Το στοίχημα του ΠΑΣΟΚ και του Νίκου Ανδρουλάκη για να αποτελέσει πραγματικά αντίπαλο δέος

Εάν κανείς κοιτάξει τις δημοσκοπήσεις, θα διαπιστώσει ένα παράδοξο. Από τη μια έχουμε μια σταθερά πολύ υψηλή αποδοκιμασία της κυβέρνησης, όπως αυτό αποτυπώνεται στις αρνητικές γνώμες για αυτή και για τον ίδιο τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, που ξεπερνούν τα δύο τρίτα. Από την άλλη, όμως, καταγράφονται ακόμη περισσότερες αρνητικές γνώμες για τον τρόπο που πολιτεύεται το ΠΑΣΟΚ και για τον ίδιο τον Νίκο Ανδρουλάκη.

Πώς γίνεται να έχουμε τόσο μεγάλη αποδοκιμασία και της κυβέρνησης και της αξιωματικής αντιπολίτευσης;

Μια εύκολη απάντηση θα ήταν ότι για αυτό φταίει η ανεπάρκεια της αντιπολιτευτικής γραμμής του ΠΑΣΟΚ. Ωστόσο, εάν κανείς κοιτάξει προσεκτικά τις δηλώσεις και παρεμβάσεις του ΠΑΣΟΚ και των στελεχών του αυτό δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν έχει κάνει «φάλτσα» δήλωση τους περασμένους μήνες: είτε μιλάμε για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, είτε μιλάμε για το αγροτικό ζήτημα, είτε για την ανάδειξη των προβλημάτων σε σχέση με το ύφος και το ήθος της διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, οι τοποθετήσεις του είναι συνήθως καίριες. Το ίδιο ισχύει και για τον τρόπο που υπενθυμίζει διαρκώς ότι το σκάνδαλο των υποκλοπών που οργάνωσε το Μέγαρο Μαξίμου παραμένει ένα σημαντικό θεσμικό τραύμα, που όσο δεν αντιμετωπίζεται φθείρει τη δημοκρατία στη χώρα μας.

Αντίστοιχα, άλλα στελέχη του ΠΑΣΟΚ έχουν ιδιαίτερα αποτελεσματική κοινοβουλευτική παρουσία, κάτι που φαίνεται και στην Εξεταστική της Βουλής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, και το ΠΑΣΟΚ παραμένει το πιο «διαβασμένο» κόμμα μέσα στη Βουλή.

Ξέρω ότι κάποιος θα απαντήσει ότι ακόμη και έτσι όλα αυτά δύσκολα περνούν στις μέρες μας σε ένα ευρύτερο κοινό, καθώς η πραγματική μηντιακή κάλυψη της πολιτικής ζωής ολοένα και περισσότερο αφορά το μεμονωμένο πολιτικό «περιστατικό» ή ακόμη καλύτερα «μαλλιοτράβηγμα» ή «μανούρα», παρά την εξέταση των θέσεων των κομμάτων σε σοβαρά ζητήματα. Όμως, και αυτό είναι μια εύκολη απάντηση.

Κατά τη γνώμη ο βασικός λόγος που το ΠΑΣΟΚ δείχνει να «πιάνει ταβάνι», ακόμη και όταν βελτιώνει την αντιπολιτευτική του παρουσία, έχει να κάνει με τον πυρήνα της φυσιογνωμίας που εκπέμπει σήμερα το ΠΑΣΟΚ, πιο σωστά τον τρόπο που αυτή τη στιγμή η εικόνα του συνεισφέρει στην αναπαραγωγή μιας φυσιογνωμίας που αυτή τη στιγμή δεν πρόκειται να διευρύνει την επιρροή του.

Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το ΠΑΣΟΚ δεν έπαψε κατά τύχη να είναι το κραταιό κόμμα που ήταν. Ούτε οφείλεται στο ότι απλώς κάποιοι το «υπονόμευσαν». Για να το πω «ποδοσφαιρικά»: δεν το αδίκησε η διαιτησία. Το ΠΑΣΟΚ πλήρωσε ακριβά το τίμημα μιας σειράς επιλογών που έκαναν οι τότε ηγεσίες του: έβαλε τη χώρα στα Μνημόνια, συγκυβέρνησε με τη Νέα Δημοκρατία και κατά περίπτωση με το ΛΑΟΣ και τη ΔΗΜΑΡ, ήταν τμήμα του Αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου με τη Νέα Δημοκρατία κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, τροφοδότησε τη σημερινή κυβερνητική παράταξη με πλήθος υπουργών.

Όμως, αυτή τη στιγμή το ΠΑΣΟΚ δεν είναι αυτό το κόμμα. Ούτε ο κορμός του, ούτε τα βασικά στελέχη του, ξεκινώντας από τον ίδιο τον αρχηγό του, τον Νίκο Ανδρουλάκη. Ωστόσο, «χρεώνονται» τις επιλογές που παραλίγο να διαλύσουν πλήρως ένα κόμμα που κάποτε εκπροσώπησε τη μεσαία τάξη και τα λαϊκά στρώματα και συνδέθηκε με πραγματικές κατακτήσεις.

Ένας λόγος παραπάνω, επομένως, το ΠΑΣΟΚ να μην αναπαράγει την εικόνα ότι αποτελεί τη συνέχεια εκείνης της κατάστασης.

Και αυτό μπορεί να το πετύχει κάνοντας συγκεκριμένες επιλογές, οι οποίες όλες έρχονται από το δικό του πολιτικό DNA. Να το πω σχηματικά: το ζήτημα δεν είναι να γίνει το ΠΑΣΟΚ κάτι άλλο από αυτό που είναι, αλλά ακριβώς να γίνει αυτό που όντως είναι και όχι αυτό που σε μια ιστορική συγκυρία πήγε να γίνει.

Και ξεκινώ από το βασικό. Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να κάνει σαφές, σε όλους τους τόνους, ότι δεν πρόκειται να συγκυβερνήσει ποτέ με τη Νέα Δημοκρατία, όποιος και είναι ο αρχηγός της και όποια και εάν είναι η μετεξέλιξη της. Σήμερα η ΝΔ έχει μια δυνητική επιρροή που δεν πρόκειται να ξεπεράσει το 30%, και που έχει απέναντί της – και αυτό είναι πιο σημαντικό – το 70% και παραπάνω της κοινωνίας. Αυτό είναι το ακροατήριο του ΠΑΣΟΚ: αυτές και αυτοί που δεν αντέχουν άλλο τη διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.

Να το πω πιο απλά: το πρόβλημα έγκειται σε αυτό που είναι και εκπροσωπεί σήμερα η Νέα Δημοκρατία και όχι απλώς το πρόσωπο του Κυριάκου Μητσοτάκη. Και ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ήδη χρισμένος διάδοχος ας μην ξεχνάμε, την ίδια πολιτική που σήμερα αποδοκιμάζει η κοινωνία θα εφαρμόσει. Και όποιος άλλος ή άλλη έρθει στη ΝΔ πάλι στην ίδια κατάσταση θα μείνει η χώρα.

Το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει επομένως να κλείσει ερμητικά τα αυτιά του στις «σειρήνες» που ήδη από τώρα το προαλείφουν για «χρήσιμο ηλίθιο» σε περίπτωση που αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας δεν προκύπτει από πουθενά, ακόμη και με το «δέλεαρ» ότι κάποιο άλλο στέλεχος θα είναι πρωθυπουργός. Γιατί αυτοί που το προτείνουν δεν το κάνουν ούτε επειδή τους νοιάζει η χώρα, ούτε επειδή ενδιαφέρονται για το ΠΑΣΟΚ, αλλά γιατί πολύ απλά θέλουν να συνεχιστεί η σημερινή πραγματικότητα, αυτή που κάνει την κοινωνία καθολικά διαμαρτυρόμενη, γιατί οι ίδιοι πρωτίστως ενδιαφέρονται να μη σταματήσουν οι σημερινές «δουλίτσες τους».

Το δεύτερο κρίσιμο στοιχείο είναι ότι πρέπει το ΠΑΣΟΚ να σταματήσει να διακατέχεται από το σύνδρομο «μην μας πουν ΣΥΡΙΖΑίους. Και ο λόγος δεν είναι απλώς ότι αυτή τη στιγμή ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχει επί της ουσίας, καθώς κινείται δημοσκοπικά στο όριο του 3% και είναι ανοιχτό το ερώτημα εάν θα κατέβει στις επόμενες εκλογές. Ο λόγος είναι ότι δεν μπορεί το ΠΑΣΟΚ να φοβάται να ταυτιστεί με τη δυσαρέσκεια και την οργή της κοινωνίας. Εάν θέλει να είναι όντως η συνέχεια της δημοκρατικής παράταξης, τότε πρέπει να είναι η δύναμη που σήμερα εκφράζει το αίτημα πολιτικής αλλαγής και ρήξης με πολιτικές που έχουν φέρει την κοινωνία στα όριά της. Πρέπει να είναι θεσμικό αντιπολιτευτικό προοδευτικό κόμμα, με εναλλακτική στρατηγική, σε τομή με τον βαλκανικό νεοφιλελευθερισμό του Κυριάκου Μητσοτάκη και το αντιδημοκρατικό ήθος διακυβέρνησης που εκπροσωπεί. Πρέπει να είναι το κόμμα που θα μετατρέψει την οργή της κοινωνίας σε δύναμη μετασχηματισμού του κράτους και ανάπτυξης. Εάν δεν το κάνει αυτό, τότε η πλειοψηφία της κοινωνίας θα συνεχίσει να του γυρνάει την πλάτη και θα το αντιμετωπίζει ως μέρος του προβλήματος.

Και το τρίτο κρίσιμο στοιχείο αφορά την εικόνα του ΠΑΣΟΚ. Αναφέρομαι στον τρόπο που… εθνικό σπορ στο ΠΑΣΟΚ έχει γίνει το «πριονίζουμε την καρέκλα του αρχηγού», παρότι στην πραγματικότητα αυτό απλώς κονταίνει το ίδιο το ΠΑΣΟΚ. Και επειδή τα ΜΜΕ αγαπούν τη μανούρα γενικώς, τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ τη μανούρα στα κόμματα της αντιπολίτευσης, το αποτέλεσμα είναι ο κόσμος να ακούει λιγότερα για τις παρεμβάσεις του ΠΑΣΟΚ στο αγροτικό και περισσότερα για την εβδομαδιαία αντιαρχηγική δήλωση του Γερουλάνου, του Δούκα ή της Διαμαντοπούλου, δήλωση που τις περισσότερες φορές συμπυκνώνεται στο «θα ήθελα να είμαι χαλίφης στη θέση του χαλίφη». Αλλά αυτή δεν είναι εικόνα κόμματος διακυβέρνησης, αλλά διαμάχης μεταξύ φεουδαρχών.

Το ΠΑΣΟΚ έχει μπροστά του το συνέδριο. Σε αυτό μπορεί να αναπροσαρμόσει τη στρατηγική του να την κάνει πολύ πιο καίρια, με επίκεντρο την αγωνία της κοινωνίας και δυνητικά πολύ πιο χρήσιμη για τον τόπο. Ξαναπιάνοντας το νήμα της ιστορίας του, αλλά και κοιτώντας στο μέλλον και συμβάλλοντας, στο βαθμό που του αναλογεί, στο να υπάρξει ξανά δημοκρατική παράταξη στη χώρα. Αλλά και κάνοντας σαφές ότι έχει ηγεσία, με την οποία θα πορευτεί, και όποιος ή όποια θέλει θα πρέπει να βάλει πλάτη, διαφορετικά τα ψηφοδέλτια του Κυριάκου Μητσοτάκη πάντα έχουν θέσεις, όπως έχουμε καταλάβει χρόνια τώρα, για «ανανήψαντες» του ΠΑΣΟΚ.