Μεξικό: Η πόλη που μετατράπηκε σε εμπόλεμη ζώνη λόγω διαμάχης μεταξύ των καρτέλ

Η εξόντωση του Νεμέσιο Ρουμπέν Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», ηγέτη του Καρτέλ Νέα Γενιά Χαλίσκο (CJNG), σηματοδότησε ένα από τα πιο ηχηρά πλήγματα κατά του οργανωμένου εγκλήματος στο Μεξικό τα τελευταία χρόνια.  

Ο θάνατός του, κατά τη διάρκεια μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης στην πολιτεία Χαλίσκο με τη συνδρομή αμερικανικών πληροφοριών, δεν έφερε άμεση αποκλιμάκωση· αντίθετα, πυροδότησε ένα πρωτοφανές κύμα βίας. 

Σε τουλάχιστον 20 πολιτείες, ένοπλες ομάδες του CJNG προχώρησαν σε μπλόκα δρόμων, εμπρησμούς οχημάτων, επιθέσεις σε επιχειρήσεις και συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας.  

Περισσότεροι από 70 άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά την επιχείρηση και στα αιματηρά επεισόδια που ακολούθησαν, σύμφωνα με τις αρχές.  

Και ενώ το Χαλίσκο μετρά τις πληγές του, στη βορειοδυτική πολιτεία της Σιναλόα, μια άλλη σύγκρουση συνεχίζει να μαίνεται, βυθίζοντας το Κουλιακάν σε διαρκή ανασφάλεια. 

Operación perfecta contra el El Mencho

La muerte del Mencho es un golpe muy grande al narcotráfico mundial, lo que puede desatar una guerra aún más grande en México contra el gobierno de Claudia Sheinbaum. El Mencho era mucho más capo que el mismo Ismael «El Mayo» Zambada y su… pic.twitter.com/AlcMcf2xuL

— Jacobo Solano Cerchiaro (@JACOBOSOLANOC) February 22, 2026

Η κυριαρχία των καρτέλ 

«Ο φόβος είναι παντού και ο φόβος είναι συνεχής». 

Με αυτά τα λόγια περιέγραψε ένας διασώστης στο BBC την καθημερινότητα στο Κουλιακάν, την πρωτεύουσα της πολιτείας Σιναλόα στο βόρειο Μεξικό.  

Η πόλη, που κάποτε έσφυζε από ζωή μετά τη δύση του ηλίου, σήμερα αδειάζει νωρίς, με τους κατοίκους να αποφεύγουν τις μετακινήσεις και να ζουν υπό τη διαρκή απειλή της βίας. 

Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, το Καρτέλ Σιναλόα — μία από τις ισχυρότερες εγκληματικές οργανώσεις παγκοσμίως — βρίσκεται σε ανοιχτό εσωτερικό πόλεμο. Η σύγκρουση πυροδοτήθηκε μετά την προδοσία ενός εκ των ηγετών του από τον γιο άλλου ιστορικού στελέχους, οδηγώντας σε διάσπαση και αιματηρή διαμάχη για τον έλεγχο της οργάνωσης. 

Η απομάκρυνση και φυλάκιση στις Ηνωμένες Πολιτείες του ιστορικού ηγέτη Ισμαέλ Ζαμπάδα, γνωστού ως «Ελ Μάγιο», επιδείνωσε το κενό εξουσίας. Η άλλοτε ενιαία δομή του καρτέλ μετατράπηκε σε πεδίο μάχης μεταξύ αντίπαλων φατριών, με την πολιτεία της Σιναλόα να πληρώνει το τίμημα. 

Trump va enserio. Tres golpes históricos en un solo mandato. El mensaje es claro: la presión no cesa.

Han caído los tres narcotraficantes más temidos de las últimas décadas:

1. Joaquín «El Chapo» Guzmán, capturado y extraditado a Estados Unidos.
2. Ismael «El Mayo» Zambada,… pic.twitter.com/hSkDNNG14p

— Diego Piñón Arredondo (@DiegoPinon_) February 22, 2026

Κλιμάκωση της βίας και κατάρρευση της ασφάλειας

Η αύξηση της βίας είναι δραματική.  

Οι κλήσεις έκτακτης ανάγκης στο Κουλιακάν αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 70% μέσα σε έναν χρόνο. Τα περισσότερα περιστατικά αφορούν πυροβολισμούς, απαγωγές και εκτελέσεις, ενώ ελάχιστα θύματα επιβιώνουν. 

Σχολεία, νοσοκομεία και ακόμη και κηδείες έχουν δεχθεί επιθέσεις. Κανένας χώρος δεν θεωρείται ασφαλής.  

Σε μία χαρακτηριστική υπόθεση, άνδρας βρέθηκε νεκρός μέσα στο γραφείο του, ενώ τρεις ακόμη απήχθησαν την ίδια στιγμή από τον ίδιο χώρο.  

Οι απαγωγές συχνά θεωρούνται χειρότερες από τον θάνατο, καθώς οι οικογένειες μένουν χωρίς απαντήσεις. 

Σοκαριστικά περιστατικά βασανισμών καταδεικνύουν την αγριότητα της σύγκρουσης. 

Πτώματα με εμφανή σημάδια κακοποίησης εγκαταλείπονται σε κεντρικά σημεία της πόλης, συνοδευόμενα από απειλητικά μηνύματα μεταξύ των φατριών. Οι δημόσιες αυτές «δηλώσεις» αποτελούν εργαλεία εκφοβισμού και επίδειξης ισχύος. 

Παρά την αυξημένη παρουσία στρατού και πεζοναυτών, με σημεία ελέγχου σχεδόν σε κάθε κεντρικό δρόμο, οι δολοφονίες συνεχίζονται με ρυθμό πέντε έως έξι την ημέρα.  

Η στρατιωτικοποίηση της περιοχής δεν έχει καταφέρει να ανακόψει την αιματοχυσία. 

Η οικονομία της φαιντανύλης 

Στον πυρήνα της σύγκρουσης βρίσκεται ο έλεγχος μιας εξαιρετικά κερδοφόρας δραστηριότητας: της παραγωγής και διακίνησης φαιντανύλης.  

Το συνθετικό οπιοειδές, πολύ ισχυρότερο από την ηρωίνη, έχει προκαλέσει δεκάδες χιλιάδες θανάτους στις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Η «οικογενειακή επιχείρηση» του καρτέλ εξελίχθηκε σε βιομηχανία δισεκατομμυρίων δολαρίων.  

Κάθε κιλό φαιντανύλης που εξάγεται στις ΗΠΑ μπορεί να αποφέρει έως και 20.000 δολάρια, ενώ σε αγορές όπως η Νέα Υόρκη η τιμή φτάνει ακόμη υψηλότερα. Η μετάβαση από χάπια σε σκόνη θεωρείται από τους διακινητές πιο αποτελεσματική για την αποφυγή τελωνειακών ελέγχων. 

Παρά τις επιχειρήσεις των αρχών, η παραγωγή δεν έχει σταματήσει. Οι εγκληματικές οργανώσεις προσαρμόζονται: μειώνουν προσωρινά τη δραστηριότητα όταν η πίεση αυξάνεται και μετακινούν τα εργαστήρια σε άλλες περιοχές όταν κρίνεται απαραίτητο. 

 Η διεθνής διάσταση και οι πολιτικές πιέσεις 

Η κρίση έχει λάβει διεθνείς διαστάσεις.  

Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε το Καρτέλ Σιναλόα και άλλες οργανώσεις ως τρομοκρατικές, περιγράφοντας τη φαιντανύλη ως «όπλο μαζικής καταστροφής». Παράλληλα, απείλησε το Μεξικό με άμεση στρατιωτική δράση εάν δεν τεθεί υπό έλεγχο η ροή ναρκωτικών. 

Από την πλευρά της, η μεξικανική κυβέρνηση δηλώνει ότι έχει σημειώσει πρόοδο, υποστηρίζοντας πως η προμήθεια φαιντανύλης προς τις ΗΠΑ έχει μειωθεί κατά 50%.  

Η Πρόεδρος Κλαούντια Σεινμπάουμ αποδίδει την έξαρση της βίας στην εσωτερική διαμάχη του καρτέλ και επιμένει ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να προστατεύσει τους αμάχους. 

Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο δείχνει ότι οι πολίτες συνεχίζουν να βρίσκονται παγιδευμένοι ανάμεσα σε αντίπαλες ένοπλες ομάδες. 

A war between rival factions of Mexico’s notorious Sinaloa cartel has brought chaos and violence to the northern city of Culiacan. Here’s what you need to know ⤵ pic.twitter.com/b46nXIWsIp

— Al Jazeera English (@AJEnglish) September 21, 2024

Οι αγνοούμενοι

Η σύγκρουση δεν αυξάνει μόνο τους νεκρούς αλλά και τους αγνοούμενους. 

Εκατοντάδες οικογένειες αναζητούν αγαπημένα πρόσωπα που εξαφανίστηκαν χωρίς ίχνος. Ομάδες μητέρων οργανώνονται, πραγματοποιώντας έρευνες σε χωράφια και απομονωμένες περιοχές, συχνά με τη συνοδεία στρατού. 

Μεταλλικοί ανιχνευτές, φτυάρια και αξίνες γίνονται εργαλεία αναζήτησης πρόχειρων τάφων.  

Οι γυναίκες εξετάζουν το έδαφος για σημάδια ανακατεμένου χώματος, εσοχές ή οποιαδήποτε ένδειξη ότι μπορεί να κρύβονται ανθρώπινα λείψανα. Οι περισσότερες έρευνες καταλήγουν χωρίς αποτέλεσμα, αλλά η προσπάθεια συνεχίζεται. 

Η έλλειψη αποτελεσματικών κρατικών μηχανισμών εντοπισμού έχει οδηγήσει την κοινωνία των πολιτών να αναλάβει πρωτοβουλίες που υπό άλλες συνθήκες θα αποτελούσαν αποκλειστική ευθύνη των αρχών. 

Οι άνθρωποι διαμαρτύρονται ενάντια στη βία μετά τον θάνατο του 16χρονου Ρικάρντο Μιζαέλ, ο οποίος πυροβολήθηκε στο Κουλιακάν της Σιναλόα, στο Μεξικό, στις 22 Φεβρουαρίου 2026.

Ζωή σε καθεστώς διαρκούς απειλής 

Η καθημερινότητα στο Κουλιακάν χαρακτηρίζεται από συνεχή επιφυλακή.  

Παραϊατρικό προσωπικό και διασώστες φορούν αλεξίσφαιρα γιλέκα βάρους 14 κιλών, καθώς δεν γνωρίζουν εάν οι δράστες παραμένουν στον τόπο μιας επίθεσης. Ο κίνδυνος διασταυρούμενων πυρών είναι υπαρκτός. 

Η παρουσία στρατιωτικών ελικοπτέρων και θωρακισμένων οχημάτων αποτελεί πλέον συνηθισμένη εικόνα. Παρ’ όλα αυτά, η αίσθηση ασφάλειας παραμένει εύθραυστη. 

Ένας πόλεμος χωρίς τέλος στο Μεξικό

Μέλη των αντίπαλων φατριών εκτιμούν ότι η βία θα συνεχιστεί έως ότου επικρατήσει μία μόνο ομάδα.  

Η λογική της «εξόντωσης μέχρι τελικής επικράτησης» υποδηλώνει παρατεταμένη αιματοχυσία, με αβέβαιο χρονικό ορίζοντα. 

Η περίπτωση της Σιναλόα αναδεικνύει τους κινδύνους που απορρέουν από την αποδυνάμωση ή σύλληψη ηγετικών μορφών χωρίς ταυτόχρονη αποδόμηση των οικονομικών δικτύων που στηρίζουν το οργανωμένο έγκλημα.  

Το κενό εξουσίας οδηγεί συχνά σε εσωτερικές συγκρούσεις, επιβαρύνοντας περαιτέρω τον άμαχο πληθυσμό. 

Καθώς η φαιντανύλη συνεχίζει να τροφοδοτεί μια τεράστια παράνομη αγορά και η ζήτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει υψηλή, τα οικονομικά κίνητρα για τη συνέχιση της παραγωγής είναι ισχυρά.  

Η Σιναλόα βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο ενός πολυεπίπεδου πολέμου — εσωτερικού, κοινωνικού και διεθνούς. Και όσο οι σφαίρες συνεχίζουν να πέφτουν στους δρόμους του Κουλιακάν, ο φόβος παραμένει η κυρίαρχη πραγματικότητα για τους κατοίκους της.