά που αποκαλούσε τον Σι εχθρό;

«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να επιτρέπουμε στην Κίνα να βιάζει τη χώρα μας» έλεγε το 2016. Το 2019 αναρωτιόταν ποιός ήταν ο μεγαλύτερος εχθρός των ΗΠΑ, ο Τζέι Πάουελ ή ο Πρόεδρος Σι;». Αυτά έλεγε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Ενόψει όμως της σημερινής επίσκεψής στην Κίνα, αποκάλεσε τον πρόεδρο Σι, «καταπληκτικό άνθρωπο». Τι εξηγεί λοιπόν την αλλαγή στάσης του Τραμπ στη δεύτερη θητεία του;

Είναι αλήθεια ότι ο Ντόναλντ Τραμπ στην πρώτη του θητεία είχε αφυπνίσει το αμερικανικό κατεστημένο όσον αφορά τους κινδύνους που εγκυμονούσε η ενδυνάμωση της Κίνας. Ο ίδιος ο Τζέικ Σάλιβαν, σύμβουλος εθνικής ασφάλειας επί κυβερνήσεως Τζο Μπάιντεν θα παραδεχόταν ότι η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ διαμόρφωσε «μια στρατηγική που θα μας επέτρεπε να ανταγωνιζόμαστε αποτελεσματικά, ενώ παράλληλα να διαχειριζόμαστε αποτελεσματικά αυτόν τον ανταγωνισμό».

Ενώ λοιπόν Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί συναίνεσαν έκτοτε σε μια αντικινεζική πολιτική, βλέπουμε ότι στη δεύτερη θητεία του ο Ντόναλντ Τραμπ να υιοθετεί μια εντελώς χαλαρή προσέγγιση.

Ενέκρινε την πώληση στην Κίνα ορισμένων προηγμένων ημιαγωγών της Nvidia, περιέκοψε βασικό προσωπικό στο Υπουργείο Εμπορίου που ασχολούνταν με τις τεχνολογικές απειλές από την Κίνα και μείωσε δραστικά το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, απολύοντας περισσότερους από δώδεκα ειδικούς για την Κίνα.

Επίσης άλλαξε στάση απέναντι στο TikTok, υπογράφοντας συμφωνία που επιτρέπει στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης να συνεχίσει να λειτουργεί στις ΗΠΑ, επιτρέποντας στη μητρική κινεζική εταιρεία ByteDance να διατηρήσει μερίδιο και έλεγχο του αλγορίθμου της.

Ο Τραμπ τη Δευτέρα εξέφρασε τον θαυμασμό για το πώς κυβερνά την Κίνα «με αρκετά σιδερένια πυγμή». Ο Τραμπ είπε επίσης ότι θα συζητήσει με τον Σι τις αμερικανικές πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν όταν συναντηθούν, κάτι που θα παραβίαζε τη δεύτερη από τις «Έξι Διαβεβαιώσεις» προς την Ταϊβάν που καθορίζουν εδώ και δεκαετίες τις σχέσεις ΗΠΑ-Ταϊβάν.

Σύμφωνα με ανάλυση του έγκριτου αμερικανικού περιοδικού Foreign Policy, η μεταστροφή του Ντόναλντ Τραμπ προκύπτει από έναν συνδυασμό προσωπικότητας, πραγματισμού και προτεραιοτήτων.

Παραμέρισε τα «γεράκια»

Η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ της στρατηγικής απέναντι στην Κίνα στην πρώτη και στη δεύτερη θητεία του Τραμπ δεν περιορίζεται μόνο στην Κίνα και αφορά τις αλλαγές στον τρόπο διακυβέρνησης του Τραμπ. Ο Τραμπ Νο2 έχει γίνει πιο συγκεντρωτικός στη λήψη αποφάσεων απ’ ό,τι στην πρώτη του θητεία, δίνοντας προτεραιότητα στην αφοσίωση έναντι της εξειδίκευσης και εμπιστευόμενος μόνο έναν στενό κύκλο συμβούλων (Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ), οι οποίοι βρίσκονται στο επίκεντρο διαπραγματεύσεων για Γάζα, Ουκρανία και Ιράν.

Η Κίνα είναι ο μόνος τομέας στον οποίο δεν έχουν εμπλακεί οι Γουίτκοφ και Κούσνερ, με τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να έχει αναλάβει τον ηγετικό ρόλο και να υποστηρίζει τη «σταθερότητα» και την «ισορροπία» μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου. «Πρέπει να μειώσουμε το ρίσκο αλλά όχι να αποσυνδεθούμε», δήλωσε στην Wall Street Journal.

«Στην πρώτη θητεία, ο πρόεδρος επέβλεπε μια αρκετά “από τα κάτω προς τα πάνω” διαδικασία χάραξης πολιτικής, όπου άνθρωποι σε όλη την κυβέρνηση και τον Λευκό Οίκο πρότειναν κάθε είδους ιδέες σχετικά με την Κίνα σε όλο το φάσμα του ανταγωνισμού», δήλωσε ο Ντέιβιντ Φέιθ, πρώην αξιωματούχος στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας. «Διοικεί τη δεύτερη κυβέρνηση διαφορετικά από ό,τι την πρώτη», είπε ο Φέιθ. «Νομίζω ότι αυτό ισχύει συνολικά και ισχύει και σε σχέση με την Κίνα.»

Παρότι ο Τραμπ εξακολουθεί να κρατά κάποια «γεράκια» απέναντι στην Κίνα σε υψηλές θέσεις της κυβέρνησής του, έχουν σε μεγάλο βαθμό παραγκωνιστεί και σιωπήσει, σημειώνει το περιοδικό. «Ένα παράδειγμα του πώς ο πρόεδρος στη δεύτερη θητεία του προσεγγίζει διαφορετικά την Κίνα σε σχέση με την πρώτη είναι ότι ο ανώτατος σύμβουλός του για την εξωτερική πολιτική και την εθνική ασφάλεια είναι ο Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος ήταν ίσως το πιο εύγλωττο και συνολικά σκληροπυρηνικό “γεράκι” της Ουάσινγκτον απέναντι στην Κίνα την τελευταία δεκαετία, αλλά ουσιαστικά ασχολείται με την Κίνα σε αυτή την κυβέρνηση με πολύ περιορισμένο, επιλεκτικό και σχεδόν άφωνο τρόπο», δήλωσε πρώην αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ.

«Ο Ρούμπιο είναι ταυτόχρονα πολύ σοβαρός και σκεπτόμενος σε ό,τι αφορά την Κίνα και πολύ σοβαρός ως προς το να είναι ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας και υπουργός Εξωτερικών που θέλει και περιμένει ο Τραμπ», πρόσθεσε. «Πρέπει να είναι ο βοηθός που θέλει ο πρόεδρος».

Οι περιορισμοί στο Ιράν

Επιπλέον ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εμπλακεί σε έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή που του γύρισε μπούμπερανγκ και όπως υπογραμμίζει το περιοδικό η διατήρηση της «ειρήνης με την Κίνα καθίσταται έτσι επιτακτική. Όπως ζήτησε το 2017 από τον Σι να κάνει τη Βόρεια Κορέα να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα, έτσι τώρα αναμένεται να πιέσει τον Σι σχετικά με το Ιράν.

Μαζί του επίσης φέρνει περισσότερους από 12 Αμερικανούς επιχειρηματίες, μεταξύ αυτών ο διευθύνων σύμβουλος της Apple Τιμ Κουκ και ο διευθύνων σύμβουλος της Tesla Ίλον Μασκ, των οποίων οι επιχειρήσεις έχουν εκτεταμένους δεσμούς με την Κίνα, ενώ αναμένονται μεγάλες ανακοινώσεις για κινεζικές αγορές αεροσκαφών Boeing και αμερικανικών αγροτικών προϊόντων.

Ο Τραμπ «πραγματικά προσεγγίζει αυτό το θέμα από την οπτική ενός επιχειρηματία», δήλωσε ο Γκράχαμ Άλισον, καθηγητής διακυβέρνησης και ιδρυτικός κοσμήτορας της Σχολής Κένεντι του Χάρβαρντ. «Βασικά θεωρεί ότι είμαστε αντίπαλοι, αλλά ταυτόχρονα έχουμε πολύ υψηλό βαθμό αλληλεξάρτησης και επομένως αυτή η αλληλεξάρτηση θα πρέπει να είναι αμοιβαία επωφελής.»

Ο Άλισον είπε ότι δεν αναμένει ο Τραμπ ή ο Σι να χρησιμοποιήσουν λέξεις όπως «προσέγγιση» ή «ύφεση», αλλά ότι «ίσως το αποκαλέσουν νέα συνεργασία ή την αρχή μιας όμορφης συνεργασίας.»

Απάντηση Κίνας

Ένας ακόμη παράγοντας που οδήγησε τον Τραμπ σε πιο ήπια προσέγγιση έναντι της Κίνας σύμφωνα με το Foreign Policy ήταν η αντίδραση του Πεκίνου στους δασμούς έως και 145% στην αρχή της δεύτερης θητείας του.

Αυτή τη φορά, όμως, η Κίνα αντέδρασε δυναμικά, επιβάλλοντας τον Απρίλιο ελέγχους εξαγωγών σε αρκετά μέταλλα σπάνιων γαιών, των οποίων κυριαρχεί στην παγκόσμια παραγωγή και τα οποία αποτελούν κρίσιμες πρώτες ύλες για πολλές τεχνολογικές και στρατιωτικές εφαρμογές από τις οποίες εξαρτώνται οι ΗΠΑ. Η επιθετική αυτή κίνηση οδήγησε σχεδόν αμέσως σε σειρά συνομιλιών που κορυφώθηκαν με χαλάρωση ορισμένων ελέγχων εξαγωγών με αντάλλαγμα το Πεκίνο να επαναφέρει άδειες εξαγωγής αυτών των κρίσιμων ορυκτών.

«Το γεγονός είναι ότι η κυβέρνηση αιφνιδιάστηκε σε μεγάλο βαθμό όταν το Πεκίνο απάντησε στους δασμούς της Ημέρας Απελευθέρωσης με το επιθετικό χαρτί των κρίσιμων ορυκτών», δήλωσε ο πρώην αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ. «Αυτό δημιούργησε, στη σκέψη του προέδρου και πολλών γύρω του, μεγάλη ανησυχία και την αίσθηση ότι πρέπει να κινηθούμε πολύ πιο προσεκτικά απέναντι στην Κίνα — και αυτό εξηγεί πολλά από όσα έγιναν τον τελευταίο χρόνο.»

Εξάλλου στην στρατηγική εθνικής ασφαλείας που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο ο Τραμπ αναγνωρίζει την Κίνα ως «σχεδόν ισότιμη δύναμη». «Αυτή η στρατηγική δίνει έμφαση στην αποχώρηση της Ουάσινγκτον από την προσπάθεια να κάνει τα πάντα, παντού και ταυτόχρονα, και αντ’ αυτού στην προτεραιότητα σφαιρών επιρροής στο δικό της ημισφαίριο, κάτι που αποτυπώνεται στην απόφαση του Τραμπ να εισβάλει στη Βενεζουέλα στις αρχές του έτους και στις πληροφορίες για προσπάθειες αλλαγής καθεστώτος στην Κούβα» σημειώνει το περιοδικό.

«Ο καλύτερος τρόπος για να κατανοήσει κανείς γενικά την εξωτερική πολιτική του προέδρου είναι ότι επιλέγει μάχες που μπορεί να κερδίσει», δήλωσε ο Ράιαν Φεντασιούκ, συνεργάτης του American Enterprise Institute στην Ουάσινγκτον, ο οποίος προηγουμένως υπηρέτησε ως σύμβουλος ΗΠΑ-Κίνας στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ κατά την κυβέρνηση Μπάιντεν. «Η Κίνα δεν θεωρείται από αυτή την κυβέρνηση ως μια μάχη που μπορεί να κερδηθεί».