Όταν η δουλειά των ονείρων σου παραμένει όνειρο: Γιατί οι νέοι σκέφτονται να φύγουν για πάντα από την Ελλάδα;

Η εργασία στην Ελλάδα σήμερα βιώνει ένα παράδοξο που επιβεβαιώνουν καθημερινά τα περισσότερα στατιστικά. Ενώ οι οικονομικοί φορείς κάνουν λόγο για ανάκαμψη που εν μέρει πιστώνεται στον τουρισμό, οι νέοι και μορφωμένοι πολίτες της συνεχίζουν να αναζητούν μια διαφορετική εργασιακή πραγματικότητα καθώς και ελκυστικές θέσεις εργασίας στο εξωτερικό. Ο λόγος; H εγχώρια αγορά εργασίας δεν προσφέρει ευκαιρίες για σταδιοδρομία σε σύγχρονους τομείς όπως π.χ. ο τεχνολογικός τομέας, ενώ οι μισθοί παραμένουν εξαιρετικά χαμηλοί παρά τις εξαγγελίες για ανάπτυξη που συχνά παραμένουν ευχολόγια.

Σύμφωνα με μελέτη του Ιδρύματος της Ε.Ε. για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας, η Ελλάδα υστερεί σημαντικά σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας με ικανοποιητικές αμοιβές αλλά και εργασιακές προοπτικές. Μάλιστα, η χώρα μας κατατάσσεται μεταξύ των χωρών με τις χειρότερες επιδόσεις στον ΟΟΣΑ στην απασχόληση αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ηλικίας 25-64 ετών.

Αυτά είναι τα επαγγέλματα που όλοι ονειρεύονται

Έρευνα του jobseeker για τα κορυφαία επαγγέλματα κατέγραψε τις δουλειές των ονείρων εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι πιλότοι, οι influencers, οι ψυχολόγοι, οι δικηγόροι, οι γιατροί, τα μοντέλα κ.ά.

Μεγάλη απήχηση στους εργαζομένους σχεδόν κάθε ηλικίας έχει σήμερα και ο τεχνολογικός τομέας, ένας τομέας που συγκεντρώνει εργαζόμενους υψηλής κατάρτισης σε παγκόσμιο επίπεδο και προσφέρει πολύ υψηλές αμοιβές. Ενδεικτικά αναφέρουμε πως ο μέσος μισθός στις τεχνολογικές θέσεις στις ΗΠΑ είναι $104,556, ποσό πάνω από το διπλάσιο του μέσου μισθού σε όλα τα επαγγέλματα. Οι κορυφαίες θέσεις σε ζήτηση είναι σήμερα οι ειδικοί σε AI και Machine Learning, cybersecurity analysts, cloud architects, και data scientists. Πάντως στην Ελλάδα οι  σχετικοί μισθοί είναι 2-3 φορές χαμηλότεροι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Jobseeker, μόλις 1 στους 10 Έλληνες δηλώνει ευτυχισμένος από την καθημερινότητά του, και παρά το γεγονός ότι αυτό δεν οφείλεται αποκλειστικά στην πορεία των επαγγελματικών του, είναι ενδεικτικό για την τεράστια απόσταση που χωρίζει την ιδανική πραγματικότητα από αυτή που στην ουσία βιώνουμε σχεδόν όλοι.

Νέοι εργαζόμενοι στην Ελλάδα: Αναζητώντας την ουτοπία

Η νέα γενιά εργαζομένων στην Ελλάδα αναζητεί ευελιξία, αυτονομία και δημιουργικότητα στην εργασία και αυτό αποτυπώνεται σε όλες τις πρόσφατες έρευνες για τα εργασιακά αλλά και τις κοινωνικές ζυμώσεις σε μια χώρα που επιμένει ότι αλλάζει και αφήνει πίσω της την ταραγμένη περίοδο της πρόσφατης οικονομικής κρίσης.

Η παραδοχή αυτή δεν είναι απλή εικασία αλλά επιβεβαιώνεται και από τα αποτελέσματα πρόσφατης πανελλαδικής έρευνας που παρουσίασε το Ινστιτούτο Εργασίας της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ), σε συνεργασία με την εταιρεία ερευνών ALCO. Η έρευνα με τίτλο «Νέοι και Εργασία 2025», φιλοδοξεί να αποτυπώσει τη στάση της Generation Z (νέων έως 29 ετών) απέναντι στην εργασία, στην εκπαίδευση και στο γενικότερο μέλλον τους στην Ελλάδα.

Η γενιά αυτή, η οποία ενδυναμώνει τη φωνή της σε όλον τον κόσμο, φαίνεται πως στην Ελλάδα είναι αρκετά απαισιόδοξη για το παρόν και το μέλλον της. Μερικά από τα βασικά στοιχεία της έρευνας έδειξαν τα εξής:

• Το 38% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι η εργασία τους δεν σχετίζεται με τις σπουδές ή την κατάρτισή τους.
•  Το 62% αναφέρει ότι η εργασία επηρεάζει αρνητικά την προσωπική του ζωή ενώ το 60% επιβεβαιώνει πως νιώθει εξουθένωση εξαιτίας της εργασίας του.
• Η θετική ισορροπία ζωής-εργασίας καταγράφεται ιδιαίτερα χαμηλά στο 21%.
•  Η συνολική ικανοποίηση από την εργασία κυμαίνεται στο 35%, ενώ άγχος-στρες δηλώνει ότι αντιμετωπίζει το 53%.
• Η ψυχική υγεία προηγείται της οικονομικής ασφάλειας από το 70%, ενώ για το 73% η εργασία οφείλει να έχει  νόημα και πέρα από την αμοιβή.
• Ποσοστό 47% θεωρεί την εργασία βασική πηγή ταυτότητας και αυτοεκτίμησης.

Εργασία στο εξωτερικό: Mια προοπτική που κερδίζει συνεχώς έδαφος

Η εργασία στο εξωτερικό μοιάζει μια δελεαστική σκέψη για πολλούς νέους, όχι μόνο γιατί οι μισθοί είναι υψηλότεροι, αλλά γιατί η εργασιακή κουλτούρα είναι καλύτερη και ανοίγει προοπτικές για προσωπική ανάπτυξη, επαγγελματική εξέλιξη και γενικά μια καλύτερη καθημερινότητα. Για αυτό το θέμα, η έρευνα «Νέοι και Εργασία 2025», έδειξε τα εξής ξεκάθαρα στοιχεία:

• Το 72% των νέων εργαζομένων πιστεύουν πως δεν υπάρχουν επαγγελματικές προοπτικές στη χώρα του.
• Το 46% δηλώνει ενδιαφέρον να εργαστεί στο εξωτερικό.
• Το 79% πιστεύει πως η γενιά των γονιών τους έζησε καλύτερες εργασιακές και κοινωνικές συνθήκες.
•  Το 65% πιστεύει ότι δεν είναι εφικτό να δημιουργήσει οικογένεια με τις παρούσες συνθήκες εργασίας.

Ακούν οι εργοδότες;

Δεν θέλουν φυσικά όλοι οι νέοι να εγκαταλείψουν την Ελλάδα, ούτε όλοι πιστεύουν πως η ζωή και η εργασία στο εξωτερικό είναι μια εύκολη υπόθεση χωρίς δυσκολίες κάθε είδους. Οι εργοδότες στη Ελλάδα μπορούν να προσελκύσουν εργαζόμενους με πολλά προσόντα αρκεί να κάνουν και αυτοί ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Οι αξιοπρεπείς αποδοχές, bonus και παροχές καθώς και το εργασιακό κλίμα που προάγει την ισορροπία ζωής και εργασίας είναι πάντα δυνατά πλεονεκτήματα για κάθε υποψήφιο εργαζόμενο.

Σίγουρα, οι ελληνικές εταιρείες δεν μπορούν να προσεγγίσουν τους μισθούς των δυτικοευρωπαϊκών εταιρειών, όμως μπορούν να βοηθήσουν στη γεφύρωση του χάσματος, τουλάχιστον για όσους δεν είναι αποφασισμένοι να εγκαταλείψουν την Ελλάδα, αναζητώντας μια καλύτερη εργασιακή προοπτική.

Ένα άλλο σημείο που χρήζει βελτίωσης είναι η ευελιξία και η αυτονομία στην εργασία, μια συνθήκη που κερδίζει διαρκώς έδαφος. Οι νέοι εργαζόμενοι επιθυμούν συχνά  να εργάζονται εξ αποστάσεως ή υβριδικά, με σχετική αυτονομία καθώς το micromanagement και οι άκαμπτες κουλτούρες στον χώρο εργασίας αποτελούν εμπόδια και  συχνά ωθούν πολλούς σε  πιο «προοδευτικούς» εργοδότες, ακόμα και  στο εξωτερικό.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, η Ελλάδα μαζί με την Κύπρο, την Κροατία, την Πορτογαλία και την Ιταλία είναι από τις λιγότερο ευέλικτες χώρες της ΕΕ στην εξ αποστάσεως εργασία, όπου η πλειοψηφία των εργαζομένων δεν εργάζεται σχεδόν ποτέ από το σπίτι.

Τα στοιχεία της Eurostat έδειξαν πως και οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν προωθούν αυτό το εργασιακό μοντέλο, με μόλις το 38,09% των ελληνικών επιχειρήσεων να παρέχει τεχνικές διευκολύνσεις για απομακρυσμένη πρόσβαση στους εργαζομένους (π.χ. έγγραφα και επιχειρηματικές εφαρμογές), το χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ.

Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό ιστότοπο Εures (EURopean Employment Services) ,το 2024, μόλις το 5,5% των εργαζομένων στην Ελλάδα εργαζόταν μερικές φορές από το σπίτι, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ που ήταν 13,3%. Επιπλέον, μόλις το 1,9% των εργαζομένων στην Ελλάδα εργαζόταν κατά κύριο λόγο από το σπίτι, ενώ στην ΕΕ ο μέσος όρος ήταν 8,9%. Η Ελλάδα έχει τα χαμηλότερα ποσοστά τηλεργασίας στην Ευρώπη, με μόλις 0,6 ημέρες τηλεργασίας ανά εβδομάδα.

Για να γίνει πιο κατανοητή η διαφορά με τα ευρωπαϊκά στατιστικά, έρευνα του Eurofound  έδειξε πως στις χώρες που βρίσκονται στην πρώτη θέση (Ολλανδία, Ιρλανδία, Φινλανδία), οι περισσότεροι εργαζόμενοι επιτρέπεται να εργάζονται από το σπίτι πλήρως ή εν μέρει, με ποσοστά που πλησιάζουν ή ξεπερνούν το 70%.

Οι νέοι εργαζόμενοι όμως επιζητούν επίμονα την ευελιξία που προσφέρει η εξ αποστάσεως εργασίας ειδικά σε τομείς όπως ο τεχνολογικός, το marketing κ.ά καθώς προσφέρει καλύτερη διαχείριση χρόνου (π.χ αποφυγή χρονοβόρων μετακινήσεων), ενίοτε καλύτερη συγκέντρωση στα καθήκοντα και ισορροπία μεταξύ προσωπικών υποχρεώσεων και εργασίας.

Η Ελλάδα διαθέτει ταλαντούχους και μορφωμένους νέους που θέλουν να μείνουν, αλλά χρειάζονται έναν καλό λόγο να το κάνουν. Όσο η εργασιακή πραγματικότητα παραμένει απομακρυσμένη από τα ευρωπαϊκά πρότυπα, και δεν υπάρχουν προοπτικές, το brain drain θα συνεχίζει να αποτελεί μια οδυνηρή αλλά αναπόφευκτη επιλογή για χιλιάδες νέους ανθρώπους που ονειρεύτηκαν διαφορετικά τη ζωή τους και έχουν σκοπό να τη διεκδικήσουν.