Η Έλενα Μαυρίδου μάς συστήνει τη «Δεσποινίδα Τζούλια», με την οποία ανεβαίνει στη σκηνή του Θεάτρου Χώρος

Με τη Δεσποινίδα Τζούλια του Αυγούστου Στρίντμπεργκ — ένα από τα πιο ασυμβίβαστα και καθοριστικά έργα της νεότερης ευρωπαϊκής δραματουργίας, που έφερε στο προσκήνιο με σπάνια οξύτητα τη σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία, την κοινωνική ιεραρχία και τη βία της εξουσίας — αναμετρώνται από τις 11 Μαΐου στο Θέατρο Χώρος η Έλενα Μαυρίδου και ο Γιάννης Τσορτέκης.

Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Γιάννης Τσορτέκης, στρέφοντας το βλέμμα μας στη  δραματική αγριότητα και τη δηλητηριώδη διαύγεια του κειμένου και την ακαριαία μετατόπιση των ορίων ανάμεσα στα πρόσωπα. Εκεί όπου η οικειότητα γίνεται ρήγμα, η εγγύτητα δοκιμασία και η ανθρώπινη παρουσία μια διαρκής άσκηση ισορροπίας πάνω από το κενό.

Η Έλενα Μαυρίδου μιλά στο in και μας συστήνει την «Δεσποινίδα Τζούλια»

1. Η Τζούλια είναι ένας ρόλος που δεν επιτρέπει εύκολες απαντήσεις. Πώς προσεγγίζετε μια γυναίκα που κινείται διαρκώς ανάμεσα στην επιθυμία, την πρόκληση, την αυτοϋπονόμευση και την ανάγκη να υπερβεί τα όριά της;

Η παρόρμηση είναι η βασική κινητήρια δύναμη της Τζούλιας. Δεν είναι ένας άνθρωπος που πρώτα σκέφτεται και μετά δρα. Κινείται, και μόνο εκ των υστέρων καταλαβαίνει τι της συμβαίνει, σαν όλα μέσα της να τρέχουν πιο γρήγορα από την ίδια.

Δεν έχει σταθερό έδαφος μέσα της ούτε ένα ενιαίο εγώ που μπορεί να κρατήσει. Όλα της τα «εγώ» θέλουν κάτι διαφορετικό, και αυτό δημιουργεί μια συνεχή εσωτερική σύγκρουση.

Γι’ αυτό νιώθω ότι η καταστροφή υπάρχει μέσα της από την αρχή. Όχι σαν ένα ξαφνικό τέλος, αλλά σαν μια μόνιμη πιθανότητα διαφυγής από μια σύγκρουση που δεν σταματά ποτέ.

2. Στη Δεσποινίς Τζούλια η επιθυμία δεν εμφανίζεται ως ρομαντική υπόθεση, αλλά ως πεδίο σύγκρουσης. Τι σας ενδιαφέρει περισσότερο σε αυτή τη μάχη: το ερωτικό, το ταξικό, το ψυχικό ή το υπαρξιακό στοιχείο;

Στη Δεσποινίς Τζούλια η επιθυμία γίνεται πεδίο εξουσίας και διάλυσης της ταυτότητας. Ο έρωτας δεν λειτουργεί ποτέ ως καταφύγιο. Είναι ένας χώρος όπου οι ήρωες προσπαθούν συνεχώς να μετακινηθούν από τη θέση τους — ταξικά, ψυχικά, ακόμη και υπαρξιακά.

Πιστεύω ότι η Τζούλια δεν επιθυμεί μόνο τον άλλον άνθρωπο. Επιθυμεί να ξεφύγει από αυτό που είναι. Και εκεί αρχίζει η βία του έργου, γιατί κάθε προσπάθεια υπέρβασης καταλήγει σε μεγαλύτερη σύγκρουση με τον εαυτό της.

3. Ο Στρίντμπεργκ γράφει ένα έργο σχεδόν ανελέητο απέναντι στους ήρωές του. Υπάρχει, κατά τη γνώμη σας, κάποιος τρόπος να δούμε την Τζούλια χωρίς να την κρίνουμε;

Έχω την αίσθηση ότι ο Στρίντμπεργκ χρησιμοποιεί σχεδόν βίαια την Τζούλια, για να δοκιμάσει πάνω της φόβους, επιθυμίες και πολιτικές αγωνίες της εποχής του.

Η Τζούλια δεν είναι ένας άνθρωπος με απλώς πολλές αντιφάσεις, αλλά ένα πρόσωπο που έχει κατασκευαστεί από αντικρουόμενες ιδέες γύρω από το φύλο, την εξουσία και την κοινωνική θέση. Είναι σαν να κουβαλά μέσα της τις ιδεολογίες του, χωρίς να προλαβαίνει ποτέ να αποκτήσει έναν σταθερό εαυτό.

Δεν νομίζω ότι είναι ουδέτερος απέναντί της. Μάλλον τη γράφει με βαθιά αμφιθυμία. Την κρίνει και ταυτόχρονα την κατανοεί τρομακτικά καλά.

4. Η σκηνική συνάντησή σας με τον Γιάννη Τσορτέκη προϋποθέτει μια σχέση μεγάλης έντασης, λεπτότητας και εμπιστοσύνης. Πώς χτίστηκε αυτή η δυναμική στις πρόβες;

Με τον Γιάννη προσπαθήσαμε να μη χτίσουμε μια σχέση άνεσης ή ψυχολογικής ασφάλειας μέσα στη σκηνή. Αυτό που μας ενδιέφερε περισσότερο ήταν η συνεχής μετατόπιση εξουσίας ανάμεσα στους δύο χαρακτήρες και το πώς αλλάζουν διαρκώς θέση μέσα στη σκηνή.

Η δουλειά μας, με οδηγό τον Γιάννη και τη σκηνοθετική του ματιά, βασίστηκε κυρίως στο κείμενο και στον λόγο. Ο Γιάννης δουλεύει υπέροχα μέσα από την ενέργεια των λέξεων και όχι μέσα από μια εξωτερική επιβολή σωματικότητας. Οπότε η σωματικότητα προέκυψε μέσα από πολύ μεγάλη μελέτη του κειμένου και αμέτρητες δοκιμές γύρω από τον ρυθμό, τις παύσεις και τις μετατοπίσεις της γλώσσας.

Αυτό ήταν γοητευτικό για μένα, γιατί ένιωθα ότι το σώμα των ηρώων γεννιέται τελικά από αυτά που λέγονται και περιστρέφεται γύρω από αυτά που δεν μπορούν να ειπωθούν.

5. Τι σημαίνει σήμερα να ανεβαίνει η Δεσποινίς Τζούλια; Ποια πλευρά του έργου αισθάνεστε ότι συνομιλεί πιο άμεσα με το παρόν μας;

Αυτό που κάνει τη Δεσποινίς Τζούλια τόσο σύγχρονη δεν είναι μόνο η ταξική ή η έμφυλη σύγκρουση. Είναι επίσης το ότι οι ήρωες βρίσκονται σε μια διαρκή αστάθεια απέναντι σε αυτό που είναι. Προσπαθούν συνεχώς να μετακινηθούν προς μια άλλη εκδοχή του εαυτού τους, και αυτή η ανάγκη γίνεται βίαιη και αυτοκαταστροφική.

Αυτό το βρίσκω πολύ σημερινό. Ζούμε σε μια εποχή όπου καλούμαστε διαρκώς να επαναπροσδιορίζουμε την ταυτότητά μας, τις επιθυμίες μας, τη θέση μας μέσα στον κόσμο. Ταυτόχρονα, όμως, υπάρχει μια πολύ σκληρή απαίτηση αυτάρκειας. Σαν να πρέπει να μπορούμε να υπάρχουμε μόνοι μας, να αντέχουμε τα πάντα μόνοι μας και να μην έχουμε πραγματικά ανάγκη κανέναν.

Και πολλές φορές αυτή η υποτιθέμενη ελευθερία δεν οδηγεί σε λύτρωση, αλλά σε μεγαλύτερη σύγχυση και μοναξιά.

Γι’ αυτό το έργο εξακολουθεί να είναι τόσο άβολο και ζωντανό. Δεν προσφέρει ποτέ πραγματική συμφιλίωση στους ήρωές του.

Το έργο

Η Δεσποινίς Τζούλια, που ο Αύγουστος Στρίντμπεργκ έγραψε το 1888, καταλαμβάνει εξέχουσα θέση στην ιστορία του ευρωπαϊκού θεάτρου. Από το πρώτο του θεατρικό ανέβασμα, το έργο αναγνωρίστηκε ως ένα από τα πλέον καθοριστικά κείμενα της νεότερης δραματουργίας, καθώς συμπύκνωσε με εντυπωσιακή διαύγεια τις αισθητικές, κοινωνικές και ιδεολογικές μετατοπίσεις της εποχής του. Η οργανική του σχέση με τον νατουραλισμό, αλλά και η αδιάλειπτη παρουσία του στις σημαντικές σκηνές του κόσμου, μαρτυρούν τη βαρύτητα και τη διαχρονική του ισχύ. Πρόκειται για ένα έργο που εξακολουθεί να προκαλεί σκηνοθετικά βλέμματα, ακριβώς επειδή παραμένει ανοιχτό, ανθεκτικό και βαθιά ανήσυχο.

Στον πυρήνα του έργου, ο Στρίντμπεργκ τοποθετεί μια αμείλικτη σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία, την κοινωνική θέση, το φύλο και τη βούληση για επικράτηση. Μέσα σε μία και μόνη νύχτα, οι βεβαιότητες καταρρέουν, οι ρόλοι αντιστρέφονται και η οικειότητα μετατρέπεται σε πεδίο εξουσίας. Η μεγάλη αξία του έργου βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη δραματουργική του οξύτητα: στο ότι φωτίζει, με σχεδόν ανελέητη καθαρότητα, τους μηχανισμούς εξάρτησης, ταπείνωσης και πτώσης που διέπουν τις ανθρώπινες σχέσεις που παραμένουν αναγνωρίσιμοι έως σήμερα. Γι’ αυτό και το έργο συνεχίζει να συγκινεί, να ταράζει και να διεκδικεί τη θέση του στο παρόν.

Η παράσταση

Μια νύχτα γιορτής γίνεται πεδίο απογύμνωσης. Η Τζούλια, κόρη αριστοκρατικής οικογένειας, έλκεται επικίνδυνα από τον Ζαν, υπηρέτη του σπιτιού. Ανάμεσά τους, η Κριστίν παρακολουθεί, αφουγκράζεται και μετρά τις συνέπειες. Αυτό που αρχίζει ως παιχνίδι έλξης εξελίσσεται σε αμείλικτη αναμέτρηση δύναμης, φύλου και τάξης. Κανείς δεν βγαίνει αλώβητος.

Στην νέα αυτή σκηνική εκδοχή, η μουσική παίζει ασταμάτητα, σαν παλμός που σπρώχνει τα πρόσωπα προς το όριό τους. Η ιστορία «ξεδιπλώνεται σαν πληγή», η εξουσία μετακινείται από την κοινωνική θέση στην ψυχολογική επικράτηση, και το ερώτημα γίνεται ασφυκτικό: πόσο ελεύθερος είναι τελικά ο άνθρωπος να αποδράσει από τον ρόλο που του έχει απονεμηθεί;

Ταυτότητα Παράστασης

Κείμενο: Αύγουστος Στρίντμπεργκ
Μετάφραση: Ερρίκος Μπελιές
Σκηνοθεσία: Γιάννης Τσορτέκης
Πρωτότυπη μουσική / Σχεδιασμός ήχου: Γιώργος Μαυρίδης
Σχεδιασμός φωτισμού: Περικλής Μαθιέλλης
Σκηνική εγκατάσταση: Παναγιώτης Κουλουράς
Βοηθός σκηνοθέτη: Στάθης Γεωργαντζής
Φωτογράφηση: Πάτροκλος Σκαφίδας
Γραφείο Τύπου – Επικοινωνία: Μαρία Τσολάκη
Οργάνωση παραγωγής: Γιάννα Αλ Νακά
Παραγωγή: Θέατρο Χώρος

Διανομή

Τζούλια: Έλενα Μαυρίδου
Κριστίν: Νεκταρία Γιαννουδάκη
Ζαν: Γιάννης Τσορτέκης

Η παράσταση πραγματοποιείται με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού.

INFO
Θέατρο Χώρος
Πραβίου 6-8, Αθήνα

Πρεμιέρα: Δευτέρα 11 Μαΐου 2026

Μέρες & Ώρες παραστάσεων:
Δευτέρα & Τρίτη από 11 έως 26 Μαΐου στις 18:30 και 21:00
Παρασκευή 29 Μαΐου και Σάββατο 30 Μαΐου στις 18:30 και 21:00

Εισιτήρια:
Γενική είσοδος: 16€
Φοιτητικό / Ανέργων / ΑμεΑ / 65+: 14€
Ατέλεια: 10€

Early bird έως 7 Μαΐου: 10€

• Προπώληση: https://tickets.in.gr/gr-el/tickets/theater/despoinis-tzoulia-2/